اندروید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اندروید
Android new logo 2019.svg

بی قاب
صفحه اصلی اندروید ۱۰
شرکت / توسعه‌دهندهگوگل
اتحادیۀ گوشی باز
نوشته شده به زبانسی (هسته), سی پلاس‌پلاس (بخشی از کتابخانه‌ها), [[جاوا (زبان برنامه‌نویسی)|جاوا) (رابط کاربری)
وضعیت توسعهفعال
نوع منبعنرم‌افزار آزاد و متن‌باز
تاریخ اولین انتشار۲۳ سپتامبر ۲۰۰۸؛ ۱۱ سال پیش (۲۰۰۸-۰۹-۲۳)
آخرین نسخه پایداراندروید ۱۰ / ۳ سپتامبر ۲۰۱۹؛ ۴۸ روز پیش (۲۰۱۹-۰۹-03)
زبان (های) در دسترسبیش‌از ۱۰۰ زبان
زبان (های) برنامه‌نویسیجاوا، کاتلین سی پلاس‌پلاس
مدیر بستهAPK (بستۀ اندروید یا Android Package)، گوگل‌پلی
نوع هستهیکپارچه (هستۀ لینوکس تغییریافته)
پروانهآپاچی ۲٫۰ و پروانه عمومی همگانی گنو نگارش ۲
وبگاه رسمیwww.android.com
وضعیت پشتیبانیهنوز پشتیبانی می‌شود

اَندروید (به انگلیسی: Android) یک سیستم‌عامل موبایل است و توسط گوگل توسعه داده می‌شود. اندروید بر پایۀ نسخۀ اصلاح‌شده‌ای از هسته لینوکس و دیگر نرم‌افزارهای متن‌باز طراحی شده و نخست در دستگاه‌های تلفن‌ همراه لمسی مانند تلفن هوشمند و تبلت استفاده شد، اما به‌تازگی گوگل Android TV را برای تلویزیون و Android Auto برای خودرو و Wear OS را برای پوشیدنی‌ها (مانند ساعت هوشمند) توسعه داده است‌. اندروید در حال حاضر پرطرفدارترین سیستم‌عامل تلفن است.

تاریخچه[ویرایش]

در اوت ۲۰۰۵ شرکت گوگل شرکت اندروید واقع در پالو آلتو، کالیفرنیا را خرید. شرکت کوچک اندروید که توسط «اندی رابین، ریچ ماینرز، نیک سیرز و کریس وایت» راه‌اندازی شده بود، در زمینۀ تولید نرم‌افزار و برنامه‌های کاربردی برای تلفن‌های همراه فعالیت می‌کرد. اندی رابین، مدیر عامل اجرایی این شرکت، پس‌از پیوستن اندروید به گوگل، به سمت قائم‌مقام مدیریت مهندسی این شرکت و مسئول پروژۀ اندروید در گوگل منصوب شد.[۱] تیم اندروید به‌رهبری رابین فعالیت خود را برای تولید سکوی تلفن همراه مبتنی بر هسته لینوکس آغاز کردند و نتیجۀ اولیۀ این پروژه در نشست خبری شرکت گوگل در ۵ نوامبر سال ۲۰۰۷، مطرح‌کردن اتحادیه گوشی باز بود. ۳۴ شرکت فعال در زمینۀ تولید نرم‌افزار، تولید تلفن‌های همراه، اپراتور تلفن همراه و تولیدکننده نیمه‌رساناها و پردازنده‌های تلفن همراه، اعضای بنیان‌گذار این اتحادیه بودند. در میان نام‌های مشهور در بین اعضای مؤسس، شرکت‌هایی چون «سامسونگ، ال‌جی الکترونیکس، موتورولا، اچ‌تی‌سی، تی-موبایل، ان‌تی‌تی دوکومو، اینتل، انویدیا، تگزاس اینسترومنتس، کوالکام، برودکام، تلفونیکا، اسپرینت، ای‌بی» و البته گوگل به چشم می‌خوردند. اریک اشمیت مدیر ارشد اجرایی گوگل در این مراسم گفت:

اعلام امروز بسیار جاه‌طلبانه‌تر از معرفی تنها یک تلفن گوگلی است که در چند هفتۀ اخیر توسط رسانه‌ها پیش‌بینی شده بود. از دیدگاه ما سکویی که ما ارائه کرده‌ایم، هزاران تلفن گوناگون را به بازار روانه خواهد کرد.

