درجه‌های نیروهای مسلح ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از درجه‌های ارتش ایران)
پرش به: ناوبری، جستجو
ارتش جمهوری اسلامی ایران
شاخه های نظامی

Roundel of Iran.svg نیروی زمینی
Roundel of Iran.svg نیروی هوایی
Roundel of Iran.svg نیروی دریایی
Roundel of Iran.svg قرارگاه پدافند هوایی

نیروها

درجات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران

تاریخ
تاریخ ارتش ایران

فرماندهان کل
افسران ارشد


تجهیزات
تجهیزات ارتش ایران
زیر مجموعه ها
هوانیروز

ترتیب و تطبیق درجات میان نیروها[ویرایش]

درجه‌های ارتش ایران
نیروها
زمینی و هوایی دریایی
ارتشبد دریابد
سپهبد دریاسالار
سرلشکر دریابان
سرتیپ دریادار
سرتیپ دوم دریادار دوم
سرهنگ ناخدا یکم
سرهنگ دوم ناخدا دوم
سرگرد ناخدا سوم
سروان ناوسروان
ستوان ۳، ۲ و ۱ ناوبان ۳، ۲ و ۱
استوار ۲ و ۱ ناواستوار ۲ و ۱
گروهبان ۳، ۲ و ۱ مهناوی ۳، ۲ و ۱
سرجوخه سرناوی
سرباز ۲ و ۱ ناوی ۲ و ۱
سرباز ناوی

تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، درجه ارتشبدی، معادل دریابد در نیروی دریایی بوده‌است.[۱] ترتیب درجات ژاندارمری کل کشور مانند درجات نیروی زمینی است به استثناء سرباز و سرباز یکم که در ژاندارمری، ژاندارم یکم نامیده می‌شود.[۲] برای ژنرال در فارسی القابی چون تیمسار، امیر، سردار و ژنرال کاربرد دارند.

حداقل مدت توقف در درجات[ویرایش]

بنا بر بند ب - ماده ۳۲ قانون استخدام نیروهای مسلح مصوبه ۲۹ آبان ۱۳۵۸ حداقل مدت توقف در درجات سربازی تا ستوانیار یکمی به شرح زیر بود:[۳]

از سربازی به سرباز یکمی ۶ ماه
از سربازی یکمی به سرجوخگی ۶ ماه
از سرجوخگی به گروهبان سومی ۱ سال
از گروهبان سومی به گروهباندومی ۳ سال
از گروهبان دومی به گروهبان یکمی ۳ سال
از گروهبان یکمی به استوار دومی ۴ سال
از استوار دومی به استوار یکمی ۴ سال
از استوار یکمی به ستوانیار سومی ۴ سال
از ستوانیار سومی به ستوانیار دومی ۴ سال
از ستوانیار دومی به ستوانیار یکمی ۴ سال
تبصره - حداقل توقف در درجات از سرجوخگی تا گروهبان دومی (داخل در ژاندارمری در صورتی که آموزشگاه دیده نباشند)، یک برابر و نیم مدت‌های مذکور در این ماده بود.

برابرهای قدیمی[ویرایش]

در دورهٔ پادشاهی پهلوی‌ با برپایی فرهنگستان زبان فارسی نام‌های درجه‌های ارتشی نیز دیگرگون شد. پس از تشکیل قشون متحدالشکل به سال ۱۳۰۰، درجات و مناصب سابق لغو و درجات جدید به این شرح تعیین گردید:[۴]

