نخل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از درخت نخل)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نخل
Temporal range: ۸۰ تا ۰ میلیون سال پیش
کرتاسه پسین- Recent
1859-Martinique.web.jpg
نخل، Arecaceae
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاه
راسته: نخل

نخل یا مُوخ عنوانی است که به گیاهانی از خانواده‌های مختلف اطلاق می‌شود. بیش از همه گیاه خرما به نام نخل معروف است.

گونه نخل خرما در سال ۱۷۵۳ توسط آقای لینه (Linnaeaus) نامگذاری علمی و معرفی شد. موطن اصلی نخل نواحی شبه استوایی با میزان بارندگی کم است که میزان آب جهت آبیاری این گیاه کافی باشد.[۱]

گستردگی گونه خرما عمدتا در نیمکره ی شمالی و در کشورهای ایران، پاکستان، عراق، عربستان و سایر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس همچنین بیشتر کشورهای شمال آفریقا و ایالات متحده آمریکا است و در نیمکره جنوبی نیز به طور پراکنده دیده می شود.[۱]

تیره نخلیان (Arecaceae) گیاهانی هستند درختی، درختچه‌ای یا بالارونده، خاردار، بابرگ‌های بزرگ و چین خورده، دارای تقسیمات پَری یا پنجه‌ای؛ گل‌آذین گوشتدار، پانیکول یا سُنبله، اغلب دارای براکته‌های اسپات مانند، گل‌های یک یا دو جنسی، منظم، ۶ گلپوش آزاد یا پیوستهٔ گوشتدار، ۶ پرچم یا بیشتر، معمولاً ۳ برچهٔ پیوسته و ندرتاً آزاد، یک تخمک، تخمدان فوقانی ۱ تا ۳ خانه‌ای، ۳ تخمک و میوهٔ سته، و گاهی بسیار بزرگ. این گیاهان بومی نواحی گرمسیری هستند.[۲] در لهجه بندرعباسی که در بخش اعظمی از هرمزگان رایج است به این درخت مغ گفته می‌شود که کلمه‌ای باستانی است.

در ایران کشت نخل همزمان با تشکیل حکومت هخامنشیان رونق گرفت. ارقام خرما ایران بیش از  ۴۰۰ رقم است  و نقاط کشت خرما عبارتند از: خوزستان، بوشهر، فارس، سیستان و بلوچستان، کرمان، هرمزگان و… . شمالی ترین نقاط کشت این درخت در ایران قصر شیرین و دره فرخی در حدود ۱۵ کیلومتری شمال غربی خور است.[۱]

راسته[ویرایش]

خرماسانان (Arecales) راسته‌ای نخل‌مانند با فقط یک تیره و ۱۸۹ سرده و حدود ۲۴۰۰ گونه که برخی از آنها اهمیت اقتصادی دارند؛ با اینکه همه گونه‌های خرماسانان به‌جز تعداد کمی، محدود به مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌شوند، از لحاظ جغرافیایی و شکل ظاهری با یکدیگر فرق دارند.[۳]

انواع نخل[ویرایش]

ویژگی‌ها[ویرایش]

نخل از درختان گلدار تک لپه‌ای است. انواع نخل به طور عمده درختان نواحی گرمسیری هستند. معمولاً نخل‌ها تنه‌های بلند و بدون شاخه‌ای دارند که مجموعه‌ای از برگهایی بزرگ، مرکب و همیشه سبز در بالای آن قرار دارد.

باورها[ویرایش]

تفریحات ساحلی[ویرایش]

نخل خرما

درخت نخل همیشه یادآور ساحل دریا و خاطرات یک سفر ساحلی هست. شاید از دلایل آن وجود نخل در اکثر ساحل‌های توریستی (چه در کناره دریای خزر و چه خلیج فارس) باشد. به همین دلیل نخل جزو عناصر اصلی یک تعطیلات شاد ساحلی همراه با خورشید، دریا و ماسه در ذهن گردشگران حک شده است.

نشانه بخشش[ویرایش]

در ادبیات فارسی درخت نخل نشان از بخشندگی است، در شعر سعدی آمده‌است:

گرت ز دست برآید چو نخل باش کریم ورت ز دست نیاید چو سرو باش آزاد

نشانه پیروزی[ویرایش]

در اروپای قبل از مسیح شاخه نخل نشان پیروزی بوده‌است.

منابع[ویرایش]

  • انجم‌روز، عباس، خرماستان ایران: نشر عروج، زمستان ۱۳۷۳.
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «نخل ، درخت خرما - خرمانو خرما- خرید خرما - خرید آنلاین خرما - نخل». خرمانو. 2018-10-29. بازبینی‌شده در 2019-01-05. 
  2. سپاسخواه، علی‌رضا، و دیگران، فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه تهران. ۱۳۷۹ به بعد. شابک: ۹۷۸۹۶۴۰۳۹۲۹۴۲
  3. برابرنهاده‌های فرهنگستان زبان فارسی: دفتر هشتم. بازدید: اکتبر ۲۰۱۱.

جستارهای وابسته[ویرایش]