پرش به محتوا

ریتم اند بلوز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ریتم اند بلوز (انگلیسی: Rhythm and blues) که به‌طور مختصر آراَندبی (انگلیسی: R&B یا R'n'B) نیز نامیده می‌شود،[۱] ژانری از موسیقی عامه‌پسند است که در جوامع آفریقایی-آمریکایی در دههٔ ۱۹۴۰ به‌وجود آمده‌است.[۲] در زمانی که «موسیقی شهری، راک، جاز بر پایهٔ ضرب‌آهنگ سنگین و اصرار» محبوبیت بیشتری پیدا می‌کرد، این اصطلاح در ابتدا توسط کمپانی‌های موسیقی برای توصیف آثاری که عمدتاً برای مردم آفریقایی-آمریکایی به بازار عرضه می‌شدند، استفاده شد.[۳] در موسیقی ریتم تجاری و بلوز متداول دههٔ ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، گروه‌ها معمولاً از پیانو، یک یا دو گیتار، بیس، درام، یا چند ساکسیفون و گاهی خواننده‌های زمینه تشکیل می‌شدند. مضامین اشعاری آراندبی بیشتر شامل تجربۀ درد و آفریقایی-آمریکایی برای جستجوی آزادی و شادی و همچنین پیروزی و شکست در روابط، اقتصاد و آرزوها است.[۴]

در دههٔ ۱۹۹۰ سبک جدیدی از آر اند بی متداول شد که با نام آر اند بی معاصر شناخته می‌شود.

ریشه‌شناسی نام

[ویرایش]

اصطلاح "ریتم اند بلوز" در سال ۱۹۴۸ توسط جری وکسلر، روزنامه‌نگار و تهیه‌کننده موسیقی در مجله بیلبورد، ابداع شد.[۵] این اصطلاح جایگزین عبارت "Race Music" (موسیقی نژادی) شد که پیش از آن برای دسته‌بندی موسیقی‌های ضبط‌شده توسط هنرمندان آفریقایی-آمریکایی به کار می‌رفت و توهین‌آمیز تلقی می‌شد. وکسلر این نام جدید را برای توصیف موسیقی پرانرژی و مبتنی بر ساختا‌رهای بلوز که در آن زمان در حال محبوب شدن بود، مناسب دید. تا سال ۱۹۴۹، مجله بیلبورد رسماً این دسته‌بندی را در جداول فروش خود به کار برد و این نام به سرعت در صنعت موسیقی پذیرفته شد.[۶]

تاریخچه

[ویرایش]

سرآغاز و دهه‌ی ۱۹۴۰

[ویرایش]

ریشه‌های آر اند بی به دوران مهاجرت بزرگ بازمی‌گردد؛ زمانی که کارگران آفریقایی-آمریکایی از مناطق روستایی جنوب آمریکا به مراکز شهری در شمال، غرب و غرب میانه نقل مکان کردند. این مهاجرت منجر به شکل‌گیری اجتماعات جدیدی در شهرها و در نتیجه، پیدایش سبک‌های موسیقایی نوینی شد.[۷] آر اند بی اولیه که با نام "جامپ بلوز" (Jump Blues) نیز شناخته می‌شد، ترکیبی از گروه‌های بزرگ جاز (Big Band) و ساختارهای ساده‌تر بلوز بود. این موسیقی، ریتمیک، پرانرژی و مناسب برای رقص بود و سازهایی مانند ساکسوفون، ترومپت، پیانو، گیتار بیس و درامز در آن نقش اصلی را ایفا می‌کردند. هنرمندانی چون لویی جردن، بیگ جو ترنر و روی براون از پیشگامان این دوره بودند.[۸]

دهه‌ی ۱۹۵۰ و تأثیر بر راک اند رول

[ویرایش]

