پرش به محتوا

پادشاهی هابسبورگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از امپراتوری هابسبورگ)
Habsburgermonarchie

پادشاهی هابسبورگ
۱۲۸۲–۱۹۱۸
نشان ملی
پایتختوین
پراگ
زبان(های) رایجآلمانی، مجاری، رومانیایی،
کروات، چکی، اسلوواک
اسپانیایی، ایتالیایی
لهستانی، روتنی
دین(ها)
کلیسای کاتولیک،
کالونیسم، لوتری،
کلیسای ارتدوکس شرقی
حکومتپادشاهی
امپراتور، شاه، آرشیدوک 
تاریخ 
• بنیان‌گذاری
۱۲۸۲
• فروپاشی
۱۹۱۸
پیشین
اتریش
مجارستان
بوهم
کرواسی
امروز بخشی از اتریش ,  بلژیک
 بوسنی و هرزگوین
,  جمهوری چک
 کرواسی ,  فرانسه
 آلمان ,  مجارستان
 ایتالیا ,  لوکزامبورگ
 هلند ,  لهستان
 رومانی ,  صربستان
 اسلواکی ,  اسلوونی
 اسپانیا ,  سوئیس
 اوکراین

پادشاهی هابسبورگ (به آلمانی: Habsburgermonarchie) که با نام امپراتوری هابسبورگ (به آلمانی: Habsburgerreich) نیز شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از امپراتوری‌ها، پادشاهی‌ها، دوک‌نشین‌ها، کنت‌نشین‌ها و دیگر قلمروهای سیاسی بود که تحت فرمانروایی دودمان هابسبورگ قرار داشتند. از قرن هجدهم میلادی به بعد، از این قلمرو با نام‌های «سلطنت دانوبی» (به آلمانی: Donaumonarchie) یا «سلطنت اتریش» نیز یاد شده است[۱][۲].

نام رسمی یا رایج و وضعیت سیاسی در دوره زمانی مختلف

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

۱۵۲۶ تا ۱۸۰۴ پادشاهی هابسبورگ: مجموعه‌ای از پادشاهی‌ها و دوک‌نشین‌های مستقل که فقط پادشاه مشترک داشتند.

۱۸۰۴ تا ۱۸۶۷ امپراتوری اتریش: در پاسخ به اقدامات ناپلئون، فرانتس دوم رسماً یک «امپراتوری واحد و متمرکز» تشکیل داد.

۱۸۶۷ تا ۱۹۱۸ امپراتوری اتریش-مجارستان: تبدیل به یک امپراتوری دوگانه شد که تا پایان جنگ جهانی اول دوام آورد.

تاریخچه شکل گیری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شکل‌گیری پادشاهی هابسبورگ به انتخاب رودلف یکم به عنوان پادشاه آلمان در سال ۱۲۷۳ میلادی بازمی‌گردد؛ او در سال ۱۲۸۲ میلادی، حاکمیت دوک‌نشین اتریش را برای خاندان هابسبورگ به دست آورد. مجموع این قلمروها در نهایت به وارث نهایی این دودمان، کارل پنجم رسید که هم‌زمان تاج‌وتخت اسپانیا و قلمروهای استعماری آن را نیز به ارث برد و بدین ترتیب، بر امپراتوری هابسبورگ در بزرگ‌ترین گستره سرزمینی آن فرمان راند[۳]. کناره‌گیری کارل پنجم از قدرت در سال ۱۵۵۶ میلادی، منجر به شکافی درون‌سلسله‌ای میان پسرش فلیپه دوم و برادرش فردیناند یکم شد. فردیناند یکم که پیش از آن به عنوان جانشین کارل در آلمان و پادشاه مجارستان و بوهم انتخاب شده بود، شاخه هابسبورگ‌های اتریش را بنیان گذاشت. شاخه دیگر که به هابسبورگ اسپانیا مشهور شد (و کنترل سراسر شبه‌جزیره ایبری، هلند و سرزمین‌هایی در ایتالیا را در اختیار داشت)، در سال ۱۷۰۰ میلادی با مرگ کارلوس دوم منقرض گردید. شاخه اتریش (که بر امپراتوری مقدس روم، مجارستان، پادشاهی بوهم و قلمروهای متعدد دیگر حکومت می‌کرد) خود در سال ۱۵۶۴ میلادی به شاخه‌های جانبی مختلفی تقسیم شد، اما ۱۰۱ سال بعد دوباره تحت یک پرچم متحد گردید[۴]. این شاخه نیز در سال ۱۷۴۰ میلادی در خط ذکور (وارثان مرد) منقرض شد، اما از طریق خط اناث (زنان) و در قالب خاندان هابسبورگ-لورن به حیات خود ادامه داد[۵].