نخستین گوشی مبتنی بر اندروید توسط شرکت اچ‌تی‌سی با همکاری تی-موبایل تولید شد. این گوشی که به فاصلۀ کمتر از یک سال از تشکیل اتحادیۀ گوشی باز یعنی در ۲۲ اکتبر ۲۰۰۸ تولید شد، در بازارهای مختلف به نام‌های اچ‌تی‌سی دریم، تی-موبایل جی۱ و ارا جی۱ به بازار عرضه گردید.

۹ دسامبر ۲۰۰۸ چهارده عضو جدید از شرکت‌های صنعت تلفن همراه جهان به اتحادیه گوشی باز پیوستند. در بین این نام‌ها باید به «سونی اریکسون، اریکسون، توشیبا، ایسوز، گارمین، هواوی، آرم هولدینگز و ایسر» اشاره کرد. روند پیوستن شرکت‌های بزرگ به اتحادیه تا به امروز نیز ادامه داشته‌است و شرکت‌هایی چون «آلکاتل، لنوو، شارپ، فاکس‌کان، ان‌ای‌سی، کیوسرا، ان‌ایکس‌پی، اس‌تی-اریکسون، مارول، زدتی‌ئی و دل» نیز از جمله شرکت‌هایی بوده‌اند که به جمع پشتیبانی‌کنندگان اندروید پیوسته‌اند.

در ۳ سپتامبر ۲۰۱۳ توسعه‌دهندگان اندروید به‌طور رسمی اعلام کردند که با شرکت نستله، که از شرکت‌های مطرح صنعت شکلات‌سازی جهان می‌باشد، همکاری خواهند کرد. در همین راستا نگارش ۴٫۴ سیستم‌عامل اندروید، کیت‌کت نام گرفت. کیت کت از مارک‌های معروف شکلات است که توسط شرکت نستله تولید می‌شود.[۲]

اندروید آب‌نبات چوبی یا اندروید لالی پاپ (به انگلیسی: Android Lollipop)، (به معنای آبنبات‌چوبی) یا اندروید ۵ یا اندروید L یکی‌از نسخه‌های سیستم عامل اندروید است که توسط گوگل در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۴ ارائه گردید. اندروید L که مخفف این نسخه از اندروید می‌باشد و براساس گفته رئیس بخش اندروید گوگل سوندار پیچای بزرگ‌ترین به‌روزرسانی در اندروید است.[۳]

اندروید مارشمالو (به انگلیسی: Android Marshmallow) یا اندروید ۶ نسخه‌ای از سیستم‌عامل اندروید است که در سپتامبر ۲۰۱۵ توسط گوگل معرفی شد.[۴]

اندروید نوقا (به انگلیسی: Android Nougat) یا اندروید ۷٫۰ در سال ۲۰۱۶ منتشر شد.

اندروید اوریو (Orio) یا اندروید۸٫۰ در سال ۲۰۱۷ انتشار یافته‌است.

اندروید ۹ یا اندروید پای، در تاریخ ۸ مه ۲۰۱۸ معرفی شد و با ویژگی‌های جدیدی و جذابی همراه است. نام اندروید پای از یک غذای خوشمزه و شیرین آمریکایی گرفته شده‌است.

آخرین نسخۀ اندروید، در اقدامی بی‌سابقه، اندروید ۱۰ نام گرفت و در سوم سپتامبر ۲۰۱۹ معرفی شد.