در دهه ۱۹۵۰، آر اند بی با افزودن هارمونی‌های آوازی پیچیده‌تر، به ویژه در قالب گروه‌های "دو-واپ" (Doo-wop)، به تکامل خود ادامه داد. گروه‌هایی مانند The Drifters و The Coasters با ترانه‌های خود به موفقیت تجاری گسترده‌ای دست یافتند.[۹] در همین دوران، مرز میان آر اند بی و سبک نوظهور راک اند رول بسیار باریک بود. بسیاری از هنرمندان سفیدپوست مانند الویس پرسلی و بیل هیلی با بازخوانی ترانه‌های آر اند بی و تلفیق آن با موسیقی کانتری، به شهرت رسیدند. هنرمندانی چون چاک بری، لیتل ریچارد و فتس دومینو که از چهره‌های کلیدی آر اند بی بودند، امروزه به عنوان معماران اصلی راک اند رول نیز شناخته می‌شوند.[۱۰] ری چارلز نیز با ترکیب آر اند بی و موسیقی گاسپل، نقشی اساسی در پایه‌گذاری سبکی جدید به نام سول ایفا کرد.

دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰: ظهور سول، موتاون و فانک

[ویرایش]

دهه ۱۹۶۰ شاهد اوج‌گیری موسیقی سول به عنوان زیرشاخه‌ی اصلی آر اند بی بود. شرکت‌های ضبطی مانند موتاون در دیترویت و استکس رکوردز در ممفیس، صدای مشخصی را برای این دوران تعریف کردند. موتاون با هنرمندانی چون رابینسون، The Supremes، ماروین گی و استیوی واندر، صدایی پاپ‌پسند و polished (پرداخت‌شده) از آر اند بی ارائه داد که مخاطبان گسترده‌ای را در میان سفیدپوستان و سیاه‌پوستان پیدا کرد.[۱۱] در مقابل، استکس رکوردز با هنرمندانی چون اوتیس ردینگ و Wilson Pickett، صدایی خام‌تر و نزدیک‌تر به ریشه‌های بلوز و گاسپل را ترویج می‌کرد. در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰، جیمز براون با تأکید بر ضرب‌آهنگ‌های قوی و بخش ریتم، آر اند بی را به سمت مسیری جدید به نام فانک هدایت کرد.[۱۲]

دهه‌ی ۱۹۸۰ و ظهور آر اند بی معاصر

[ویرایش]

با افول موسیقی دیسکو در اواخر دهه ۱۹۷۰، آر اند بی دچار تحول بزرگی شد. در دهه ۱۹۸۰، با ورود سینث‌سایزر، درام ماشین و تکنیک‌های نوین تولید، سبک آر اند بی معاصر پدید آمد. این سبک جدید، صدایی نرم‌تر، polished و الکترونیک‌تر داشت. هنرمندانی مانند مایکل جکسون با آلبوم Thriller، پرینس، ویتنی هیوستون، جنت جکسون و لوتر وندروس، این سبک را به اوج محبوبیت جهانی رساندند.[۱۳] همچنین، فرمت رادیویی "Quiet storm" که بر نسخه‌های ملایم و عاشقانه آر اند بی تمرکز داشت، در این دهه بسیار محبوب شد.

اواخر دهه ۱۹۸۰ و دهه ۱۹۹۰: نیو جک سوینگ و هیپ هاپ سول

[ویرایش]

در اواخر دهه ۱۹۸۰، تهیه‌کننده‌ای به نام تدی رایلی با ترکیب ضرب‌آهنگ‌های تهاجمی هیپ هاپ با ملودی‌های روان آر اند بی، سبکی به نام "نیو جک سوینگ" را پایه‌گذاری کرد. هنرمندانی چون Bobby Brown، Keith Sweat و گروه Guy از پیشگامان این سبک بودند.[۱۴] این تلفیق در دهه ۱۹۹۰ عمیق‌تر شد و به پیدایش "هیپ هاپ سول" انجامید. مری جی. بلایج که به "ملکه هیپ هاپ سول" شهرت دارد، از چهره‌های شاخص این جریان بود. تهیه‌کنندگانی مانند شان «پافی» کومز و گروه‌هایی چون Jodeci و TLC نیز نقش مهمی در تعریف صدای آر اند بی این دهه داشتند.[۱۵]

