مهندسی نفت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک سکوی نفتی دریایی

مهندسی نفت (به انگلیسی: Petroleum engineering) رشته‌ای مهندسی است که با تولید هیدروکربن­‌ها (که ممکن است نفت خام یا گاز طبیعی باشند)، مرتبط می‌باشد. فعالیت‌های تحت الارضی، مربوط به بخش بالادستی صنایع نفت و گاز (شامل اکتشاف و تولید هیدروکربن­‌ها) است و فعالیت‌های سطح الارضی (شامل پالایش هیدروکربن­‌ها و توزیع آن­ها به بازارها)، مربوط به بخش پایین دستی صنایع نفت و گاز می‌­باشد. اکتشاف و مهندسی نفت، دو محور اساسی در فعالیت‌های تحت الارضی صنایع نفت و گاز می‌باشند که بر روی افزایش برداشت اقتصادی هیدروکربن‌ها از مخازن زیرزمینی متمرکز هستند. با این تفاوت که زمین‌شناسی نفت و ژئوفیزیک به توصیف سنگ مخزن هیدروکربن در حالت سکون توجه دارد درحالی‌که مهندسی نفت به تخمین حجم قابل حرکت این منبع، با استفاده از داده‌های رفتار فیزیکی نفت، آب و گاز در محیط متخلخل و در فشار بسیار بالا می‌پردازد.

تلفیق زمین شناسی و مهندسی نفت در طی عمر یک مخزن هیدروکربنی، روش توسعه و تخلیة آن را تعیین می‌کند. این امر معمولاً در زمینه‌های اقتصادی نیز بیشترین تأثیر را به همراه دارد. مهندسی نفت نیازمند داشتن دانش دربارهٔ بسیاری از رشته‌های مرتبط مانند ژئوفیزیک، زمین‌شناسی نفت، ارزیابی سازند (نمودارگیری از چاه)، حفاری، اقتصاد، شبیه‌سازی مخزن، مهندسی چاه، سیستم‌های فرازآوری مصنوعی و مهندسی تجهیزات نفت و گاز می‌باشد.

امروزه مهندسی نفت به یک تخصص فنی تبدیل شده است که به استخراج نفت از موقعیت‌هایی می­پردازد که به مرور زمان مشکل‌تر شده‌اند. این امر بدین دلیل است که میدان‌های نفتی سهل الوصول جهان قبلاً کشف و تخلیه شده‌اند. بهبودهای حاصل شده در مدلسازی کامپیوتری و مواد و به کار بردن تحلیل­های آمار و احتمالات و نیز فنّاوری‌های مدرن مانند حفاری افقی و ازدیاد برداشت نفت، در یک دهه اخیر ابزارهای در دسترس یک مهندس نفت را به طور مؤثری بهبود بخشیده است.

مهندسی نفت کاربرد دانش، فناوری، ریاضیات و اقتصاد در فرایند اکتشاف، استخراج، برآورد مخزن و توسعهٔ نفت، گاز و سایر ترکیبات هیدروکربنی از مخازن زیرزمینی و انتقال آنها به پالایشگاه، صنایع پایین‌دستی و مصرف‌کننده‌است. شایان توجه است که پالایش نفت در حیطهٔ صنایع پایین‌دستی صنایع نفت و گاز بوده و در محدودهٔ مهندسی شیمی قرار می‌گیرد.

در سال‌های اخیر به‌دنبال تغییراتی که در رویکرد سرمایه‌ها به‌سوی منابع جدید انرژی صورت گرفته است، بسیاری از دانشگاه‌ها همچون استنفورد و دانشگاه کالیفرنیا این رشته را به مهندسی منابع انرژی تغییر نام داده‌اند؛ چرا که مباحث طرح‌شده در انرژی زمین‌گرمایی و سایر انرژی‌های نوین کماکان بسیار نزدیک به‌این رشته می‌باشد. در مهندسی نفت دروسی همچون ریاضیات، فیزیک، مکانیک سیالات، استاتیک، ترمودینامیک، انتقال حرارت، انتقال جرم، زمین‌شناسی و ... تدریس می‌شود.

گرایش‌های مهندسی نفت[ویرایش]

مهندسی نفت به چندین گرایش تقسیم می‌شود. در زیر به معرفی این گرایش‌ها می‌پردازیم:

  • مهندسی اکتشاف: این گرایش ارتباط نزدیکی با زمین‌شناسی دارد. در اولین مرحله کشف حوزه‌های نفتی انجام می‌گیرد. مهندسان اکتشاف با بکار بردن شیوه‌های مختلف (مانند لرزه‌نگاری) به وجود یا عدم وجود نفت پی می‌برند.
  • مهندسی مخازن: به‌گونه‌ای عمل می‌کنند که محصول نفت و گاز به‌واسطه تعیین موقعیت مناسب چاه، سطح میزان استخراج و افزایش‌دادن روش‌های بازیافت نفت، بهینه‌سازی شود.
  • مهندسی حفاری: از لحاظ فنی، حفاری اکتشافی، استخراج و تزریق چاه‌ها را مدیریت می‌کند.
  • مهندسی بهره‌برداری: که شامل مهندسی زیرسطحی است که اختلال بین مخزن و چاه را مدیریت می‌کند. وظایف مهندس بهره‌برداری، پرفوراسیون، مهارکردن شن، کنترل جریان حفاری نزولی، کنترل تجهیزات حفاری نزولی، ارزیابی کردن روش‌های ساختگی انتقال از راه هوا و همچنین انتخاب سطح تجهیزاتی که جداکننده مایع تولید شده‌اند (نفت، گاز طبیعی و آب)، هستند.

گروه‌های مهندسی نفت در دانشگاه‌های ایران[ویرایش]

Oil Rig NT8.svg

جستارهای وابسته[ویرایش]