بهینه‌سازی موتور جستجو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

سئو چیست؟ سئو یا همان بهینه سازی سایت مرحله ای تقریبا بعد از طراحی سایت است

سئو یکی از زیرمجموعه‌های دیجیتال مارکتینگ است که اگر در فضای آنلاین فعالیت داشته باشید یا به موضوعات مرتبط با آن علاقمند باشید، ناگزیر هستید برای یادگیری آن وقت بگذارید.

احتمالاً شما هم چنین جملاتی (یا مشابه آن‌ها) را زیاد شنیده‌اید:

«شما باید روی سئو سرمایه گذاری کنید.»

«شما دیده نمی‌شوید؛ اگر در صفحه‌ی اول گوگل نباشید اصلاً حضور شما در فضای آنلاین بیهوده است.»

«چرا سئوکار نمی‌آورید تا مسئولیت بهینه سازی سایت شما برای موتورهای جستجو را به عهده بگیرد؟»

«اگر سایت … هنگام جستجوی کلمه … در صفحه‌ی اول گوگل می‌آید، به خاطر یک سری تکنیک است. اسم این تکنیک ها سئو است.»

«الگوریتم‌ها عوض شده. کافئین؟ پاندا؟ مرغ مگس خوار؟ کبوتر؟ سیستم دیپ مایند؟»

«ما می‌توانیم شما را به صفحه‌ی اول موتورهای جستجو بیاوریم. مطمئن باشید این منطقی‌ترین سرمایه گذاری شماست.»

سئو مخفف چیست؟

کلمه‌ی SEO مخفف عبارت Search Engine Optimization است که می‌توان آن را به بهینه سازی سایت برای موتورهای جستجو ترجمه کرد. البته خود سئو هم در فارسی بسیار رایج شده و حتی گاهی ترکیب‌های اضافی و توصیفی و عبارات فعلی (مانند بهبود سئو، سئو کردن، سئو سازی) را نیز با آن می‌سازند و به‌کار می‌برند.

هدف روش های سئو این است که هنگام جستجوی کاربران در گوگل و سایر موتورهای جستجو، این موتورها رتبه‌ی بهتری را به مقاله‌ها و محتوای یک سایت اختصاص دهند.

تعریف سئو و چند نکته درباره SEO

اگر چه به نظر نمی‌رسد تاکید بر اهمیت SEO چندان ضروری باشد،‌ اما بد نیست مروری به برخی آمارهای منتشر شده درباره موتورهای جستجو داشته باشیم‌.

طبیعی است که با توجه به روش اجرای تحقیق، آمار و ارقام ارائه شده توسط منابع مختلف، می‌توانند متفاوت باشند؛ بنابراین شاید بهتر باشد به جای تمرکز بر مقدار دقیق اعداد، بیشتر به مقیاس و اهمیت نسبی آنها توجه کنیم:

مردم جهان روزانه بین ۶ تا ۷ میلیارد بار از موتورهای جستجو استفاده می‌کنند (منبع).

هفتاد تا هشتاد درصد جستجوگران، به لینک‌هایی که به صورت تبلیغ (با پرداخت پول) توسط موتورهای جستجو از جمله گوگل، نمایش داده می‌شوند، نگاه نمی‌کنند.

کسی که از طریق کلیک کردن روی لینک در موتور جستجو وارد فضای آنلاین شما می‌شود، در مقایسه با کسی که شما برای بازاریابی به سراغ او رفته‌اید، برای تبدیل شدن به یک مشتری هزینه‌ی کمتری خواهد داشت.

جستجو بر روی موبایل طی سال‌های اخیر همواره روندی افزایشی داشته و از سال ۲۰۱۵ به بعد، سرچ موبایل از سرچ دسکتاپ بیشتر شده است. همچنین در حال حاضر، سهم دسکتاپ در میان ابزارهای اتصال به اینترنت در سطح جهان کمتر از ۵۰ درصد است (منبع).

در حال حاضر کدام موتورهای جستجو بیشتر استفاده می‌شوند؟

کم نیستند کسانی که موتور جستجو و گوگل را به عنوان واژه‌های مترادف به کار می‌برند.

البته به سادگی هم نمی‌توان از این کار ایراد گرفت؛ چون حتی Google کردن هم به عنوان یک فعل در زبان انگلیسی پذیرفته شده است.

با این حال شاید مناسب باشد به دو گزارش که توسط سایت معتبر Search Engine Land منتشر شده اشاره کنیم تا در خاطرمان بماند که تنها بازیگر صنعت جستجو، موتور جستجوی گوگل نیست:

کاربران کدام موتورهای جستجو را می شناسند؟ تکنیک های سئو را با هدف قرار دادن کدام موتور جستجو به کار بگیریم؟

آنچه در پاسخ به این سوال مشخص می‌شود، بیشتر نشان‌دهنده‌ی آگاهی کاربران از برندها است.

همان‌طور که می‌بینید موتورهای جستجوی Google و Yahoo و Bing برای کاربران بیشتر از سایر موتورهای جستجو شناخته شده هستند.

در پرسش دیگری از کاربران خواسته شده موتور جستجوی اصلی مورد استفاده خود را اعلام کنند:

موتور جستجوی اصلی مورد استفاده شما چیست

همان‌طور که می‌بینید در اینجا، گوگل با سایر موتورهای جستجو فاصله‌ی معناداری دارد و به همین علت، شاید هنوز هم – تا زمانی که تغییری جدی در سهم بازار موتورهای جستجو به وجود نیامده – باید بپذیریم که استفاده از موتور جستجو و گوگل به عنوان تعبیرهای مترادف چندان نادرست نیست.

نقش سئو در ارتقاء کیفیت محتوا در سال‌های اخیر

در گذشته ضعف‌هایی که در الگوریتم‌های موتورهای جستجو وجود داشت باعث شده بود یک تعبیر بین تولیدکنندگان محتوا رایج شود. آنها می‌گفتند:

شما دو روش برای نوشتن در فضای وب دارید.

می‌توانید برای کاربران و بازدیدکنندگان سایت خود بنویسید و می‌توانید برای موتورهای جستجو بنویسید.