  • ۱- تابین صفر
  • ۲- تابین اول ارشد بند که دو الی چهار ردیف است.
  • ۳- سرجوقه که رئیس یک جوقه‌است و از دو الی چهار بند تشکیل می‌شود.
  • ۴- وکیل راست و چپ که که اولی رئیس جوقه‌های اول و دوم (نیم رسد اول) و دومی رئیس جوقه‌های سوم و چهارم (نیم رسد دوم) است.
  • ۵- وکیل اول کارهای کلی گروهان را عهده دار است.
  • ۶- نایب که رئیس یک رسد است و از دو الی چهار جوقه تشکیل می‌شود.
  • ۷- سلطان رئیس گروهان است که از دو الی چهار رسد تشکیل می‌شود.
  • ۸- یاور فرمانده گردان است که از دو الی چهار گروهان تشکیل می‌شود.
  • ۹- سرهنگ رئیس فوج است که از دو الی چهار گردان تشکیل می‌شود.
  • ۱۸- سرتیپ رئیس تیپ است که از دو الی چهار فوج تشکیل می‌شود.
  • ۱۱- امیرلشکر فرمانده لشکر است که حداقل از دو تیپ پیاده، یک تیپ سوار و توپخانه لشکری تشکیل می‌شود.
  • ۱۲- سپهبد رئیس سپاه است که مرکب است از دو الی سه لشکر که باهم در عملیات شرکت کنند.
  • ۱۳- کلیه سپاه ایران تحت امر فرمانده کل قشون قرار می‌گیرد.

پس از تشکیل فرهنگستان ایران در فروردین ماه ۱۳۱۴، واژه‌های جدیدی برای ارتش برگزیده شد و از همان سال استعمال آنها در واحدهای نظامی اجباری شد[۵] در جدول زیر برابرهای امروزی و قدیمی این درجات می‌آید:[۶]

درجه‌های جدید و قدیم ارتش ایران
امروزی اوایل دوره رضاشاه
سرلشکر امیر لشکر
سرتیپ -
سرهنگ -
سرهنگ دوم نایب‌سرهنگ
سرگرد یاور
سروان سلطان
ستوان یکم نایب اول
ستوان دوم نایب دوم
ستوان سوم نایب سوم
استوار یکم معین نایب درجه یک
استوار دوم معین نایب درجه دو
سرگروهبان وکیل اول
گروهبان دوم وکیل راست
گروهبان سوم وکیل چپ
سرجوخه سرجوقه
- تابین اول
سرباز تابین

درجه‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران[ویرایش]

درجه‌های نیروی زمینی ارتش (نزاجا)[ویرایش]

IRI.Army Ground Force Seal.svg
درجه‌های امیران و افسران نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ارتشبد سپهبد سرلشکر سرتیپ سرتیپ دوم سرهنگ سرهنگ دوم سرگرد سروان ستوان یکم ستوان دوم ستوان سوم
Arteshbod.png
Sepahbod.png
Sarlashgar.png
Sartip.png
Sartip 2.png
Sarhang 1.png
Sarhang 2.png
Sargord.png
Sarvan.png
Sotvan 1.png
Sotvan 2.png
Sotvan 3.png
درجه‌های درجه‌داران و سربازان نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
استوار یکم استوار دوم گروهبان یکم گروهبان دوم گروهبان سوم سرجوخه سرباز یکم سرباز دوم سرباز
Ostovar 1-k.png
Ostovar 2-c.png
Goruhban 1-k.png
Goruhban 2-c.png
Goruhban 3-k.png
Sarjukhe-c.png
Sarbaz 1-k.png
Sarbaz 2-c.png
Sarbaz -k.png

درجه‌های نیروی هوایی ارتش ( نهاجا)[ویرایش]

Seal of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg
درجه‌های امیران و افسران نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ارتشبد سپهبد سرلشکر سرتیپ سرتیپ دوم سرهنگ سرهنگ دوم سرگرد سروان ستوان یکم ستوان دوم ستوان سوم
21- ارتشبد--IRIAF.png
20- سپهبد--IRIAF.png
19- سرلشگر--IRIAF.png
18- سرتیپ--IRIAF.png
17- سرتیپ دوم--IRIAF.png
16- سرهنگ--IRIAF.png
15- سرهنگ دوم--IRIAF.png
14- سرگرد--IRIAF.png
13- سروان--IRIAF.png
12- ستوان یکم--IRIAF.png
11- ستوان دوم--IRIAF.png
10- ستوان سوم--IRIAF.png
درجه‌های درجه‌داران و سربازان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
استوار یکم استوار دوم گروهبان یکم گروهبان دوم گروهبان سوم سرجوخه سرباز یکم سرباز دوم سرباز
9- استوار يكم--IRIAF.png
8- استوار دوم--IRIAF.png
7- گروهبان يكم--IRIAF.png
6- گروهبان دوم--IRIAF.png
5- گروهبان سوم--IRIAF.png
4- سرجوخه--IRIAF.png
3- سرباز یکم--IRIAF.png
2- سرباز دوم--IRIAF.png
1- سرباز--IRIAF.png

