ژوستینین یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ژوستینین یکم
Ἰουστινιανός
امپراتور بیزانس (روم شرقی)
Meister von San Vitale in Ravenna.jpg
نمایی از یوستی‌نیانوس بر موزاییکی شناخته‌شده در کلیسای سن‌ویتاله در راونا
دوران ۱ اوت ۵۲۷ - ۱۴ نوامبر ۵۶۵
نام کامل Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus
زادروز ۴۸۳
زادگاه Tauresium , داردانیا
مرگ ۱۴ نوامبر ۵۶۵ (۸۲ سال)
محل مرگ کنستانتینوپول
پیش از یوستین دوم
پس از یوستین یکم
دودمان -

یوستی‌نیانوس[۱] یا ژوستینین یکم (به لاتین: Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus Augustus، به یونانی: Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ἰουστινιανός)(به فرانسوی: Justinien)

زندگینامه[ویرایش]

زادهٔ ۴۸۳ میلادی، مرگ در سال ۵۶۵ میلادی، امپراتور روم شرقی ( بیزانس )، از سال ۵۲۷ میلادی تا زمان مرگش بود. او نزد کلیسای ارتدکس خاوری به قدّیس یوستی‌نیانوس بزرگ شناخته شده‌است. او پس از عمویش یوستی‌نیانوس یکم دومین فرمانروا از دودمان یوستینی بود.

از کارهای یوستی‌نیانوس نوشتن قانون شهروندی روم و اصلاحات دیوانی و ارتشی بود. او امپراتور جاه‌طلبی بود و کوشید تا مرزهای پیشین امپراتوری روم را بازگرداند و این روم غربی و به ویژه شهر رم را نیز در بر می‌گرفت. فرمانروایی او به شکوفایی فرهنگ بیزانسی انجامید. او سازه‌های چندی از خود به‌جا گذارد که برجسته‌ترینش کلیسای ایاصوفیه که تا سده‌ها مرکز کلیسای ارتدکس خاوری بود، است. یوستی‌نیانوس کوشش بسیاری برای گسترش مسیحیت نمود.

ممنوع شدن فلسفه به فرمان یوستی‌نیانوس[ویرایش]

در سال ۵۲۹ یوستی‌نیانوس یکم که معتقد بود فرایند آموزش باید تنها در دست مسیحیان باشد، آکادمی نوافلاطونیان آتن را بست، و همچنین ممنوع بودن آموزش و فراگیری فلسفه در قلمروی امپراتوری روم شرقی را اعلام نمود. در پی این رویداد، فیلسوفان آتن به دربار خسرو انوشیروان، شاهنشاه ایران ساسانی، پناهنده‌شدند و کتابهای بسیاری را نیز با خود به ایران آوردند. این کتابها که آثار ارسطو در میان آنها بود، نخست به زبان سریانی، و سپس به زبان پارسی برگردانده شدند. پس از روی کار آمدن بنی عباس ، از سال 762 برخی از این کتاب ها بدست کشیشان مسیحی نستوریوسی مذهب ، به زبان عربی برگردانده شدند؛ ولی از سال 832 میلادی، روند ترجمه کردن این کتاب ها به زبان عربی، شدت بیشتری به خود گرفت. همچنین چون در این هنگام، بازرگانی ایران از بازرگانی روم خاوری پیشی گرفته بود، یوستی‌نیانوس یکم به ناچار رو به دریانوردان اتیوپیایی آورد تا از آنها در بازرگانی خود سود ببرد؛ ولی با این همه، او نتوانست از این ترفند خود بهره چندانی ببرد. یادآوری می شود که فرمانروایی یوستی‌نیانوس یکم همزمان با پادشاهی خسرو انوشیروان درایران بوده است.

جنگ با ساسانیان[ویرایش]

نقشه روم در آغاز(سرخ) و پایان(نارنجی) امپراتوری یوستی‌نیانوسیوستی‌نیانوس

میان سال‌های ۵۴۰ تا ۵۶۲ (میلادی) به جنگ با ساسانیان پرداخت. در بهار ۵۴۰ خسرو یکم به مرزهای روم لشکر کشید. حلب را گرفت، آنگاه در ژوئن بر انطاکیه چیره‌گشت. درعا را محاصره‌کرد. آنگاه به پادشاهی کوچک ولی استراتژیک لزستان در کنار دریای سیاه که پیرو روم بود روی آورد. بلیزاریوس سردار رومی در ۵۴۱ به پدافند پرداخت و در آغاز پیروزی‌های کوچکی نیز به دست‌آورد، ولی در ۵۴۲ به کنستانتینوپول فراخوانده‌شد. در ۵۴۳ گسترش طاعون جنگ را آرام نمود. در ۵۴۴ انوشیروان ادسا را محاصره‌کرد ولی در دستیابی بدان شهر بزرگ ناکام ماند. پیشرفت هر دو سوی نبرد، اندک بود، پس در ۵۴۵ دو سوی میدان، دست از جنگ کشیدند و بر سر مرزهای جنوبی با هم کنار آمدند ولی جنگ لزستان در شمال دنباله‌داشت، تا اینکه در ۵۵۷ قرار صلحی که پنج سال ادامه داشت بین دو قدرت وضع شد.

پانویس[ویرایش]

  1. تلفظ اصلی این نام در زبان لاتینی، به این ترتیب است. سایر تلفظ ها متعلق به زبان های دیگر هستند. مرتضی ثاقب‌فر در ترجمهٔ شاهنشاهی ساسانی نوشتهٔ تورج دریایی این نام را به همین صورت ثبت کرده‌است.

منابع[ویرایش]

  • نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، Justinian I. (نسخه ۷ ژوئیه ۲۰۰۷)
  • تورج دریایی، شاهنشاهی ساسانی، برگردان مرتضی ثاقب‌فر، نشر ققنوس. ISBN 964-311-436-8
پیشین:
یوستین یکم
امپراتور بیزانس

۵۲۷میلادی - ۵۶۵میلادی

بعدی:
یوستین دوم