نوشتن برای موتورهای جستجو به معنای تنظیم متن‌های بی‌معنی، تزریق بی‌خاصیت کلمات کلیدی در متن‌ها، ارائه‌ی لینک‌های بدون کاربرد، وادار کردن کاربران به کلیک و کارهایی از این دست بود.

نوشتن برای کاربران، اگر چه رضایت بازدیدکنندگان را تأمین می‌کرد، اما الزاماً به رتبه‌ی بهتر در موتورهای جستجو منتهی نمی‌شد.

خوش‌بختانه طی سال‌های اخیر، با بهبود الگوریتم‌های موتورهای جستجو و توسعه دانش هوش مصنوعی و تحلیل متن، باعث شده است که چنین مواردی کمتر و کم‌رنگ‌تر شوند.

کمی بررسی شما را متقاعد خواهد ساخت که رعایت اصول سئو و استانداردهای مد نظر موتورهای جستجو، می‌تواند هم‌زمان با بهبود سئو سایت، رضایت خوانندگان و کاربران شما را نیز افزایش دهد.

همچنین، تلاش برای افزایش رضایت کاربران، معمولاً به ارتقای رتبه شما در موتورهای جستجو نیز کمک خواهد کرد.

به همین علت، بر خلاف سال‌های گذشته که موتورهای جستجو را مسبب کاهش کیفیت تولید محتوا در فضای وب می‌دانستند، امروز چنین توصیفی بسیار کمتر شنیده می‌شود و به کار می‌رود.

با توجه به بهبود کیفیت نتایج موتورهای جستجو، و ارتقاء الگوریتم‌های آنها، نادرست نیست اگر وقت و بودجه‌ای را که صرف سئو می‌کنید، به عنوان بخشی از فعالیت‌های تأمین رضایت کاربران لحاظ کنید. البته به شرطی که فلسفه‌ی واقعی سئو و راهکارهای پایدار و بلندمدت آن را به کار بگیرید.

چه چیزهایی با سئو اشتباه گرفته می‌شوند؟

گاهی اوقات، کسانی که با SEO آشنا نیستند،‌ آن را به عنوان یک جانشین رایگان برای بازاریابی و تبلیغات در نظر می‌گیرند.

اما باید به خاطر داشته باشیم که توجه به اصول سئو اگر به شیوه‌ای علمی و دقیق و تخصصی انجام شود، اتفاقاً راهکاری زمان‌بر، دشوار و گران‌قیمت است.

کسب و کاری که می‌خواهد در موتورهای جستجو وضعیت مطلوبی داشته باشد، باید نکات بسیاری را رعایت کند که موارد زیر، تنها بخش کوچکی از آنهاست:

تولید دائمی محتوای اصیل و بدون کپی کاری (درس مرتبط: تولید محتوا)

به روز کردن محتوای قدیمی بر اساس اطلاعات و نیازهای جدید

ایجاد حس رضایت در خوانندگان و کاربران

قانع کردن بازدیدکنندگان به اینکه مدت بیشتری را در سایت شما بگذرانند

همه‌ی این کارها، هزینه‌بر هستند و همیشه و هر روز بخشی از وقت و منابع شما را به خود اختصاص خواهند داد.

SEO همچنین، یک کمپین تبلیغاتی نیست که به عنوان یک پروژه با بودجه‌ای مشخص و در یک محدوده‌ی زمانی مشخص، اجرا شود.

همچنانکه یک مجموعه تکنیک و اصول فنی هم نیست.

بلکه نوعی نگرش به محیط وب و تولید محتوا و شکلی متفاوت از حضور در فضای آنلاین است.

اگر چنین نگاهی را باور نداشته باشیم، به احتمال زیاد SEO به یکی از شیوه‌های قدرتمند برای هزینه کردن بی‌فایده‌ی پول و منابع کسب و کار ما تبدیل خواهد شد.

تکنیک های سئو کلاه سیاه در برابر سئو کلاه سفید

یکی دیگر از بحث‌های رایج در تحلیل سئو سایت‌ها، طبقه‌بندی راهکارهای سئو و بهینه سازی وب سایت است. این طبقه‌بندی را معمولاً به صورت تکنیک های سئو کلاه سیاه (Black Hat) در برابر سئو کلاه سفید (White Hat) مطرح می‌کنند.

اگر بخواهیم تفاوت سئو کلاه سیاه و کلاه سفید را خیلی مختصر توضیح دهیم باید بگوییم که سئو کلاه سفید، می‌کوشد یک محتوای ارزشمند را به بهترین شکل ممکن به گوگل و سایر موتورهای جستجو معرفی کند.

اما سئو کلاه سیاه، می‌کوشد با شناسایی نقطه ضعف‌ها و محدودیت‌های الگوریتم‌های سئو، سایت را به شکلی بهینه سازی کند که رتبه سئو بهتری به دست بیاورد.

معمولاً با توسعه و هوشمندتر شدن الگوریتم‌ها، این روش‌ها هم کارایی خود را از دست می‌دهند و فضا برای سئوکارهای کلاه سیاه، تنگ‌تر می‌شود.

سئوی کلاه سیاه و سئوی کلاه سفید

هدف ما در درس سئو چیست؟ افزایش بازدید گوگل

این نکته را تقریباً همه پذیرفته‌اند که بزرگترین و ارزان‌ترین و معتبرترین مسیر ورود به یک سایت موتورهای جستجو هستند.

آشنایی با SEO و فلسفه آن، چیزی نیست که مختص برنامه‌نویسان و طراحان سایت باشد. خصوصاً با توجه به توسعه‌ی الگوریتم‌های جستجو و هوشمندتر شدن موتورهای جستجو، عملاً همه‌ی کسانی که مستقیم و غیرمستقیم در وب‌سایت یک کسب و کار نقش ایفا می‌کنند، لازم است با اصول و مبانی و منطق سئو آشنا باشند.

در مجموعه درس‌های SEO چیست در سئوکار می‌کوشیم مبانی کلی سئو، کاربردها و نکات کلیدی در آن را خدمت شما ارائه کنیم.

