هنر پاپ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سه پرچم، اثر جسپر جانز ۱۹۵۸ میلادی از نمونه‌های پاپ آرت در ایالات متحده آمریکا

پاپ آرت (به انگلیسی: Pop Art) یا هنر همگانی[۱] یک جنبش هنری در زمینه هنرهای تجسمی در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی بود که به طور مستقل در انگلستان و ایالات متحده آمریکا شکل گرفت. پاپ آرت سوژه‌هایش را از فرهنگ همگانی می‌گرفت، از قوطی‌های آبجو و نوشابه تا داستان‌های مصور، این جنبش هنری که به عنوان واکنشی در برابر جدیت و رسمیت اکسپرسیونیسم انتزاعی نیز شناخته می‌شود، نه تنها بر هنرمندان پس از خود تأثیرگذار بود بلکه به طرز گسترده‌ای گرافیک، مد و تبلیغات را نیز متأثر کرد. دستمایه‌های هنر پاپ جامعه‌ای بود که فراوانی اشیاء مصرفی و تأثیر رسانه‌های جمعی در آن به سرعت رو به گسترش بود ولی هنرمندان این جنبش پیش از آنکه در پی تقبیح یا تقدیس فرهنگ چنین جامعه‌ای باشند، سعی در استفاده از آن در آثارشان و بازنمایی زندگی روزمره را داشتند.[۲][۳]

واژه پاپ[ویرایش]

تصویر بالا اثر روی لیکتنستاین هنرمند پاپ در سال ۱۹۶۳، و تصویر پایین منبع اصلی، بخشی از یک داستان مصور.[۴]

لارنس الووی[۵] متنقد انگلیسی برای اولین بار از واژه پاپ برای توصیف آثار این جنبش استفاده کرد، این عنوان در واقع اصطلاح کوتاه شده‌ای برای واژه Popular بود و با آن که فقط بخشی از خصوصیات ظاهری آثار هنری این جنبش را در برمی‌گرفت، در شیوه تلفظ یا نام‌آوایش به شکل صدای خالی شدن ناگهانی باد (مثل ترکیدن بادکنک) نیز با ماهیت روزمره و تا حدی پیش و پاافتاده سوژه‌های این آثار ارتباط برقرار می‌کرد. الووی در نوشته‌های خود می‌کوشد تفاوت بین فرهنگ پاپ به عنوان محصول رسانه‌های جمعی و پاپ آرت محض که استحاله نمادها و نشانه‌های فرهنگ مردمی و تبدیل آن به هنر اعلا است را توضیح دهد. در واقع استحاله امر معمول و تبدیل آن به یک اثر هنری روشی بود که هنرمندان این جنبش بارها و بارها برای خلق آثارشان از آن استفاده کردند.[۶]

پیش زمینه[ویرایش]

با اینکه هنر پاپ را عموماً به عنوان هنری آمریکایی می‌شناسند در واقع پاپ آرت دو بار متولد شد، بار اول در انگلستان و بار دوم به طور مستقل در شهر نیویورک[۷] ، این انگلستان و به طور مشخص گروه مستقل هنرمندان لندنی بودند که از عبارت Popular Art یا هنر مربوط به توده مردم در اوایل دهه ۱۹۵۰ استفاده کردند. این گروه شامل هنرمندان تجسمی، معماران و منتقدانی نظیر ریچارد همیلتون، ادواردو پائولوتزی، جیمز استرلینگ و لارنس الووی بود که سعی داشتند در ابزار ارتباط جمعی و فن‌آوری‌های نوظهور مفاهیم زیبایی‌شناسانه بیابند، یکی از نمودهای مهم این مطالعات پیگیر نمایشگاهی با عنوان فردا چنین است در سال ۱۹۵۶ در لندن بود، پوستری که ریچارد همیلتون برای این نمایشگاه طراحی کرد بعدتر با عنوان واقعاً چه چیزی خانه‌های امروزی را این چنین متفاوت و جذاب می‌کند؟[۸] به یکی از مهم‌ترین آثار این جنبش تبدیل شد، به طور کلی پاپ آرت لندنی نسبت به همتای آمریکاییش کمتر تهاجمی بود و بیشتر دیدگاهی رومانتیک و نوستالژیک داشت.[۹][۱۰][۱۱]

کم و بیش همزمان هنر پاپ در آمریکا مسیری متفاوت را می‌پیمود، تجربیاتی که در لندن صورت گرفته زمینه ذهنی لازم را برای هنرمندان آمریکایی فراهم کرده بود و آمریکا خود بزرگ‌ترین مولد دستمایه‌های هنر پاپ بود ضمن آنکه هنرمندان آمریکایی سنت پر توان نقاشی توصیفی را از قرن نوزدهم به ارث برده بودند.[۱۲] هنرمندانی جوان در حال دگرگون کردن روش‌ها و شیوه‌های اکسپرسیونیست‌های انتزاعی بودند، سبکی که دو دهه (۱۹۴۰ و ۱۹۵۰) بر دنیای هنر حکومت کرده بود ولی از نظر این هنرمندان بیش از حد روشنفکرانه، ذهنی و بیگانه با واقعیت بود، آن‌ها در پی هنری مادی و زمینی بودند و جلوه‌های زندگی شهری در آمریکا را منبع پایان ناپذیری از الهام برای آثارشان یافتند.[۲][۱۳]

نظریه پاپ آرت[ویرایش]

دگرگونی واژه ناآشنایی است، این مفهوم را به ذهن می‌آورد که هنر دگرگون کننده است، در حالیکه هنر دگرگون نمی‌کند، فقط شکل می‌دهد.

