اکس‌ام‌ال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
استانداردهای وب

HTML
RDF
CSS
DOM
XHTML
XML
SVG
W3C
DHTML

ایجاد فناوری اکس‌ام‌ال یا زبان نشانه‌گذاری گسترش‌پذیر (eXtensible Markup Language) را باید بدون تردید یکی از بزرگ‌ترین و اساسی‌ترین گامهایی به حساب آورد که در مسیر حلّ مشکل مقیاس‌پذیری[۱] در اینترنت مدرن برداشته شده‌است.اکس‌ام‌الویرایشی از اس جی‌ام‌ال است که می کوشد فاصله بین سادگی اچ‌تی‌ام‌ال و قدرت اس جی‌ام‌ال پل بزند. در واقع اکس‌ام‌ال زیر مجموعه ای از اس جی‌ام‌الاست که صرفاً برای استفاده با وب طراح شده است. پس از ایجاد اکس‌ام‌ال توسّط کنسرسیوم وب جهان‌شمول (W3C) در سال ۱۹۹۶ (میلادی)، دست‌اندرکاران بسیاری از پروژه‌های محاسبات توزیع‌شده[۲] به استفادهٔ گسترده از آن روی آوردند.

در حال حاضر، گوناگونی، میزان، و ابعاد فراوان به‌کارگیری اکس‌ام‌ال در اغلب زمینه‌ها و ساختارهای اینترنت امروزین به راستی شگفت‌آور است. فقط به عنوان نمونه، باید یادآور شد که تقریباً تمامی فناوری‌های خدمات وب[۳]، گرافیک برداری مقیاس‌پذیر[۴]، آردی‌اف[۵]، و بسیاری از موارد دیگر، تنها با اکس‌ام‌ال انجام‌پذیر است.

چرایی و چگونگی این امر برای فهم آسانتر و درک همه جانبه‌تر اینترنت در حال حاضر، و به ویژه، جهت آشنایی با تدابیری که بشر برای هموار نمودن راه‌های گسترش آن در آینده اتّخاذ خواهد کرد، از اهمّیّت بالایی برخوردار است.

انگیزه‌ها و چرایی‌ها[ویرایش]

بسیاری از پرسش‌های عمده پیرامون پدیده‌های نوین جهانی، و به ویژه موهبت عالم‌گیر اینترنت را ساده‌تر و منطقی‌تر است که با مطالعه و شناخت هر چه واقعی‌تر و همه‌جانبه‌تر تاریخ و فلسفه علوم، مخصوصا، از ابتدای دوران تولد دوباره تا به امروز پاسخ داد.

آفرینش و نمایش دانش[ویرایش]

اصلی‌ترین و ذاتی‌ترین وظیفهٔ زبان اکس‌ام‌ال بیان، نمایش، و تحت سیطره در آوردن داده‌ها ست. وقتی از داده‌ها اسم می‌بریم، در واقع، اطلاعات و دانش هم گفته‌ایم.

تبیین نقش و اهمیت اکس‌ام‌ال در خلق و نمایش انعطاف‌پذیر، قابل گسترش، و مقیاس‌یاب دانش را بهتر است با اشاره‌ای گذرا بر نقش عنصر خط در هنر نقاشی آغاز کنیم. در نقاشی، استفاده از خط نقطهٔ آغاز و شروع خلق و آفرینش هنری هم هست. در واقع، پیش از کشیدن اولین خط فقط یک‌نواختی، بی‌دانشی، بی‌نظمی، و بی‌ساختاری مطلق بر تمامی فضا حاکم است.

خوب که بیندیشیم، زبان اکس‌ام‌ال درست همین کار را با برچسب زدن[۶]، نام‌گذاشتن، و صفات[۷] برای نام‌ها تعریف کردن در مورد داده‌های بی‌ساختار انجام می‌دهد.

تجربهٔ اوّل[ویرایش]

به عنوان نمونه‌ای بسیار ساده از یک سند اکس‌ام‌ال می‌توان به بررسی مورد زیر پرداخت:

<University>	
<Department>Mathematics</Department> 
<Department>Biology</Department> 
</University>

بر خلاف سندهای اچ‌تی‌ام‌ال و اکس‌اچ‌تی‌ام‌ال که در آن‌ها از عناصر و برچسب‌های از پیش تعبیه یافته استفاده می‌کنیم، در سندهای اکس‌ام‌ال تمامی برچسب‌ها را خود نام‌گذاری و انتخاب می‌نماییم.