موارد زیر از جمله نکاتی هستند که در این مجموعه درس مورد توجه قرار خواهیم داد:

  آشنایی با موتورهای جستجو و وظیفه آنها

  چه کارهایی انجام دهیم تا موتورهای جستجو و به طور خاص گوگل، ما را به مخاطبان خود نمایش دهند؟

  چه سهمی از موفقیت در سئو به خاطر تکنیک است و چه سهمی به خاطر محتوا؟

برخی از مهمترین تکنیک های سئو (ابزارهای سئو)

اگر نمی‌خواهید سئو را به شکل عمیق و حرفه‌ای بیاموزید و صرفاً می‌خواهید به عنوان یک وبلاگ نویس، برخی از نکات سئو را بدانید و در مطالب خود رعایت کنید، می‌توانید مستقیماً به سراغ دو درس حضور در صفحه اول گوگل و لینک سازی داخلی بروید:

حضور در صفحه اول گوگل

لینک سازی داخلی و اهمیت آن در سئو سایت

اما شکل حرفه‌ای‌تر یادگیری سئو این است که ابتدا مفهوم سئو داخلی (On-page SEO) و سئو خارجی (Off-page SEO) را یاد بگیرید و سپس، تکنیک‌های مربوط به هر یک از این دو شاخه را با جزئیات بیشتر و دقیق‌تر بررسی کنید و بیاموزید.

سئو داخلی و سئو خارجی چه هستند؟ تفاوت سئو داخلی و خارجی چیست؟؟


ما در هر درس، بسته به موضوع، منبع مورد استفاده را به صورت شفاف و مشخص نقل می‌کنیم.

اما در میان منابع مورد استفاده، چند سایت و وبلاگ هستند که محتوای آنها کلیدی‌تر است و عملاً در سطح جهان، مرجع محسوب می‌شوند.

همچنین در صورت تمایل، با پرداخت هزینه عضویت به همه‌ی درس‌های متمم دسترسی خواهید داشت:

  تولید محتوا  |  استراتژی محتوا  |  آموزش بازاریابی محتوا

  سواد دیجیتال  |  دیجیتال مارکتینگ

  ایمیل مارکتینگ  |  شبکه های اجتماعی | آموزش CRM

  آموزش سئو  |  جستجو در گوگل

ثبت نام | اطلاعات بیشتر



سه منشاء اصلی ترافیک وب سایت چیست؟


البته ترفندها و روش‌های مختلفی برای بهبود وضعیت SEO سایت‌ها وجود دارد. اما حدس می‌زنم به زودی در این بخش تغییرات بزرگی را شاهد باشیم. خود SEO تبدیل به فاکتوری جانبی‌تر شده و فراتر از آن شاهد اهمیت روزافزون Human Eye Optimization‌ یا HEO خواهیم بود.

سایت‌ها و اپلیکیشن‌هایی موفق‌تر می‌شوند که به خوبی در این بخش عمل کنند. به خصوص که با بهبود عمومی سرعت اینترنت و فناوری‌های به کار رفته در آن، بسیاری از مشکلات و محدودیت‌های قدیمی برای طراحی و بهینه‌سازی یک صفحه اینترنتی زیبا و جذاب از میان برداشته شده است.

امیدوارم در کنار یادگیری و به کارگیری SEO، به این عامل جدید و کمتر شناخته شده هم توجه کنیم تا دوباره با تغییر فضای وب، حس غافلگیری بهمان دست ندهد



با کلیات SEO و برخی از پایه‌ای‌ترین تکنیک های سئو است. تا هم بتوانند کارهای ساده‌ و اولیه‌ی سئو برای سایت یا وبلاگ خود را مدیریت کنند و هم در صورت علاقه، مسیری برای مطالعه و یادگیری بیشتر سئو پیش روی آنها ترسیم شود.

بهینه‌سازی موتور جستجو (به انگلیسی: Search Engine Optimization)، (کوتاه: سئو (به انگلیسی: SEO))، به مجموعه تمهیداتی اطلاق می‌شود که با به کار بردن آنها، صفحات یک وب‌سایت یا یک صفحه وب در نتایج جستجوی یک موتور جستجو بهتر دیده می‌شود. [۱] معمولاً وب‌سایت‌هایی که بالاترین مکان و بیشترین تکرار در صفحه نتایج جستجو را دارند، بازدیدکننده بیشتری از طریق موتورهای جستجو به دست می‌آوردند و این بازدیدکنندگان می‌توانند به مشتری تبدیل شوند.

مهم‌ترین سؤالی که کاربران از خود می‌پرسند آن است که تعریف دقیق سئو چیست. سئو مجموعه فعالیت‌هایی است که در طراحی سایت، تعیین استراتژی محتوایی و تولید محتوا انجام می‌دهیم تا جایگاه بهتری در نتایج جستجوی گوگل کسب کرده و بازدیدکننده بیشتری برای سایت جذب کنیم.

سئو انواع گوناگون جستجو را دربرمیگیرد؛ از جمله جستجوی تصویر، جستجو در ویدیو، جستجوی دانشگاهی، جستجو در اخبار و جستجو در نقشه. «سئو» یک سایت شامل فاکتورهای زیادی می‌شود، که توسط موتورهای جستجو بررسی و بازبینی می‌شوند. این فاکتورها را میتوان به دو بخش کلی تقسیم نمود؛ سئو داخلی(on-page seo) و سئو خارجی(off-page seo) که در ادامه به هر کدام خواهیم پرداخت.

از دید بازاریابی اینترنتی، «سئو» به چگونگی کار کردن موتورهای جستجو و اینکه کاربران چه چیزی جستجو می‌کنند و همین‌طور کلمات کلیدی تایپ‌شده و اینکه کدام یک از موتورهای جستجو توسط مخاطبان مورد توجه قرار می‌گیرد را مورد بررسی قرار می‌دهد.

بسئو یا بهینه‌سازی وب‌سایت، شامل توسعه و ویرایش مطالب موجود در خود سایت و اچ‌تی‌ام‌ال و برنامه‌نویسی و همچنین ارتباط بین کلمات کلیدی و حذف موانع مربوط به فعالیت‌های نمایه‌سازی در موتور جستجو و ترویج یک سایت، برای افزایش تعداد لینک‌دهنده یا لینک‌های ورودی و دیگر تاکتیک‌های جستجوگرها است.

در نتیجه در خلاصه‌ترین تعریف «سئو» را می‌توان به معنای بهینه‌سازی سایت برای موتورهای جستجو دانست.