قرن بیست و یکم: آر اند بی آلترناتیو و تحولات جدید

[ویرایش]

در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰، جریانی به نام "نئو سول" با هنرمندانی مانند دی‌آنجلو، اریکا بادو و مکسول ظهور کرد که به دنبال بازگشتی به صدای ارگانیک و کلاسیک موسیقی سول دهه ۱۹۷۰ بود.[۱۶] از دهه ۲۰۱۰ به بعد، آر اند بی با جذب عناصری از موسیقی الکترونیک، موسیقی امبینت و موسیقی ایندی، به سمت فضاهای تجربی‌تر حرکت کرد و سبکی به نام "آر اند بی آلترناتیو" (یا PBR&B) شکل گرفت. هنرمندانی چون فرانک اوشن، د ویکند و FKA Twigs از چهره‌های برجسته این سبک به شمار می‌روند.[۱۷] علاوه بر این، تلفیق آر اند بی با ضرب‌آهنگ‌های موسیقی ترپ، زیرسبکی به نام "Trap&B" را پدید آورده که توسط هنرمندانی مانند تایلر براون و 6LACK محبوب شده است.

ویژگی‌های موسیقایی

[ویرایش]

ریتم و ضرب‌آهنگ

[ویرایش]

مهم‌ترین مشخصه آر اند بی، تأکید آن بر ریتم است. این سبک معمولاً در کسر میزان ۴/۴ نوشته می‌شود و تأکید قوی بر ضرب‌های دوم و چهارم هر میزان (backbeat) دارد که این ویژگی را از بلوز به ارث برده است. بخش ریتم، شامل بیس و درامز، پایه‌ی اصلی قطعات آر اند بی را تشکیل می‌دهد و معمولاً یک گروو (groove) قوی و قابل رقص ایجاد می‌کند.[۱۸]

هارمونی و ملودی

[ویرایش]

ساختارهای هارمونیک در آر اند بی عمدتاً از گام بلوز و توالی آکوردهای رایج در آن الهام گرفته شده‌اند. با این حال، تأثیرات گاسپل و جاز باعث پیچیده‌تر شدن هارمونی‌ها، به ویژه در سبک‌هایی مانند سول و آر اند بی معاصر، شده است. ملودی‌های آوازی اغلب پر از تزئینات و تکنیک "ملیزما" (اجرای چندین نت روی یک هجای کلمه) هستند که ریشه در آواز گاسپل دارد.[۱۹]

سازبندی

[ویرایش]

سازبندی آر اند بی در طول تاریخ تغییرات زیادی کرده است. در دوره‌های اولیه، سازهای بادی برنجی (ساکسوفون، ترومپت)، پیانو، گیتار الکتریک، کنتراباس و درامز رایج بودند. در دوره سول و فانک، گیتار بیس الکتریک و ارگ هموند به سازهای کلیدی تبدیل شدند. از دهه ۱۹۸۰ به بعد، با ظهور آر اند بی معاصر، سازهای الکترونیک مانند سینث‌سایزر، درام ماشین و سمپلر نقش اصلی را بر عهده گرفتند.[۲۰]

شیوه‌ی خوانندگی

[ویرایش]

خوانندگی در آر اند بی بسیار احساسی و پرشور است. خوانندگان اغلب از تکنیک‌های مختلفی مانند فریاد زدن (shouting)، ناله کردن (moaning)، و اجرای سؤال و جواب (call-and-response) بین خواننده اصلی و گروه کر پس‌زمینه استفاده می‌کنند. این سبک خوانندگی مستقیماً از موسیقی کلیساهای سیاه‌پوستان و سنت گاسپل نشأت گرفته است و هدف آن انتقال عمیق احساسات متن ترانه به شنونده است.[۲۱]