روی لیکتنستاین

آنچه آمریکا را کشوری فوق‌العاده می‌کند، پایه‌گذاری این رسم راه و رسم است که ثروتمندترین افراد همان چیزهایی را می‌خرند که فقیرترین افراد. آدم می‌تواند تلویزیون نگاه کند و چشمش به کوکاکولا بیفتد و مطمئن باشد که رئیس جمهور کوکا می‌نوشد، لیز تیلر (الیزابت تیلور) کوکا می‌نوشد، فکرش را بکن، تو هم می‌توانی کوکا بنوشی. یک کوکا یک کوکا است و هیچ پول اضافه‌ای نمی‌تواند برای آدم کوکایی بهتر از آن که هر کس در آن گوشه می‌نوشد، بخرد. تمام کوکاها یکسان هستند و همه آن‌ها خوبند.

اندی وارهول، [۱۴]

اندی وارهول و روی لیکتنستاین بیش از هر هنرمند دیگری جنبش پاپ آرت را در آمریکا پیش بردند و نظریه‌های این دو به چیزی که امروزه به عنوان هنر پاپ شناخته می‌شود شکل داد. به جز این دو نفر از اوایل دهه ۱۹۶۰ ایده استفاده از موضوعات پیش و پا افتاده و حتی مبتذل جامعه شهری آمریکا در آثار هنرمندان دیگری مثل کلاوس اولدنبرگ، تام وسلمان و جیمز روزن کوئست قابل تشخیص بود.

لیکتنستاین می‌کوشید با بازسازی یا دوباره سازی ماشینی، دقیق و موشکافانه المان‌های فرهنگی-هنری مختلف فاصله خود را با شیوه‌های احساسی اکسپرسیونیست‌های انتزاعی برجسته کند و حتی از اشاره مستقیم به آثارشان نیز امتناع نمی‌کرد، لیکتنسستاین عقیده داشت ایجاد دگرگونی معنوی به هیچ عنوان وظیفه هنر نیست.[۱۵]

اندی وارهول شناخته شده‌ترین هنرمند این جنبش و شاهزاده پاپ آرت است.[۱۶][۱۷] وی کار و آموزش را در هنر تبلیغاتی و تجاری تجربه کرده بود و در این حوزه به عنوان فردی موفق شناخته می‌شد، ولی این چیزی نبود که وارهول برای خود در نظر داشت، او می‌خواست که به عنوان یک هنرمند شناخته شود، هنرمندی محض که آثارش در تاریخ هنر می‌مانند.[۱۸]

وارهول می‌خواست مثل یک ماشین عمل کند و با تکثیر فراوان آثارش به نحوی که همگی واجد کیفیتی یکسان باشند به نبردی علیه ایده یگانگی اثر هنری و نقش هنرمند در شکل گیری اثر، چیزی که شاخصه کار هنرمندانی مثل جکسون پولاک یا فرانز کلاین بود برود. از این رو وی سیلک اسکرین را که تا پیش از این در تبلیغات تجاری کاربرد داشت به عنوان تکنیک هنری برگزید، استودیوی خود را کارخانه نامید، شیوه کار گروهی را انتخاب کرد و کارگاهش بیشتر به خط تولید می‌مانست، خط تولیدی که وارهول بر تمام جزییاتش نظارتی بسیار حساس و تعیین کننده داشت.[۱۹]

ارجاعات سیاسی[ویرایش]

موفقیت اقتصادی[ویرایش]

بر خلاف هنرمندان انگلیسی این جنبش که به سرعت فاصله خود را با هنر پاپ زیاد کردند و راهی تازه برگزیدند، آمریکایی‌ها به رشد خود در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی ادامه دادند. آن‌ها راه شهرت و کامیابی اقتصادی را یافته بودند و به زودی به هنرمندانی بدل شدند که چیزی را تولید می‌کردند که از آن‌ها انتظار می‌رفت، به هر حال تجربه‌هایی که لیکتنشتاین و وارهول در هنر تجاری داشتند در پیشبرد این هنرمندان و جنبش پاپ در آمریکا بی‌تاثیر نبود. وارهول پس از موفقیت‌های اولیه آثارش به سمت اجرای کارهای سفارشی کشیده شد و پادشاهان ایران، کویت، عربستان و حتی کشورهای آفریقایی به مشتریان او تبدیل شدند. وارهول به عنوان رهبری مشهور و ثروتمند برای جنبش پاپ شناخته می‌شود، که از قول یکی از نزدیکانش فردی توصیف شده که به جز کارش به هیچ چیز دیگری اهمیت نمی‌داد. نه تفریح، نه گردش و نه حتی چیزی به نام خانواده و فامیل. او به طرز خودآزارانه‌ای تلاش می‌کرد که مشهور و ثروتمند بشود و اندی می‌دانست که «رؤیای آمریکایی» فقط با کار فراوان و سخت به دست می‌آید. رؤیایی، که در پول و موفقیت‌های شغلی تعریف می‌شد.[۲۰][۲۱][۲۲]