حالا سوال پیش میاد که چه کسی سئو را انجام میدهد؟

جواب این است سئوکار

شما به دو صورت آنلاین و ماشینی

و آفلاین و به واسطه انسان میتوانید سئو را انجام دهید

برای سئو بصورت افلاین باید سئوکار استخدام کنید و برای سئو بصورت آنلاین هم میتوانید از ابزار های سئو مانند سئوکار کلیک مرجع سئو ایران استفاده کنید

اهمیت سئو سایت چیست[ویرایش]

امروزه اینترنت به بخش جدایی ناپذیر زندگی ما تبدیل شده‌است و افراد برای پاسخ به کوچک‌ترین نیازهایشان مثل خرید خمیردندان، از اینترنت کمک می‌گیرند. در این میان موتورهای جستجو مانند گوگل نقش مهمی در کیفیت نتایج جست‌وجو و رساندن کاربر به هدف اصلی او دارد. موتور جستجوی گوگل با الگوریتم‌هایی که دارد همواره سعی می‌کند بهترین نتیجه را برای کاربر نمایش دهد. برای اینکه یک کسب و کار بتواند در اینترنت باشد می‌بایست با توجه به این الگوریتم‌ها بتواند کاری انجام دهد که در صفحه اول گوگل(serp) قرار گیرد و بیشترین میزان ورودی را جذب کند. سئو به خصوص برای کسب‌و کارها بسیار مهم است. از آنجایی که اینترنت در تمام لایه‌های زندگی ما نفوذ کرده و صنایع مختلف را تحت تأثیر قرار داده‌است، باید کسب‌وکارها برای کسب درآمد و افزایش فروش خود از ان استفاده کنند.

برای اینکه بتوانیم در جایگاه‌های بالاتر قرار بگیریم می‌بایست فرایندی به نام سئو بر روی سایت انجام شود تا متناسب با الگوریتم‌های گوگل بتوانیم لینک‌ها را در نتایج بالاتر نمایش دهیم.

پیشینه[ویرایش]

از اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی که نخستین موتورهای جستجو اقدام به فهرست کردن وب نخستین کردند. مدیران وبگاه‌ها، تولیدکنندگان محتوا و کارشناسان سئو، شروع به بهینه‌سازی وب‌سایت‌ها برای موتورهای جستجو نمودند.

در ابتدا تمام کارهایی که مدیران وب‌سایت‌ها باید انجام می‌دادند، ارسال آدرس صفحه به موتورهای مختلفی که یک «عنکبوت» جهت «خزش» آن صفحه می‌فرستادند، استخراج لینک‌های صفحه به سایر صفحات از درون صفحه و بازگرداندن اطلاعات یافت‌شده در صفحه، جهت ایندکس شدن بود.

فرایند به این صورت است که عنکبوت موتور جستجو، یک صفحه را دانلود و آن را در سرور موتور جستجو ذخیره می‌کند و یک برنامه دیگر موسوم به ایندکس کننده، اطلاعات مختلفی را دربارهٔ صفحه استخراج می‌کند؛ اطلاعاتی از قبیل واژه‌های موجود و محل قرارگیری آن‌ها در صفحه و نیز وزن خاص واژه‌های به‌خصوص و تمام لینک‌های موجود در صفحه، که سپس جهت خزش در زمانی دیگر، در دستور کار قرار می‌گیرد.

مدیران سایت‌ها شروع به بازشناسی ارزش رتبه بالای سایت خود و در دید قرار گرفتن آن در نتایج موتورهای جستجو نمودند که این امر، فرصتی را برای هکرهای غیرمخرب و مخرب شاغل در بخش بهینه‌سازی موتور جستجو مهیا کرد.

تصویر صفحهٔ نتایج موتور جستجو
یک نمونه از صفحه نتایج موتور جستجو

نسخه‌های اولیه الگوریتم‌های جستجو به اطلاعات فراهم‌شده توسط مدیران وب‌سایت‌ها، نظیر متا تگ واژه‌های کلیدی، یا فایل ایندکس موتورهای جستجو، مانند ای‌ال‌آی‌وب اعتماد و اتکا می‌کردند. متاتگ‌ها یک راهنمایی برای محتوای هر صفحه فراهم می‌کنند.

با این حال، استفاده از داده‌های متا در صفحات ایندکس، کمتر قابل اطمینان بود؛ زیرا انتخاب واژگان در یک متاتگ توسط وب‌سایت‌ها، بالقوه می‌تواند یک نمایش غیردقیق از محتوای واقعی وب‌سایت باشد. داده‌های نادرست، ناقص و ناسازگار در متا تگ‌ها می‌تواند موجب رتبه‌بندی‌شدن صفحه برای جستجوهای غیرمرتبط گردد. تولیدکنندگان محتوای شبکه، همچنین تعدادی از ویژگی‌های منبع اچ‌تی‌ام‌ال، یک صفحه را دست‌کاری کردند تا رتبه صفحه را در موتورهای جستجو بهبود بدهند.

با تأکید بر عواملی مانند تراکم واژه کلیدی، که به‌طور انحصاری تحت کنترل مدیر وب‌سایت است، موتورهای جستجوی اولیه از سوءاستفاده و دست‌کاری رتبه‌بندی رنج می‌بردند.

ازآنجایی‌که موفقیت و محبوبیت یک موتور جستجو از طریق توانایی آن در تولید نتایج مرتبط‌تر در قبال هر جستجوی صورت گرفته مشخص می‌شود، کیفیت پایین یا نتایج نامرتبط می‌تواند سبب سوق دادن کاربران به منابع جستجوی دیگر شود. موتورهای جستجو با توسعه الگوریتمی رتبه‌بندی پیچیده‌تر به این عمل پاسخ دادند؛ که در آن عوامل بیشتری مورد توجه قرار می‌گیرند و دست‌کاری را برای مدیران شبکه، سخت‌تر می‌سازند.

به‌منظور ارائه نتایج بهتر به کاربران خود، موتورهای جستجو باید انطباق یافته و از نتایج صفحاتی اطمینان یابند که نتایج مرتبط‌تری دارند، نه نتایج مربوط به صفحاتی که نامربوط بوده و توسط مدیران شبکه بدون وجدان کاری و با استفاده از کلمات کلیدی متعدد پرشده‌اند.

