هوهانس تومانیان

هُوْهانِس تومانیان
زاده	۱۹ فوریهٔ ۱۸۶۹ روستای دسق، استان لوری، ارمنستان، امپراتوری روسیه
درگذشته	۲۳ فوریهٔ ۱۹۲۳ (۵۴ سال) مسکو، شوروی
آرامگاه	پانتئون ارمنیان تفلیس (خوجیوانک)، تفلیس
لقب	شاعر همهٔ ارمنیان
پیشه	شاعر، نویسنده، فعال اجتماعی
ملیت	ارمنی
سبک(های) نوشتاری	ملی‌گرایی رمانتیک، واقع‌گرایی، تراژدی، حماسه، داستان
سال‌های فعالیت	۱۹۲۳–۱۸۸۱
همسر(ها)	اولگا تومانیان
فرزند(ان)	۱۰ فرزند
امضا

هُوْهانِس تادئوسی تومانیان (به ارمنی: Հովհաննես Թադևոսի Թումանյան)، (زاده ۱۹ فوریه [سبک قدیمی: ۷ فوریه] ۱۸۶۹ – درگذشته ۲۳ فوریه ۱۹۲۳) شاعر، داستان‌نویس فعال ادبی و اجتماعی برجستهٔ ارمنی بود.

تومانیان شعر، رباعی، تصنیف، رمان، افسانه و مقالات انتقادی و روزنامه نگاری نوشت. آثار او بیشتر به شکل واقع گرایانه نوشته شده بود که اغلب حول زندگی روزمره زمان خود می چرخد. تومانیان در روستای تاریخی دسق در استان لوری متولد شد و در جوانی به تفلیس که مرکز فرهنگ ارمنی تحت امپراتوری روسیه در طول قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بود نقل مکان کرد.

کتاب یادنامه تومانیان اثر هوهانس تومانیان با ترجمه هوشنگ ابتهاج و نادر نادرپور از نشر چشمه به چاپ رسیده است.

خانم امیک آلکساندری نیز اشعار وی را به فارسی ترجمه کرده اند. از جمله یک نمونه زیبا از اشعار وی به نام بهترین خانه :

آنجا که نسیم می چرخد رها ‏

آنجا که آب مدام می کند غوغا

آنجا با مادر خود، پرمهر و مهربان ‏

پسری زندگی می کرد بسی نا آرام ‏

در یک کلبه تیره ‏/ در یک کلبه کهنه ‏/ کنار رودخانه ‏/ زیر درختان.‏

روزی آمد آن پسر نا آرام

نزد مادر خود خوب و مهربان:‏

‏« مادرم! باید دور شوم از اینجا، ‏

ملالت بارترین جا همین جاست

‏

این کلبه تیره ‏/ این کلبه کهنه / کنار رودخانه ‏/ زیر درختان.‏

بگذار بروم به دیگر سرزمین ها ‏

ببینم در سفر خانه های زیبا ‏

بیایم و برگیرم تو را ‏

فرار کنیم به دوردست ها

از این کلبه تیره / این کلبه کهنه ‏/ کنار رودخانه ‏ / زیر درختان».‏

پسر رفت و بسیار بگشت همه جاها ‏

بدید خانه های بزرگ، با شکوه و زیبا ‏ اما چیزی کم بود همواره وهمه جا ‏

با آه دل بازگشت دوباره به همان جا ‏

‏

به آن کلبه تیره / آن کلبه کهنه / کنار رودخانه ‏/ زیر درختان.‏

‏«یافتی؟ فرزندم!» ـ بپرسید مادر ‏

با شادی و شعف رو به پسر. ‏

‏«گشتم مادرم همه سرزمین ها را‏

نیافتم خانه ای بهتر از اینجا ‏قشنگ ترین و بهترین خانه همین جاست ‏

این کلبه تیره/ این کلبه کهنه ‏/ کنار رودخانه / زیر درختان»..

آثار ادبی

قطعات رمانتیک و اشعار

• موش و گربه (۱۸۸۶)
• مارو (۱۸۸۷)
• آختامار (۱۸۹۱)
• داوید ساسونی (۱۹۰۲)
• تصرف قلعه تمپک (۱۹۰۲)
• A Drop of Honey (1909)
• The End of Evil (1908)
• The Shah and the Peddler (1917)

رمان‌ها

• آنوش (۱۸۹۰)
• گیکور
• داوید ساسونی

Fairy tales

• نازار شجاع
• The Kid Goat
• The Unlucky Panos

تومانیان نخستین بار، درسال۱۸۹۰ م. / ۱۲۶۹ ش. با انتشار داستان آرِو یِو لوسین (خورشید و ماه) در ماهنامه کودکان آغبیور شناخته شد. پس از آن داستان‌های بسیاری برای کودکان نگاشت که از میان آنها می‌توان به آثار زیر اشاره کرد:

متن عنوان	متن عنوان	متن عنوان
سگ و گربه	شون و کاتون
پوقوس ــ پطروس
تاجران بدبخت	آنباخت واجاراکاننِر
پایان جفا	چاری وِرچ
یک قطره عسل	می کاتیل مِقر
گیکور
حمام سنگی نِسو	نسویی کاراباقنیس
دوست من نِسو	ایم ــ اِنکرـ نِسون
خوشی برای خوشگذران تمامی ندارد	کِف آنوقین کِف چی پاکسیل
گرگ	گایل
نازار پهلوان	کاج نازار

در فرهنگ عامه

اپراها

اپرا

• آنوش
• آلماست (به معنی الماس)

فیلم‌ها

• گیکور
• آختامار

تمبرهای پستی، اسکناس‌ها و سکه‌ها

• 
  Soviet post stamp, 1969
• 
  Tumanyan memorial coin, 1994
• 
  Obverse side of the 5,000 درام (واحد پول), ۱۹۹۸
• 
  Russian post stamp, 2011
• 
  Armenian post stamp, 2011

جستارهای وابسته

• فهرست نویسندگان ارمنی
• تئاتر عروسکی هوهانس تومانیان ایروان
• دانشگاه دولتی وانادزور

منابع

1- https://www.iranketab.ir/book/150658-toumanian

2- https://paymanonline.ir/%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/

پیوند به بیرون

• ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ. «ԵՍ ՄԻՇՏ ՁԵԶ ՀԵՏ ԵՄ, ՁԵՐ ՄԵՋ ԵՄ...». - YouTube در یوتیوب