درجه های پدافند هوایی ارتش (پداجا)[ویرایش]

Seal of the Islamic Republic of Iran Air Defense Force.svg
درجه‌های امیران و افسران پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ارتشبد سپهبد سرلشکر سرتیپ سرتیپ دوم سرهنگ سرهنگ دوم سرگرد سروان ستوان یکم ستوان دوم ستوان سوم
21- IRIADF-Gen.png
20- IRIADF-LTG.png
19- IRIADF-MG.png
18- IRIADF-BG.png
17- IRIADF-BG2.png
16- IRIADF-COL.png
15- IRIADF-LTC.png
14- IRIADF-MAJ.png
13- IRIADF-CPT.png
12- IRIADF-1LT.png
11- IRIADF-2LT.png
10- IRIADF-3LT.png
درجه‌های درجه‌داران و سربازان پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
استوار یکم استوار دوم گروهبان یکم گروهبان دوم گروهبان سوم سرجوخه سرباز یکم سرباز دوم سرباز
9- IRIADF-CSM.png
8- IRIADF-SGM.png
7- IRIADF-SFC.png
6- IRIADF-SSG.png
5- IRIADF-Sgt.png
4- IRIADF-Cpl.png
3- IRIADF-PFC.png
2- IRIADF-PV2.png
1- IRIADF-PV1.png

درجه‌های نیروی دریایی ارتش (نداجا)[ویرایش]

Seal of the Islamic Republic of Iran Navy.svg
درجه‌های امیران نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
دریابد دریاسالار دریابان دریادار دریادار دوم
21-Daryabod.png
20-Daryasalar.png
19-Daryaban.png
18-Daryadar.png
17-Daryadar 2.png
درجه‌های افسران نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ناخدا یکم ناخدا دوم ناخدا سوم ناوسروان ناوبان یکم ناوبان دوم ناوبان سوم
16-Nakhoda 1.png
15-Nakhoda 2.png
14-Nakhoda 3.png
13-Navsarvan.png
12-Navban 1.png
11-Navban 2.png
10-Navban 3.png
درجه‌های درجه‌داران و سربازان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
ناواستوار یکم ناواستوار دوم مهناوی یکم مهناوی دوم مهناوی سوم سرناوی ناوی یکم ناوی دوم ناوی
9- ناواستوار یکم.png
8- ناواستوار دوم.png
7- مهناوی يكم.png
6- مهناوی دوم.png
5- مهناوی سوم.png
4- Sar Navi.png
3- Navi 1.png
2- Navi 2.png
1- Navi.png

درجه‌های سپاه پاسداران[ویرایش]

درجه فرماندهان _ سرداران و افسران و درجه داران و سربازان وظیفهٔ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ( نزسا - نهسا - ندسا - نمسا - نقسا )[ویرایش]

Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg
درجه‌های فرماندهان - سرداران و افسران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران
ارتشبد/ دریابد پاسدار سپهبد/ دریاسالار پاسدار سرلشکر پاسدار/ دریابان پاسدار سرتیپ پاسدار/ دریادار پاسدار سرتیپ دوم پاسدار/ دریادار دوم پاسدار سرهنگ پاسدار/ ناوسالار یکم پاسدار سرهنگ دوم پاسدار/ ناوسالار دوم پاسدار سرگرد پاسدار/ ناوسالار سوم پاسدار سروان پاسدار/ ناوسروان پاسدار ستوان یکم پاسدار/ ناوبان یکم پاسدار ستوان دوم پاسدار/ ناوبان دوم پاسدار ستوان سوم پاسدار/ ناوبان سوم پاسدار
21- Arteshbod-IRGC.png
20- Sepahbod-IRGC.png
19- Sarlashgar-IRGC.png
18- Sartipp-IRGC.png
17- Sartipp 2nd-IRGC.png
16- Sarhang-IRGC.png
15- Sarhang 2nd-IRGC.png
14- Sargord-IRGC.png
13- Sarvan-IRGC.png
12- Sotvan 1st-IRGC.png
11- Sotvan 2nd-IRGC.png
10- Sotvan 3rd-IRGC.png
درجه‌های درجه‌داران و سربازان وظیفهٔ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران
رزم‌دار یکم/ ناودار یکم رزم‌دار دوم/ ناودار دوم رزم‌آور یکم/ ناویار یکم رزم‌آور دوم/ ناویار دوم رزم‌آور سوم/ ناویار سوم رزم‌یار/ سرناوی سرباز یکم/ ناوی یکم سرباز دوم/ ناوی دوم سرباز/ ناوی
9- Razmdar 1st-IRGC.png
8- Razmdar 2nd-IRGC.png
7- Razmavar 1st-IRGC.png
6- Razmavar 2nd-IRGC.png
5- Razmavar 3rd-IRGC.png
4- Razmyar-IRGC.png
3- Sarbaz 1st-IRGC.png
2- Sarbaz 2nd-IRGC.png
1- Sarbaz-IRGC.png

درجه‌های نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران[ویرایش]

درجه فرماندهان و افسران و درجه داران و سربازان وظیفهٔ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا)[ویرایش]

درجه‌های امیران و افسران ناجا
ارتشبد * سپهبد * سرلشکر سرتیپ سرتیپ دوم سرهنگ سرهنگ دوم سرگرد سروان ستوان یکم ستوان دوم ستوان سوم
20-Arteshbod-Naja.svg
19-Sepahbod - Naja.png
18-Sarlashgar - Naja.png
17-Sartip - Naja.png
16-Sartip 2 - Naja.svg
15-Sarhang - Naja.png
14-Sarhang 2 - Naja.png
13-Sargord - Naja.png
12-Sarvan - Naja.png
11-Sotvan 1 - Naja.png
10-Sotvan 2 - Naja.png
9-Sotvan 3 - Naja.png
درجه‌های درجه‌داران و سربازان ناجا
استوار یکم استوار دوم گروهبان یکم گروهبان دوم گروهبان سوم سرجوخه سرباز یکم سرباز دوم سرباز
8-Ostovar 1 - Naja.png
7-Ostovar 2 - Naja.png
6-Grouhban 1 - Naja.png
5-Grouhban 2 - Naja.png
4-Grouhban 3 - Naja.png
3-Sarjukhe - Naja.png
2-sarbaz 1 - Naja.png
1-sarbaz 1 - Naja.png
0-Sarbaz 0 - Naja.png

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. قانون استخدام نیروهای مسلح ارتش شاهنشاهی مصوب ۳۰/۴/۱۳۳۶
  2. همان.
  3. سامانه قوانین و مقررات: حافظه قوانین، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
  4. مجله قشون، شماره ۳، مورخ ۱۶ برج حوت، ص ۴ و ۵
  5. دکتر باقر عاقلی، رضاشاه و قشون متحدالشکل، چاپ پنجم ۱۳۸۶ (ISBN 964-6895-05-0) نشر نامک، ص ۳۳۵.
  6. برابرها از: گاهنامهٔ پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی. پاریس: سازمان چاپ و انتشارات سهیل، ص۱۶.

منابع[ویرایش]

  • دادگستری جمهوری اسلامی ایران، مجموعه قوانین سال ۱۳۵۸، تصویب‌نامه‌ها، ص۲۷۹.
  • ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۶.
  • فرهنگ همراه پیشرو آریانپور، انگلیسی-فارسی.