لری پیج و سرگئی برین، دو دانشجوی فارغ‌التحصیل دانشگاه استنفورد، یک موتور جستجو موسوم به بک‌روب را توسعه دادند که جهت ارزیابی برجستگی صفحات وب، به یک الگوریتم ریاضیاتی تکیه داشت. عددی که توسط الگوریتم محاسبه می‌شد، یعنی «رتبه صفحه»، تابعی است از مقدار و قدرت لینک‌های ورودی. رتبه صفحه، میزان یک صفحه معین را که توسط یک کاربر، که به‌صورت تصادفی شبکه را جستجو می‌کند، مورد دسترسی قرارگرفته، تخمین می‌زند و لینک‌های یک صفحه به صفحه دیگر را دنبال می‌کند.

درواقع، این بدان معناست که برخی لینک‌ها از سایر لینک‌ها قوی‌تر بوده، رتبه صفحه بالاتر احتمال دیده شدن صفحه توسط وب‌گردهای تصادفی را افزایش می‌دهد.

ارتباط با گوگل[ویرایش]

گوگل از چند دهه گذشته بسیار پیشرفت کرده و توانسته جایگزین تمام سرچ انجین‌هایی مانند بینگ، یاهو و… شود و تبدیل به بزرگ‌ترین و پرطرفدرترین موتور جستجوگر دنیا شود امروزه هر کجا که نامی از سئو شنیده می‌شود ما را به یاد گوگل می‌اندازد چرا که گوگل پیشرفته‌ترین الگوریتم‌ها را برای سایت‌ها در نظر گرفته‌است.

پیچ و برین، گوگل را در سال ۱۹۹۸ بنیان‌گذاری کردند. گوگل درمیان کاربران فزاینده اینترنت، هواداران ثابت‌قدمی را به خود جذب کرد که طراحی ساده آن را دوست داشتند. عوامل خارج از صفحه (مانند رتبه صفحه و تجزیه تحلیل لینک) نیز همانند عوامل داخل صفحه (فراوانی واژه‌های کلیدی، متاتگ‌ها، عنوان‌ها، لینک و ساختار وب‌سایت) مورد توجه قرار گرفتند تا گوگل را قادر به این امر سازند که از نوعی دست‌کاری که در موتورهای جستجویی دیده می‌شود، که تنها به عوامل داخل صفحه توجه می‌کنند، اجتناب نماید.[۲]

علی‌رغم اینکه به بازی گرفتن رتبه صفحه سخت‌تر بود، مدیران شبکه سرانجام ابزارها و طرح‌های تولید لینک را جهت تحت تأثیر قرار دادن موتور جستجوی اینکتومی توسعه دادند و این روش‌ها ثابت کردند که به طریقی مشابه می‌توان رتبه صفحه را تحت تأثیر قرار داد.

بسیاری از وب‌سایت‌ها روی تبادل، خریدوفروش لینک در حجم زیاد و وسیع متمرکز هستند. بعضی از این طرح‌ها یا مزارع لینک، موجب ایجاد هزاران وب‌سایت برای فروش هرزنگاری لینک‌ها می‌شوند.

گوگل اینستنت، یا جستجوی زمان واقعی، در اواخر سال ۲۰۱۰ در تلاشی به‌منظور به‌هنگام‌تر و مرتبط نمودن جستجوها ارائه شد. به‌طور تاریخی، مدیران وب‌سایت‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها روی بهینه‌سازی یک وب‌سایت و ارتقای رتبهٔ جستجوی آن زمان گذاشته‌اند.

با گسترش عمومیت وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌های رسانه‌های اجتماعی، موتورهای جستجوی پیشرفته در الگوریتم‌های خود تغییراتی ایجاد کردند تا مطالب تازه به سرعت در میان نتایج جستجو رتبه‌بندی شوند.

در فوریه ۲۰۱۱، از آپدیت پاندا خبر داد که وب‌سایت‌هایی را که حاوی محتوای تکثیرشده از وب‌سایت‌ها و منابع دیگر باشند، جریمه می‌کند. به‌طور تاریخی، وب‌سایت‌ها محتوا را از یکدیگر کپی کرده و از آن در رتبه‌بندی موتورهای جستجو بهره‌مند شده‌اند. با این حال، گوگل یک سیستم جدید پیاده‌سازی کرد که سایت‌هایی را که حاوی محتوای منحصربه‌فرد نیستند، جریمه می‌کند.

در آوریل ۲۰۱۲، گوگل از آپدیت گوگل پنگوئن رونمایی کرد که هدف آن، جریمه کردن وب‌سایت‌هایی بود که از روش‌های دست‌کاری جهت بهبود رتبه خود در موتورهای جستجو استفاده می‌کردند.

در سپتامبر ۲۰۱۳، کمپانی گوگل از آپدیت الگوریتم مرغ مگس‌خوار رونمایی کرد؛ یک الگوریتم که جهت بهبود پردازش زبان طبیعی گوگل و درک معنایی صفحات وب طراحی شد.

در سپتامبر سال ۲۰۱۶، گوگل اعلام کرد که گوگل پنگوئن به الگوریتم اصلی رتبه‌بندی گوگل ملحق شده‌است و دیگر آپدیت‌های آن اعلام نمی‌شود. از سال ۲۰۱۶ به بعد، الگوریتم پنگوئن گوگل دیگر به صورت لحظه‌ای نتایج جستجو را بررسی خواهد کرد.

ارتباط با موتورهای جستجو[ویرایش]

تا سال ۱۹۹۷، طراحان موتورهای جستجو دریافتند که مدیران وب‌سایت‌ها تلاش می‌کنند که در موتورهای جستجوی آن‌ها رتبه بهتری داشته باشند. آنان همچنین متوجه شدند که برخی از مدیران وب، حتی رتبه‌های خود در نتایج جستجو را از طریق لبریز نمودن صفحات خود با واژگان کلیدی بسیار زیاد یا نامرتبط، دست‌کاری می‌کردند.

