گندلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
خاک بختیاری، منتشر شده توسط دانشنامه ایرانیکا.[۱] ایرانیکا گستره سکونتگاه بختیاری‌ها را از فریدن تا اهواز معرفی می‌کند.[۱]

گندلی یا طایفهٔ گَندِلی یا قندعلی یکی از طوایف ایل بختیاری، در ایران است.طایفه گندلی درمشروطه شجاعت ورشادت بی نظیری ازخودنشان دادند وبزرگان این طایفه همیشه طرف مشورت ایلخانی دورکی بود ازجمله آجنباز ورناصری ک شریک حسینقلی خان بود.ایل بختیاری ازدوشاخه هفت لنگ وچهارلنگ تشکیل می‌شود[۲] شاخه هفت‌لنگ به چهار باب بختیاروند، بابادی باب، دورکی و دینارانی تفکیک شده‌است،[۱][۳] که طایفهٔ گندلی از طوایفِ زیرمجموعهٔ دورکی به‌شمار می‌آید. پیشینهٔ این تقسیماتِ طایفه‌ای سازمان‌یافته، به قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد، که امروزه به‌عنوان ساختار اجتماعی ایل بختیاری شناخته می‌شود.[۴][۵] طایفه قندعلی از ۳ تیره تشکیل شده‌است.[۶]

وجه تسمیه[ویرایش]

در مورد نام اصلی این طایفه، چندین دیدگاه و نظر مختلف وجود دارد. گروهی معتقدند که نام اصلی آن، قندعلی بوده که بعدها بنا به دلایلی، به گندلی تغییر یافته است. بعنوان نمونه، برخی بر این باورند، که مبنای تلفظ "ق" به "گ" ریشه در بیان شاه قاجار داشته است! روایت است که وقتی ایلخان لیست طایفه‌های بختیاری را حضور شاه تُرک زبان، ارسال کرد، ایشان قندعلی را با تلفظ گندعلی بیان می‌کند. کسانی که با زبان ترکی آشنائیت حتی سطحی دارند می دانند که در زبان ترکی "ق" را "گ" تلفظ می‌نمایند به این دلیل است که ترک زبانان ق را به درستی نمی‌توانند تلفظ نمایند و بدخواهان از جمله فخر فروشان بعدها در خطاب کردن قندعلی می‌گفتند همانطور که شاه فرمودند گندعلی و این اصطلاح عمومیت یافت.

گروهی دیگر، گندلی را نام گذشته و حال این طایفه می‌دانند و وجه تسمیه این نام را، در این میدانند که؛ ایشان در اندیکا در ناحیه‌ای زندگی می‌کردند که گیاهی بنام گندل در آن ناحیه می‌روید و از این گیاه، در رنگرزی استفاده می‌شد. کم‌کم نام این مردمان، بنام مردمان سرزمین گندل‌زار، شهرت یافت، تا اینکه بطور خلاصه به گندلی (مردم سرزمین گندل زار) شهرت یافتند.

محل سکونت[ویرایش]

مراکز تجمع ایل بختیاری، به دو قسمت ییلاق و قشلاق تقسیم می‌شود. ییلاق گندعلی‌ها، در استان چهارمحال و بختیاری، دواب صمصامی و دهستان پشتکوه، دشتک و حومه آن است.

قشلاق آنها در استان خوزستان؛ که بخش عمده جمعیتی این طایفه نیز، در این منطقه مستقر هستند. شهرستان اندیکا و شهرستان مسجدسلیمان و شهرستان ایذه همچون سوسن و مرغا می‌باشد. همچنین روستاهای آب چهرو، قلعه برون، قلعه بردی، سر مورد، دینه راک، چگارمون، تنگ شیرکش، پاچه شاه عباس، کوشک، برد قمچی و سرتنگ گدار لندر نیز سکنی دارند.

ولی در دیگر شهرستان ها؛ مانند ایذه، لالی، اهواز، شوشتر و همچنین در استان‌های دیگر و در شهرهای شهرکرد، فارسان، اصفهان و فولاد شهر شهر ناغان و خانمیرزا لردگان نیز می‌توان رد پایی از گندعلی‌ها، پیدا کرد...

ساختار اجتماعی[ویرایش]

ایل بختیاری، از دو شاخه هفت‌لنگ و چهارلنگ تشکیل شده‌است. شاخه هفت‌لنگ، به چهار باب تقسیم شده و گندلی از طوایف زیرمجموعهٔ دورکی محسوب می‌شود. طایفهٔ گندلی، خود، شامل ۳تیره است که هر یک از این تیره‌ها، خود شامل زیر شاخه‌های فراوانی بنام اولاد بوده، که این اولادها نیز، تعداد زیادی خانوار را شامل می‌شوند.

ورناصری ، هلیل وند، صالح بابری و بره بی چاست، نام ۳ تیره گندلی است.

  • ورناصری شامل۲۸ اولادی
  • هلیل وند شامل ۹ تش
  • صالح بابری و بره بی چاست شامل۱۰ تش

میباشد.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «BAḴTĪĀRĪ TRIBE». Encyclopaedia Iranica. دریافت‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۴.
  2. «Bakhtyārī». دانشنامه بریتانیکا. دریافت‌شده در 3-25-2014. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  3. Carl Skutsch. «Encyclopedia of the World's Minorities page.176».
  4. «Iran Almanac and the Book of Facts». Echo of Iran. ۱۹۷۰.
  5. «نمودار اجتماعی طوایف بختیاری». دانشنامه ایرانیکا.
  6. Arash Khazen (۲۰۰۹). «Tribes and Empire on the Margins of Nineteenth-Century Iran p.22». University of Washington. دریافت‌شده در ۲۰۱۴. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  • حسین ابراهیمی ناغانی (۲ اسفند ۱۳۸۸). «اسامی طوایف و شعب ایل بختیاری». وبگاه انسان‌شناسی و فرهنگ.
  • شینی، داریوش. نگرشی بر ایل بختیاری و طایفه شهنی. اهواز: انتشارات معتبر، ۱۳۸۵
  • تاریخ بختیاری نوشته سردار اسعد بختیاری
  • عیدیوندی، حافظ. مروری بر تاریخ ایران از سپیده دم تاریخ و نگرشی بر ایل بختیاری. قم: نسیم حیات، ۱۳۸۳
  • مردانی، سعید. تاریخ چهارمحال وبختیاری"
  1. ورناصری عبدالحسین دلاوران بختیاری