شکل‌گیری امپراتوری تا انحلال

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پادشاهی هابسبورگ در واقع یک «اتحاد شخصی» بود که فراتر از دربار سلطنتی، قوانین و نهادهای مشترک بسیار اندکی میان قلمروهایش وجود داشت. این استان‌ها و واحدها به سه گروه اصلی تقسیم می‌شدند: «آرشیدوک‌نشین اتریش» (اتریش اصلی)، «اتریش داخلی» (شامل اشتایرمارک، کارینتیا و کارنیولا) و «اتریش علیا و پیشین» (شامل تیرول و قلمروهای شوابن). از این رو، دارایی‌های سرزمینی این سلطنت تنها به واسطه شخصِ پادشاه مشترک به یکدیگر متصل بودند. با تشکیل «امپراتوری اتریش» در سال ۱۸۰۴ میلادی، این قلمروها تحت یک ساختار واحدِ متمرکز درآمدند و بعدها با «سازش اتریشی-مجاری ۱۸۶۷» به دو قلمرو خودگردان (اتریش-مجارستان) تفکیک شدند. این امپراتوری در ماه‌های پایانی جنگ جهانی اول و در مواجهه با شکست قطعی، رو به تجزیه نهاد و در نهایت با اعلام استقلال «جمهوری اتریش آلمانی» و «جمهوری نخست مجارستان» در اواخر سال ۱۹۱۸ میلادی رسماً منحل شد[۶][۷].

در تاریخ‌نگاری، از قرن هجدهم میلادی به بعد، اصطلاحات «اتریش» یا «اتریشی‌ها» به‌طور مکرر به عنوان نام اختصاری پادشاهی هابسبورگ مورد استفاده قرار گرفته است. حاکمان خاندان هابسبورگ از سال ۱۴۳۸ تا ۱۸۰۶ میلادی، تقریباً به‌طور مداوم به عنوان امپراتور مقدس روم سلطنت کردند؛ با این حال، از آنجا که قلمروهای امپراتوری مقدس روم عمدتاً خودگردان بودند، بخشی از پادشاهی هابسبورگ در نظر گرفته نمی‌شوند. از این رو، پادشاهی هابسبورگ (شاخه اتریش) اغلب با آرایه کنایه، «اتریش» نامیده می‌شود. در حدود سال ۱۷۰۰ میلادی نیز اصطلاح لاتین "monarchia austriaca" به عنوان یک عنوان کاربردی و آسان رواج یافت[۸].

دارایی‌های وسیع این سلسله در داخل خاک امپراتوری مقدس روم، شامل سرزمین‌های موروثی اصلی (متعلق به پیش از سال ۱۵۲۶)، سرزمین‌های تاج بوهمی، هلند اتریش (هلند اسپانیای سابق از ۱۷۱۴ تا ۱۷۹۴) و چند تیول در ایتالیای امپراتوری می‌شد. در خارج از مرزهای امپراتوری نیز این دارایی‌ها سراسر پادشاهی مجارستان و فتوحات به‌دست‌آمده از شکست امپراتوری عثمانی را در بر می‌گرفت. پایتخت این سلسله شهر وین بود، به جز در فاصله سال‌های ۱۵۸۳ تا ۱۶۱۱ میلادی که حکومت به پراگ انتقال یافت[۹].