موتورهای جستجوی اولیه، نظیر آلتا ویستا یا اینفوسیک، الگوریتم‌های خود را جهت جلوگیری مدیران وب در دست‌کاری رتبه‌ها، مجدداً سازگار کردند.
در سال ۲۰۰۵، یک اجلاس سالانه موسوم به بازیابی اطلاعات خصمانه در وب (AIRWeb) صورت گرفت تا شاغلان و محققان مرتبط با موتورهای جستجو و بهینه‌سازی آن را به هم مرتبط سازد. نکته قابل‌تأمل در مورد موتورهای جستجو این است که نیاز نیست در تمام موتورهای جستجو سئو انجام دهید؛ جالب است بدانید ۹۷٪ جستجوهای کل دنیا از طریق موتور جستجوی گوگل انجام می‌شود و کارشناسان و مدیران وب تمایل بیشتری به سئوسازی روی گوگل داشته و سئو خود را متمرکز به گوگل می‌کنند.

سئو داخلی و سئو خارجی[ویرایش]

سئوی داخلی(on page) و سئوی خارجی(off page) دو مفهوم اصلی و کلی در دنیای سئو می‌باشند:

on page seo یا سئو داخلی[ویرایش]

آن پیج سئو به تمامی فعالیت‌هایی گفته می‌شود که شما بر روی سایت خود انجام می‌دهید تا سایت شما در موتورهای جستجو در جایگاه بالاتری قرار بگیرد. این موارد خودشان به دو قسمت تقسیم می‌شوند: 1. سئو فنی ( Technical SEO )

  • سرعت لود سایت
  • رسپانسیو بودن قالب
  • بهینه سازی تصاویر و ویدئو

2. سئو محتوا

  • بهینه‌سازی محتوا
  • تگ‌های بدنه
  • چگالی کلمات کلیدی
  • بهینه‌سازی تصاویر (alt تصاویر)
  • لینک‌دهی داخلی مناسب
  • تگ توضیحات مناسب (Meta Description)
  • بهینه‌سازی عناوین محصولات، دسته‌بندی محصولات و برگه‌های خدمات

off page seo یا سئو خارجی[ویرایش]

به مجموعه فعالیت‌هایی گفته میشود که در خارج از سایت خود انجام می‌دهید تا رتبه بهتری در موتورهای جستجو کسب کنید. این امور شامل موارد زیر است:

  • لینک سازی در شبکه‌های اجتماعی مختلف
  • تبلیغات و ریپورتاژ آگهی در سایت‌هایی با دامین آتوریتی مناسب
  • لینک سازی در پروفایل سایت‌های خارجی معتبر
  • تولید محتوا در وبلاگ‌ها و سایت‌های معتبر و لینک سازی خارجی
  • استفاده از ربات‌هایی مانند gsa، money robot و... (سئو کلاه سیاه محسوب می‌شود)
  • کامنت گذاری در سایت‌های مختلف و قرار دادن لینک در سایت
  • لینک سازی از طریق ایمیل مارکتینگ

روش‌ها[ویرایش]

فهرست‌شدن[ویرایش]

موتورهای جستجو از الگوریتم‌های ریاضیاتی پیچیده‌ای استفاده می‌کنند تا وب‌سایت‌های مورد جستجوی کاربر را حدس بزنند. در این نمودار، اگر هر حباب نشان‌دهنده یک وب‌سایت باشد، برنامه‌هایی که گاهی عنکبوت نامیده می‌شوند، بررسی می‌کنند که کدام سایت‌ها به کدام سایت‌های دیگر لینک شده‌اند که آن را با فلش‌هایی که بیانگر این امر است، نمایش می‌دهد. وب‌سایت‌هایی که لینک‌های ورودی بیشتر یا لینک‌های قوی‌تری می‌گیرند، فرض می‌شود که مهم‌تر باشند و همان چیزی مفروض می‌شوند که کاربر جستجو می‌کند. در این مثال، چون وب‌سایت B تعداد زیادی لینک ورودی دریافت می‌کند، در رتبه بالاتری در یک جستجوی وب قرار می‌گیرد و لینک‌های مکمل مانند وب‌سایت C، علی‌رغم اینکه فقط یک لینک ورودی دارد، یک لینک ورودی از یک سایت بسیار محبوب (B) دارد؛ درحالی‌که سایت E چنین لینکی ندارد. توجه: درصدها گرد شده‌اند.

موتورهای جستجوی پیشرو مانند جستجوگر گوگل، بینگ، یاهو! جستجو، بایدو از خزنده‌ها جهت پیداکردن صفحات مرتبط با نتایج جستجوی الگوریتمیک خود استفاده می‌کنند. صفحاتی که از صفحات ایندکس‌شده یک موتور جستجوی دیگر لینک می‌شوند، نیازی به ارسال ندارد زیرا به‌طور خودکار پیدا می‌شوند.

دو دایرکتوری عمده یاهو دایرکتوری، دی‌موز نیازمند ارسال دستی و بازنگری انسانی هستند. شرکت گوگل، Google Search Console را پیشنهاد می‌دهد که یک فید نقشه سایت اکس‌ام‌ال می‌تواند برای آن ایجاد و به‌طور رایگان ارسال شود تا این اطمینان حاصل شود که تمامی صفحات، خصوصاً آن‌هایی که با دنبال کردن خودکار لینک‌ها قابل‌شناسایی نیستند، قابل‌دستیابی هستند. در گذشته یاهو، یک سرویس ارسال پرداختی داشت که خزش را به ازای مقداری هزینه در هر کلیک تضمین می‌کرد؛ که در سال ۲۰۰۹، این سرویس متوقف شد
خزنده‌های موتور جستجو می‌توانند هنگام خزش یک وب‌سایت، به تعداد عوامل مختلفی توجه کنند. هر صفحه‌ای توسط موتور جستجو ایندکس نمی‌شود. فاصله صفحات از دایرکتوری اساسی ممکن است یک عامل در خزش یا عدم خزش در صفحات باشد.