پانویس[ویرایش]

  1. پاکباز، روئ‍ی‍ن. دای‍ره‌ال‍م‍ع‍ارف ه‍ن‍ر: ن‍ق‍اش‍ی، پ‍ی‍ک‍ره‌س‍ازی و ه‍ن‍ر گ‍راف‍ی‍ک (مدخل پاپ آرت). تهران: ف‍ره‍ن‍گ م‍ع‍اص‍ر‏‫‏‏، ۱۳۷۸. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۵۵۴۵-۴۱-۱. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ پارمزانی، لوردانا. شورشیان هنر قرن بیستم. ج. مریم چهرگان و سمانه میرعابدی. تهران: نشر نظر، ۱۳۸۸. ۱۴۸. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۵۱۹۱۷۹۰. 
  3. -، -. «درگذشت همیلتون، هنرمند پیشتاز 'پاپ آرت'». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۷. 
  4. -، -. «In the Car». image-duplicator.com. بازبینی‌شده در 25Mar2017. 
  5. Lawrence Alloway
  6. دانتو، آرتور و مهدی نصراله زاده. «پاپ آرت و آینده‌های در گذشته». حرفه هنرمند (تهران)، ش. ۶۱ (۱۳۹۵): ۴۵. 
  7. افروز، یثربی. اندی وارهل. تهران: نشر نظر، ۱۳۸۷. ۹. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۶۹۹۴۹۷۳. 
  8. Just what is it that makes today's homes so different, so appealing?
  9. پارمزانی، لوردانا. شورشیان هنر قرن بیستم. ج. مریم چهرگان و سمانه میرعابدی. تهران: نشر نظر، ۱۳۸۸. ۱۴۹. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۵۱۹۱۷۹۰. 
  10. -، -. «پاپ آرت (Pop art)». هپتاگالری. 
  11. لینتن، نوربرت. هنر مدرن. ج. علی رامین. تهران: نشر نی، ۱۳۸۳. ۳۳۴ تا ۳۳۶. شابک ‎۹۶۴۳۱۲۶۶۷۶. 
  12. لینتن، نوربرت. هنر مدرن. ج. علی رامین. تهران: نشر نی، ۱۳۸۳. ۳۳۹. شابک ‎۹۶۴۳۱۲۶۶۷۶. 
  13. لینتن، نوربرت. هنر مدرن. ج. علی رامین. تهران: نشر نی، ۱۳۸۳. ۴۹۰ و ۴۹۱. شابک ‎۹۶۴۳۱۲۶۶۷۶. 
  14. صحاف زاده، علیرضا. هنر هویت و سیاست بازنمایی: مطالعه‌ای در تاریخ اجتماعی هنر آمریکا. تهران: بیدگل، ۱۳۸۸. ۱۲۶. شابک ‎۹۷۸۶۰۰۵۱۹۳۲۹۹. 
  15. آرچر، مایکل. هنر بعد از ۱۹۶۰. ترجمهٔ کتایون یوسفی. تهران: حرفه هنرمند، ۱۳۹۴. ۱۶ تا ۲۱. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۹۶۹۴۳۹۰. 
  16. مستوفی، فربد. «اندی وارهول، “شاهزاده پاپ”». مجلهٔ پلّه، ۹ تیر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۱۷. 
  17. -، -. «نقش «اندی وارهول» را چه کسی بازی می‌کند؟». ایسنا، ۳۱ شهریور ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۱۷. 
  18. افروز، یثربی. اندی وارهل. تهران: نشر نظر، ۱۳۸۷. ۳۱. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۶۹۹۴۹۷۳. 
  19. آرچر، مایکل. هنر بعد از ۱۹۶۰. ترجمهٔ کتایون یوسفی. تهران: حرفه هنرمند، ۱۳۹۴. ۲۰. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۹۶۹۴۳۹۰. 
  20. مستوفی، فربد. «اندی وارهول، «شاهزاده پاپ»». مجلهٔ پلّه. بازبینی‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۷. 
  21. معراجی، محمود. «اندی وارهول، کارخانه هنری». Titre Mag. بازبینی‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۷. 
  22. لینتن، نوربرت. هنر مدرن. ج. علی رامین. تهران: نشر نی، ۱۳۸۳. ۳۴۱ تا ۳۴۵. شابک ‎۹۶۴۳۱۲۶۶۷۶. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]