مهندسی سامانه‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مهندسی سیستم)
پرش به: ناوبری، جستجو
.

مهندسی سامانه‌ها یا مهندسی سیستم‌ها (به انگلیسی: Systems engineering) یکی از شاخه‌های مهندسی صنايع است که بر این نکته تمرکز دارد که پروژه‌های پیچیده مهندسی در طول چرخه زندگی خود چگونه باید طراحی و مدیریت شوند. مسائلی از جمله تدارکات، هماهنگی تیم‌های مختلف و کنترل اتوماتیک ماشین آلات در هنگام برخورد با پروژه‌های پیچیده و بزرگ، سخت‌تر می‌شوند. مهندسی سیستم عبارت از روش شناسی تخصصی مبتنی بر رویکرد سیستمی بوده و دارای ماهیت میان رشته ای و چند تخصصی است که به یکپارچه سازی هدفمند مجموعه ای از اجزا و عناصر و شکل دهی یک مجموعه کامل و ایجاد یک محصول مشخص با قابلیت ها و کارامدی های تعیین شده می پردازد. مهندسی سیستم دانش و روش شناسی چند رشته ای و چند تخصصی طراحی و یکپارچه سازی و خلق سیستم های فنی مهندسی پیچیده ( محصولات پیچیده مانند یک فضا پیما) می باشد . مهندسی سیستم به عنوان سیستم مهندسی نوآوری محصولات پیچیده از زیر نظام های نظام مدیریت نوآوری جامع و نظام مدیریت جامع خلق ارزش در سازمان های دانش بنیان و نوآور و مبتنی برانواع فناوری های پیشرفته و محصولات پیچیده محسوب می گردد ( .

مهندسی سیستم در یک تعریف کلی عبارت از روش شناسی تخصصی انسجام بخشی و یکپارچه سازی هدفمند مجموعه ای از اجزا و عناصر و شکل دهی یک سیستم کامل با ویژگی ها و قابلیت های کارکردی مشخص می باشد. به بیان دیگر مهندسی سیستم دانش و روش شناسی در کنار هم قرار دادن اصولی کلیه اجزا و عناصر زیر مجموعه یک سیستم ( محصول ) و برقراری روابط تعاملی هدفمند و هم افزاینده میان آنها به بهترین شیوه ممکن است که در نهایت منجر به ایجاد یک مجموعه یا سیستم کلان ( محصول ) با قابلیت و توانمندی مشخص به منظور پاسخگویی به نیازهایی خاص می باشد . مهندسی سیستم بر اساس رویکرد سیستمی استوار بوده و دارای ماهیت میان رشته ای و چند تخصصی است و بیشترین کاربرد را در ایجاد سیستم های پیچیده و دارای تنوعی از انواع فناوری ها دارد . مهندسی سیستم به معانی مهندسی طراحی سیستم های پیچیده ، مهندسی نوآوری محصولات پیچیده ، سیستم مدیریت مهندسی نوآوری محصول پیچیده و به عبارتی سیستم ایجاد سیستم های پیچیده می باشد .

برای مهندسی سیستم تعاریف متعدد و متنوعی ارائه شده است که البته اکثر آنها اشتراک مفهومی بالایی دارند. انجمن بین‌المللی مهندسی سیستم(INCOSE)مهندسی سیستم را چنین تعریف نموده است : مهندسی سیستم یک رویکرد میان رشته ای برای تحقق بخشیدن به سیستم های موفق( Successful Systems) می باشد.در این راستا بر فرایندهای تعریف نیازهای مشتری و تعریف قابلیت های اولیه مورد نیاز در چرخه ی توسعه،الزامات مستند سازی ، طراحی و اعتبارسنجی سیستم معطوف است.هدف مهندسی سیستم برآورده شدن حداکثری نیازهای مشتریان و ذینفعان سازمان باحداکثر کیفیت و اعتمادپذیری و حداقل هزینه هاو طبق برنامه از پیش تعیین شده می باشد[۱] .

واژه ی سیستم (System) از واژه لاتین سیستما به معانی کل ، ترکیب یا مجموعه حاصل از ترکیب چند جزء می باشد.در زبان فارسی واژه ی سیستم به دلیل کثرت استفاده متداول شده است . واژه های سامانه و نظام برابرهای فارسی متداول برای واژه ی سیستم می باشند .

سیستم مجموعه ای هماهنگ از عناصر و اجزاء مختلف است که در طی رابطه های تعاملی هدفمند با یکدیگر نتایج مشخصی را محقق می نمایند.این نتایج توسط هریک از عناصر به تنهایی قابل تحقق نمی‌باشد(حمیدی زاده ، 1379)[۲] .

هر سیستم عناصر زیر را شامل می گردد:ورودی ها یا منابع ، خروجی ها یا نتایج ، عملیات یا پردازش ها، بازخورد،ارتباطات ، کنترل،محیط سیستم و مرزهای سیستم (به نقل از INCOS).

راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم ( SEBok )توسط انجمن بین‌المللی مهندسی سیستم (INCOSE)ارائه گردیده است .[۱][۳]

تاریخچه[ویرایش]

اصطلاح مهندسی سیستم‌ها می‌تواند به سال ۱۹۴۰ و به آزمایشگاههای تلفن بل برگردد.

مفهوم[ویرایش]

مهندسی سیستم‌ها هم بر روشها و هم اخیراً بر نظم و انضباط دلالت دارد. هدف از مهندسی سیستم ساده سازی روش و انجام کار می‌باشد.

بیشتر ببینید[ویرایش]

سه منبع مرتبط با این رشته کتاب قدیمی‌تر نوشته blanchard و کتابهای جدیدتر نوشته buede و وسان اشاره می‌باشند.


منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم( SEBOK). 
  2. دکتر محمدرضا حمیدی زاده. پویایی های سیستم. 
  3. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. راهنمای مهندسی سیستم(INCOSE).