تأثیر و میراث

[ویرایش]

آر اند بی یکی از تأثیرگذارترین سبک‌های موسیقی در قرن بیستم و بیست و یکم بوده است. این سبک نه تنها به طور مستقیم منجر به پیدایش راک اند رول، سول، فانک و دیسکو شد، بلکه بر بسیاری از سبک‌های دیگر از جمله پاپ، هیپ هاپ و حتی موسیقی راک نیز تأثیر عمیقی گذاشته است. آر اند بی همچنین نقش مهمی به عنوان صدای جامعه آفریقایی-آمریکایی ایفا کرده و بستری برای بیان مسائل اجتماعی، سیاسی و شخصی بوده است.[۲۲] هنرمندان این سبک بارها جوایز معتبری چون جایزه گرمی را دریافت کرده‌اند و جداول موسیقی در سراسر جهان را تسخیر کرده‌اند، که نشان از اهمیت فرهنگی و تجاری پایدار آن دارد.

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. Don Michael Randel (1999). The Harvard Concise Dictionary of Music and Musicians. Harvard University Press. p. 560. ISBN 978-0-674-00084-1.
  2. The new blue music: changes in rhythm & blues, 1950–1999, p. 172.
  3. Palmer, Robert (July 29, 1982). Deep Blues: A Musical and Cultural History of the Mississippi Delta (paperback ed.). Penguin. p. 146. ISBN 978-0-14-006223-6.
  4. Gilroy, Paul. The Black Atlantic: Modernity and Double Consciousness. Cambridge, MA: Harvard UP, 1993. [کدام صفحه؟]
  5. Wexler, Jerry; Ritz, David (1993). Rhythm and the Blues: A Life in American Music. Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-394-58936-3.
  6. Cohn, Lawrence; Aldin, Mary Katherine; Bastin, Bruce (1993). Nothing but the Blues: The Music and the Musicians. Abbeville Press. ISBN 978-1-55859-271-1.
  7. https://www.acappellacademy.org/the-history-of-rnb
  8. https://www.allmusic.com/style/jump-blues-ma0000002682
  9. Gaillard, Frye (1992). The Dream Long Deferred. University of North Carolina Press. p. 112. ISBN 978-0807820253.
  10. https://www.rockhall.com/roots-and-definition-rhythm-and-blues
  11. Gordy, Berry (1994). To Be Loved: The Music, the Magic, the Memories of Motown. Warner Books. ISBN 978-0446515233.
  12. https://www.britannica.com/art/funk
  13. Garofalo, Reebee (1997). Rockin' Out: Popular Music in the USA. Allyn & Bacon. p. 293. ISBN 0-205-13703-2.
  14. https://daily.redbullmusicacademy.com/2012/09/teddy-riley-new-jack-swing-feature
  15. Keyes, Cheryl L. (2004). Rap Music and Street Consciousness. University of Illinois Press. pp. 163–164. ISBN 978-0252072017.
  16. https://www.allmusic.com/style/neo-soul-ma0000004432
  17. https://www.theguardian.com/music/2012/nov/22/how-r-and-b-got-its-groove-back
  18. Schuller, Gunther (1989). The Swing Era: The Development of Jazz, 1930–1945. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-507140-5.
  19. Kernodle, Tammy L. (2004). Soul on Soul: The Life and Music of Mary Lou Williams. Northeastern University Press. ISBN 978-1555536064.
  20. Rose, Tricia (1994). Black Noise: Rap Music and Black Culture in Contemporary America. Wesleyan University Press. ISBN 0-8195-6275-0.
  21. Heilbut, Anthony (1997). The Gospel Sound: Good News and Bad Times. Limelight Editions. ISBN 978-0879100346.
  22. George, Nelson (1988). The Death of Rhythm & Blues. Pantheon Books. ISBN 0-394-55238-5.

برای مطالعهٔ بیشتر

[ویرایش]