دستیابی بر اسپانیا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در اواخر قرن پانزدهم میلادی، با ازدواج فرناندوی دوم، پادشاه آراگون و ایزابل یکم، ملکه کاستیا که هر یک بر بخشی از شبه‌جزیره ایبری فرمان می‌راندند، دولت پادشاهی واحد و قدرتمندی در اسپانیا شکل گرفت. حکومت جدید در سال ۱۴۹۲ میلادی، با سقوط شهر غرناطه به حضور مسلمانان پایان داد و یهودیان را نیز اخراج کرد؛ در همین سال با سفر اکتشافی کریستف کلمب، قاره آمریکا کشف شد و تحت سیطرهٔ امپراتوری اسپانیا درآمد. پس از مرگ فرناندو و ایزابل، تاج‌وتخت به دخترشان خوانای یکم رسید. خوانا در سال ۱۴۹۶ میلادی با فیلیپ زیبا، فرزند و ولیعهد ماکسیمیلیان یکم (امپراتور مقدس روم از دودمان هابسبورگ) ازدواج کرد؛ فیلیپ وارث قلمروهای وسیعی شامل آرشیدوک‌نشین اتریش، هلند هابسبورگ و دوک‌نشین بورگوندی بود. حاصل این ازدواج، فرزندی به نام شارل (شارلکن) بود که بزرگ‌ترین امپراتوری فراملیتی آن دوران را به ارث برد[۱۰].

او در تاریخ با عنوان شارلکن ( به معنی شارل پنجم) شناخته می‌شود؛ وی با عنوان کارل پنجم به عنوان امپراتور مقدس روم و آرشیدوک اتریش، و با عنوان کارلوس یکم به عنوان پادشاه اسپانیا و فرمانروای هلند تاج‌گذاری کرد. شارلکن صاحب وسیع‌ترین قلمرو در اروپا و قاره آمریکا و قدرتمندترین پادشاه قرن شانزدهم میلادی بود. او که پیش از آن بر اسپانیا و قلمروهای بورگوندی فرمان می‌راند، در سال ۱۵۱۹ میلادی به عنوان امپراتور مقدس روم نیز برگزیده شد؛ بدین‌ترتیب، امپراتوری فراملیتی او علاوه بر آلمان و اتریش، مناطقی از فرانسه، بخش‌های وسیعی از ایتالیا و مستعمرات سراسر قاره آمریکا را در بر گرفت[۱۱].

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Ingrao, Charles W. (2000). The Habsburg Monarchy, 1618–1815 (in English) (2nd ed.). Cambridge University Press. p. 2. ISBN 978-0521785051.
  2. ↑ Lott, Elizabeth S.; Pavlac, Brian A., eds. (2019). "Rudolf I (r. 1273–1291)". The Holy Roman Empire: A Historical Encyclopedia. Vol. 1. Santa Barbara, California: ABC-Clio. pp. 266–268. ISBN 978-1-4408-4856-8. LCCN 2018048886. Archived from the original on 2022-11-07. Retrieved 2022-11-07.
  3. ↑ Ingrao, Charles W. (2000). The Habsburg Monarchy, 1618–1815 (in English) (2nd ed.). Cambridge University Press. p. 4. ISBN 978-0521785051.
  4. ↑ Ingrao, Charles W. (2000). The Habsburg Monarchy, 1618–1815 (in English) (2nd ed.). Cambridge University Press. p. 6-8. ISBN 978-0521785051.
  5. ↑ Ingrao, Charles W. (2000). The Habsburg Monarchy, 1618–1815 (in English) (2nd ed.). Cambridge University Press. p. 2-5. ISBN 978-0521785051.
  6. ↑ Vienna website; "Austro-Hungarian Empire k.u.k. Monarchy dual-monarchic Habsburg Emperors of Austria". Archived from the original on 2011-11-23. Retrieved 2011-09-11.
  7. ↑ "Austria-Hungary | History, Definition, Map, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in English). Retrieved 2026-08-30.
  8. ↑ Hochedlinger, Michael (2013). Austria's Wars of Emergence, 1683-1797 (in English). Routledge. p. 9. ISBN 978-0582290846.
  9. ↑ Ingrao, Charles W. (2000). The Habsburg Monarchy, 1618–1815 (in English) (2nd ed.). Cambridge University Press. p. 12. ISBN 978-0521785051.
  10. ↑ Judson, Pieter M. (2016). The Habsburg Empire: A New History (in English). Harvard University Press. p. 20. ISBN 978-0674047761.
  11. ↑ Radford, K. (2002). Emperor Charles V (in English). Routledge. p. 45. ISBN 978-0582354753.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=پادشاهی_هابسبورگ&oldid=44333509»