جلوگیری از خزش[ویرایش]

به‌منظور جلوگیری از محتوای نامطلوب در ایندکس‌های جستجو، مدیران شبکه می‌توانند به عنکبوت‌ها (به انگلیسی: Spider) دستور بدهند که فایل‌ها یا دایرکتوری‌های خاصی را درون فایل استاندارد robots.txt در دایرکتوری اصلی دامنه، مورد بررسی و خزش (به انگلیسی: Crawl) قرار ندهند. به‌علاوه، یک صفحه می‌تواند صراحتاً از پایگاه داده‌ها مورد جستجو خارج شود؛ که این عمل از طریق استفاده از متاتگ‌های مخصوص به ربات‌ها صورت می‌گیرد. هنگامی که یک موتور جستجو از یک سایت بازدید می‌کند فایل robots.txt واقع در دایرکتوری اصلی، نخستین جایی است که مورد خزش قرار می‌گیرد. سپس فایل robots.txt تجزیه شده و به ربات دستور داده می‌شود که کدام صفحات نباید مورد بررسی و خزش قرار گیرد. از آنجایی که خزنده موتور جستجو ممکن است که یک نسخه از این فایل را نگه دارد، گاهی ممکن است که صفحاتی مورد خزش قرار گیرند که مدیر شبکه تمایلی به آن‌ها ندارد.[۳] به‌طور معمول، صفحاتی که از خزش خارج می‌شوند عبارت‌اند از صفحات ورودی خاص، مانند صفحات مربوط به کارت‌های خرید و صفحات مربوط به محتوای شخصی کاربر، نظیر نتایج جستجوی حاصل از جستجوهای داخلی. در مارس ۲۰۰۷، گوگل به مدیران شبکه هشدار داد که باید از ایندکس‌شدن نتایج جستجوی داخلی جلوگیری کنند؛ زیرا این صفحات، هرزنامه جستجو هستند. در ادامه بحث گفتنی است: نبود سایت مپ نیز مانع از آن می‌شود که ربات درک درستی از صفحات شما داشته باشد. همواره یک سایت مپ خوب تأثیر بسیار مهمی در خزش درست و خواندن کامل صفحات شما را دارد.[۴]

افزایش برتری[ویرایش]

از روش‌های مؤثر در برتری در لینک‌های گوگل، می‌توان به سوشیال‌ها (صفحات اجتماعی)، ساخت بک‌لینک‌های طبیعی در صفحات اجتماعی و ارسال دیدگاه در وب‌سایت‌های دیگران اشاره کرد. در این بین باید توجه کافی را داشته باشید تا از سایت‌های اسپم شده لینک نگیرید که باعث رشد منفی سایت شما خواهد شد. تکنیک‌های برتر دیگری که در این مقوله استفاده می‌شود، توجه به استانداردهای w3c است که سئوی وبگاه را بهبود بخشیده و کمک شایانی به آن وبگاه می‌کند. استفاده از گوگل‌سرچ‌کنسول و تنظیم آن، میتواند کمک ویژه‌ای به آگاهی شما نسبت به شرایط آن سایت کند.[۵]

روش‌های کلاه سفید در مقابل تکنیک‌های کلاه سیاه[ویرایش]

روش‌های سئو را می‌توان به دو دسته طبقه‌بندی کرد:

  • روش سئو کلاه سفید: این روش مطابق با استاندارهای موتورهای جستجو است.
  • روش سئو کلاه سیاه: این روش مطابق با استانداردهای موتورهای جستجو نیست.

موتورهای جستجو در ستیز با روش کلاه‌سیاه بوده‌اند. دریافت نتیجه در روش سئو کلاه سفید زمان طولانی‌تری می‌برد اما ماندگارتر است؛ در حالی که دریافت نتیجه در در روش سئو کلاه سیاه اگر هم زودبازده باشد، موقتی است و هنگامی که موتورهای جستجو پی به این رفتارهای غیراصولی ببرند، وبگاه را جریمه خواهند کرد.[۶]

البته ناگفته نماند روش دیگری میز موسوم به کلاه خاکتری نیز وجود دارد که ترکیبی از روش‌های کلاه سفید و سیاه است و توسط برخی از سئوکاران حرفه‌ای استفاده می‌شود.

واژگان در پست‌ها و عنوان[ویرایش]

موتورهای جستجو الگوسازی‌های هوشمندی برای جداسازی زبان‌های کشورهای مختلف از یکدیگر دارند. برای مثال فارسی و عربی هردو با خط عربی نوشته می‌شوند و حتی از نظر واژگان نیز تا اندازه قابل توجهی مشابه هم هستند. برای مثال در یک جستجوی خبری از سیستم درون ایران آن خبری بالاتر می‌آید که متن آن دارای واژگان دارای حرف‌ها و واژگان انحصاری فارسی به اندازه بالاتری باشد. در سال ۲۰۱۹ این تکنیک برای وبگاه‌های بالای یک میلیون در رده‌بندی الکسا نیز کاربردی بوده‌است و انحصاری بودن واژگان پست در زبان هدف وبگاه (مثلاً انگلیسی یا فارسی)، از سال‌های دور به عنوان یک الگوی معتبر کاربردی در نظر گرفته شده‌است. اینکه واژگان انحصاری در زبان کشور در پست‌ها و عنوان مهم هستند تأیید شده اما اهمیت کاربردشان در برچسب‌ها هرگز اشاره نشده‌است.[۷][۸]

سئو تصاویر[ویرایش]

در قدیم، سئو تنها شامل تکرار کلمات کلیدی می‌شد. اما امروزه با هوشمند شدن گوگل، دیگر این روش‌ها جوابگو نیست. باید از انواع محتوای جذاب برای رضایت کاربرها استفاده کرد تا مطلب را بهتر متوجه بشوند. همان‌طور که متن و محتوا باید سئو شده باشد، تصاویر، ویدیوها، فایل PDF و بقیه محتواها نیز باید سئو و برای گوگل بهینه بشوند. برای سئو کردن تصاویر باید چند کار انجام دهید:

  • نوشتن تگ alt مرتبط با تصویر و شامل کلمه کلیدی
  • انتخاب ابعاد مناسب برای تصویر
  • در نظر گرفتن ابعاد موبایل برای تصاویر
  • انتخاب فرمت مناسب عکس برای قراردادن در وبسایت
  • پایین آوردن حجم تصاویر
  • استفاده از تصاویر با کیفیت
  • استفاده از تصاویر یونیک و غیر کپی

با انجام دادن این فعالیت‌ها، عکس خود را سئو کرده‌اید و می‌تواند به شما برای کسب رتبه بالاتر در موتورهای جستجو و افزایش کاربر کمک شایانی کند.

به‌عنوان یک استراتژی بازاریابی[ویرایش]

سئو یک روش و استراتژی بازاریابی مناسب برای همه وب‌سایت‌ها نیست و بر اساس هدف گردانندگان یک وب‌سایت، استراتژی‌های بازاریابی اینترنتی دیگر مانند تبلیغات از طریق پرداخت کلیکی می‌تواند مؤثرتر باشد.