اگر چه برچسب‌های (tags) متعدّدی می‌تواند در هر سند موجود باشد، فقط یکی از آنها - و همواره یکی از آنها (در اینجا University) - نقش ریشه و در خودگیرندهٔ سایر برچسب‌ها را برعهده دارد.

چنانچه نمونهٔ اکس‌ام‌ال داده‌شده در بالا را، عیناً، در فایلی که با xml. ختم می‌شود ذخیره کنیم، می‌توانیم با یکی از متن‌شکن‌های اکس‌ام‌ال[۸] شروع به شکستن و پردازش آن بنماییم. از آن‌جا که شرکت مایکروسافت یکی از متن‌شکن‌های اکس‌ام‌ال، موسوم به ام‌اس‌اکس‌ام‌ال[۹] را، در درون مرورگر خود یعنی آی‌ای (IE) تعبیه نموده‌است، فقط کافی‌ست سند اکس‌ام‌ال خود را با آی‌ای باز کنیم.

در اینجا، برای مثال بالا صفت خصوصی بودن برای نام یا مفهوم دانشگاه تعیین شده‌است:

<University Category = "Private">	
<Department>Mathematics</Department> 
<Department>Biology</Department> 
</University>

صفات مورد نظر برای هریک از عناصر اکس‌ام‌ال می‌تواند به هر تعداد باشد، و به هر ترتیبی بیاید، ولی، همواره باید آن‌ها را فقط در درون بر چسب شروع جای داد، و نه هیچ کجای دیگر.

فضای نام‌های اکس‌ام‌ال[ویرایش]

مقالهٔ اصلی: فضای نام‌های اکس‌ام‌ال

تعریف انواع در سندها[ویرایش]

مقالهٔ اصلی: تعریف انواع در سندها

با کمک تعریف انواع در سندها یا دی‌تی‌دی[۱۰] می‌توانیم به تعریف و شرح انواع گوناگون عناصر و المان‌های مورد استفاده در یک سند اکس‌ام‌ال و نیز بیان صفات و شناسه‌های مختلف آن‌ها مبادرت نماییم.

شمای اکس‌ام‌ال و اعتبارسنجی[ویرایش]

مقالهٔ اصلی: شمای اکس‌ام‌ال و اعتبارسنجی

مدل اشیاءنگر سند[ویرایش]

مقالهٔ اصلی: مدل اشیاءنگر سند ا گرچه سندهای اکس‌ام‌ال از متن ساخته می‌شود، جستجوی داده‌های موجود در آن‌ها از طریق دستیابی ترتیبی[۱۱]، نه عملی خواهد بود و نه صرفه‌بر[۱۲]. این امر، به‌ویژه، در مواردی دشوارتر خواهد شد که بخواهیم داده‌ها را به طور دینامیکی به سند افزوده و یا آن‌ها را از آن پاک نماییم.

مدل اشیاءنگر سند معماری خاصّی را به‌دست می‌دهد تا با اجراء آن توسّط یک زبان برنامه‌نویسی بلندتراز[۱۳]، بشود تمامی سند را به شکل یک درخت در حافظهٔ اصلی رایانه پهن کرد. بنابراین، فقط سندهای نسبتاً کوچک را می‌توان با این مدل پردازش نمود.

اِی‌پی‌آی ساده برای اکس‌ام‌ال[ویرایش]

مقالهٔ اصلی: اِی‌پی‌آی ساده برای اکس‌ام‌ال

شمای اکس‌ام‌ال[ویرایش]

مقالهٔ اصلی: شمای اکس‌ام‌ال[۱۴]

پانوشته‌ها[ویرایش]

  1. Scalability
  2. Distributed computing
  3. Web services
  4. Scalable vector graphics - SVG
  5. Resource Description framework - RDF
  6. Tagging
  7. attributes
  8. XML Parsers
  9. MSXML
  10. Document Type Definition - DTD
  11. Sequential-file access
  12. Efficient
  13. High-level programming language
  14. XML Schema

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]