یانوش یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یانوش یکم
Szapolyai János fametszet.jpg
پادشاهی مجارستان
سلطنت ‎۱۵۲۶–۱۵۴۰
تاج‌گذاری ۱۱ نوامبر ۱۵۲۶
پیشین لایوش دوم
جانشین فردیناند یکم، امپراتور مقدس روم
یانوش دوم
جنگ‌سالار ترانسیلوانیا
سلطنت ‎۱۵۱۱–۱۵۴۰
جانشین یانوش دوم
همسر ایزابلا یاگیلون
فرزند(ها) یانوش دوم
خاندان ساپویایی
پدر ایشتوان زاپویا
مادر هدویگ چیشن
زادروز دوم فوریهٔ ۱۴۸۷
پادشاهی مجارستان (امروز سپیشسکه پدهرادیه، اسلواکی)
مرگ ۲۲ ژوئیهٔ ۱۵۴۰ (۵۳ سال)
ترانسیلوانی (امروز سبش، رومانی)
امضاء
مهر یانوش یکم
سلیمان قانونی تاج مقدس مجارستان را به یانوش می‌دهد.

یانوش یکم یا یانوش زاپویا یا یانوش ساپویایی (مجاری: Szapolyai János؛ زادهٔ ۲ فوریهٔ ۱۴۸۷- درگذشته ۲۲ ژوئیهٔ ۱۵۴۰) پادشاه مجارستان در ‎۱۵۲۶–۱۵۴۰ میلادی بود. وی بر عنوان پادشاهی مجارستان با فردیناند یکم، امپراتور مقدس روم که او نیز خود را پادشاه مجارستان می‌دانست، در ستیز بود.

زندگی[ویرایش]

یانوش تا پیش از تاج‌گذاری وویوود (مجاری: Vajda; انگلیسی: Voivode؛ جنگ سالار) ترانسیلوانی بود. وی این سمت را از ۱۵۱۱ میلادی عهده‌دار بود. در کشاکش نبرد موهاچ میان لایوش دوم و سلیمان یکم سلطان عثمانی او با نیروهای قابل توجهی رهسپار میدان جنگ بود، ولی به دلیل نادانسته‌ای به جنگ نرسید و شاه جوان، لایوش کشته‌شد. پس از شکست ارتش مجار عثمانی‌ها وارد مجارستان شدند و کشور دچار آشفتگی سیاسی گردید. در این زمان نامزدهای پادشاهی بازمانده بر مجارستان دو تن بودند، فردیناند برادر کارل پنجم، امپراتور مقدس روم که برادر همسر شاه کشته‌شده بود، و یانوش که از اشراف مجارستان بود و نیرویی زیر فرمان داشت. بیشتر بزرگان کشور از پادشاهی یانوش دفاع کردند.

یانوش، در ۱۰ نوامبر ۱۵۲۶ در سِکِش‌فِهِروار خود را شاه مجارستان خواند و تاج‌گذاری نمود. در این زمان میان فرانسه و امپراتوری مقدس روم جنگ درگرفته‌بود. نیروهای امپراتوری شهر رم را اشغال کردند و پاپ کلمنت هفتم را که پشتیبان فرانسه بود برانداختند. در ۱۵۲۷ ارتشی متشکل از آلمان‌های مزدور به مجارستان تاختند. نیروهای فردیناند برای درهم شکستن مقاومت یانوش رعایای اسلاونی (کرواسیِ امروز) را نیز بر او شوراندند. سرانجام در نبرد تارتسال یانوش یکم شکست خورد و به لهستان گریخت. او سرانجام دست به دامان عثمانی شد که این عمل در آن زمان شهرت او را لکه‌دار کرد.

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «John Zápolya». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۹.