همچنین، یک کمپین تبلیغات اینترنتی موفق می‌تواند به ساختن صفحات وب دارای کیفیت بالا بستگی داشته باشد که به‌کارگیری نرم‌افزارهای تحلیل را ترغیب می‌نماید تا صاحبان سایت‌ها قادر به ارزیابی نتایج، و بهبود نرخ تبدیل سایت شوند. مهم‌ترین استراتژی بازاریابی محتوا تمرکز بر سئو است.

بازارهای جهانی[ویرایش]

تکنیک‌های بهینه‌سازی شدیداً متناسب با موتورهای جستجو غالب در بازار هدف تنظیم می‌شوند. سهام بازار موتورهای جستجو از بازاری به بازاری دیگر و مانند وجود یک رقابت، تغییر می‌کنند. در سال ۲۰۰۳، دنی سالیوان اظهار کرد که گوگل حدود ۷۵ درصد کل جستجوها را انجام داده‌است.[۹] در بازارهای خارج از آمریکا، سهم گوگل اغلب بیشتر است و از سال ۲۰۰۷، گوگل در جایگاه موتور جستجوی غالب در سراسر جهان باقی مانده‌است.

از سال ۲۰۰۶، گوگل ۸۵ تا ۹۰ درصد سهم بازار آلمان را در اختیار دارد. درحالی‌که صدها شرکت سئو در آن زمان در آمریکا وجود داشت، فقط حدود ۵ مورد از آن در آلمان کار می‌کرد. از ژوئن ۲۰۰۸، بر اساس اعلام هیت‌وایس، سهم گوگل از بازار بریتانیا نزدیک به ۹۰ درصد بوده‌است. آن عدد از طریق چند کشور حاصل می‌شود.[۱۰]

از سال ۲۰۰۹، تنها چند بازار بزرگ وجود دارد که گوگل در آن‌ها، موتور جستجوی پیشرو نیست. در اغلب موارد، هنگامی که گوگل در یک بازار خاص پیشرو نیست، پشت سر یک رقیب محلی قرار دارد. قابل‌توجه‌ترین نمونه‌های این موارد، کشورهای چین، ژاپن، کره جنوبی، روسیه و جمهوری چک هستند که به ترتیب، بایدو، یاهو، ژاپن، ناور، یاندکس و شزنم پیش روی بازارها هستند.

بهینه‌سازی جستجوی موفق برای بازارهای بین‌المللی، ممکن است نیازمند ترجمه حرفه‌ای صفحات وب، ثبت یک دامنه با یک دامنه سطح بالا در بازار هدف و میزبانی است که آدرس IP محلی را فراهم نماید.

در غیر این صورت، بدون توجه به زمان، عناصر اساسی بهینه‌سازی جستجو، اساساً مشابه هستند.

از آیتم‌هایی که به سئو سایت مربوط می‌شود، می‌توان به بهینه‌سازی متا و کلمات کلیدی سایت، طراحی و واکنش گرا بودن قالب سایت، لینک‌های معتبر، محتوای به‌روز و منحصربه‌فرد و سرعت بارگذاری سایت اشاره کرد که با بهبود این موارد می‌توان رتبه بهتری در موتورهای جستجو کسب کرد.

پیشینه حقوقی[ویرایش]

در ۱۷ اکتبر ۲۰۰۲، سرچ‌کینگ در دادگاه منطقه‌ای آمریکا در منطقه غربی اوکلاهاما، دادخواستی علیه موتور جستجوی گوگل داد. او ادعا کرد که تاکتیک‌ها و روش‌های گوگل در جلوگیری از هرز آگهی‌ها، موجب ایجاد یک تداخل زیان‌آور با روابط قراردادی شده‌است. در ۲۷ می ۲۰۰۳، دادگاه شکایت علیه گوگل را رد کرد؛ زیرا سرچ‌کینگ نتوانست ادعایش را که می‌توانست منجر به دریافت خسارت شود، اثبات کند.

در مارس ۲۰۰۶، کیندراستارت به دلیل رتبه‌بندی‌های موتور جستجوی گوگل، در دادگاه طرح دعوی کرد. پیش از این اقامه دعوی، وب‌سایت کیندراستارت از ایندکس گوگل خارج شد و ترافیک سایت تا ۷۰ درصد کاهش یافت. در ۱۶ مارس ۲۰۰۷، دادگاه منطقه‌ای آمریکا در منطقه شمالی کالیفرنیا (بخش سن خوزه)، شکایت کیندراستارت را رد کرده و این شرکت را مکلف به پرداخت بخشی از هزینه‌های حقوقی گوگل کرد.[۱۱][۱۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «What is SEO? | SEO Meaning & Definition». Webopedia (به انگلیسی). ۲۰۱۰-۰۱-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  2. «The Anatomy of a Search Engine». infolab.stanford.edu. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  3. «Newspapers Amok! New York Times Spamming Google? LA Times Hijacking Cars.com?». Search Engine Land. ۲۰۰۷-۰۵-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  4. «Google Downgrades Nofollow Directive. Now What?». Practical Ecommerce (به انگلیسی). ۲۰۲۰-۰۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  5. «Partnering to help solve duplicate content issues». blogs.bing.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  6. «Black Hat/White Hat Search Engine Optimization». www.searchengineguide.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۶.
  7. Seo 2019; Actionable, Hands-On Seo, Including a Full Site Audit, Andy Williams, 232-239.
  8. Mastering Front-End Web Development (Second), 140.
  9. «USATODAY.com - The search engine that could». usatoday30.usatoday.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  10. "Google UK closes in on 90% market share". the Guardian (به انگلیسی). 2008-06-10. Retrieved 2021-02-17.
  11. Engines، Eric Goldman · in Search (۲۰۰۷-۰۳-۲۰). «KinderStart v. Google Dismissed-With Sanctions Against KinderStart's Counsel». Technology & Marketing Law Blog (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.
  12. Engines، Eric Goldman · in Search (۲۰۰۶-۰۳-۲۱). «Google Sued Over Rankings-KinderStart.com v. Google». Technology & Marketing Law Blog (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۱۷.

پیوند به بیرون[ویرایش]