اجازه‌نامه و حق امتیاز[ویرایش]

حق امتیاز بیشتر قسمت‌های اندروید به صورت متن‌باز، براساس مجوز آپاچی نسخه ۲٫۰ (Apache License 2.0) ارائه می‌گردد. با اینکه سعی می‌شود تا بیشتر قسمت‌های این سیستم‌عامل بر اساس همین مجوز ارائه گردد، استثناهایی نیز وجود دارد. برای نمونه، هسته لینوکس موجود در این سیستم‌عامل با پروانه عمومی همگانی گنو نسخه ۲ (GPL v2) منتشر شده‌است.[۵]

لوگوی اندروید[ویرایش]

طراح لوگوی مشهور اندروید، «آیرینا بلاک» است. ۳ سال پیش از آیرینا بلاک و تیم طراحی گوگل تقاضا شد تا لوگویی برای اندروید طراحی کنند که به‌سرعت با کاربر ارتباط برقرار کند و به‌آسانی قابل شناسایی باشد؛ همچنین به بلاک گفته شد که این لوگو باید حتماً تصویری از ربات باشد چرا که اندروید به معنی ربات است. آیرینا پس‌از مطالعۀ زیاد در مورد اسباب‌بازی‌ها و شخصیت‌های فانتزی و تخیلی، در پایان تصمیم گرفت لوگوی اندروید را از یک منبع عجیب الهام بگیرد: دستشویی! هر کسی علامت روی در دستشویی‌ها را دیده و الهام از این علامت‌ها می‌تواند باعث شود در یک نگاه لوگوی اندروید شناخته شود.

یک نکته جالب دیگر در مورد لوگوی اندروید این است که گوگل برخلاف دیگر شرکت‌ها که سعی در حفاظت از لوگویشان داشتند، تصمیم گرفت تا لوگو را به صورت آزاد و متن‌باز قرار دهد تا هر کس بتواند آن را به دلخواه خودش تغییر دهد. گوگل در این‌باره می‌گوید:

ما تصمیم گرفتیم این لوگو می‌تواند یک لوگوی اشتراکی و تعاملی باشد که هر کس در دنیا بتواند آن را تغییر دهد. این تصمیم بسیار شجاعانه بود.

شاید با برنامۀ Androidify یا اسباب بازی‌ها و Action Figureهای کوچک اندرویدی بامزه آشنا باشید؛ همۀ این‌ها به لطف آزادبودن لوگوی اندروید امکان‌پذیر شده‌است.

معنی و گویش درست اندروید[ویرایش]

بنابر ترجمه واژه‌نامهٔ کمبریج، اندروید این‌گونه تعریف شده‌است:

یک ربات (ماشینی که توسط رایانه کنترل می‌شود) که به گونه‌ای ساخته‌شده تا شکل ظاهری شبیه به انسان داشته باشد.[۶]

بنابر این تعریف شاید بتوان واژۀ ربات انسان‌نما را ترجمهٔ مناسبی برای این‌واژه در نظر گرفت.

گویش درست این‌واژه، براساس واژه‌نامهٔ کمبریج در هر دو گویش آمریکایی و بریتانیایی، اندروید (/ˈæn.drɔɪd/) می‌باشد و در هیچ‌کدام از این گویش‌ها، حرف «آ» در ابتدای این واژه به‌کار نمی‌رود.[۶]

ویژگی‌های اندروید[ویرایش]

  • اندروید از تمامی فناوری‌های اتصال (=Connectivity) شامل GSM/EDGE, CDMA, EV-DO, UMTS, بلوتوث و وای-فای پشتیبانی می‌کند.
  • اندروید از فرمت‌های مختلف فایل‌های مالتی مدیا مثل MPEG-4, H.264, MP3, AAC, AMR, JPEG, PNG, GIF پشتیبانی می‌کند.
  • اندروید برای ارسال پیغام‌های متنی یا همان اس‌ام‌اس (SMS) از فرم‌های SMS, MMS و XMPP پشتیبانی می‌کند.
  • مرورگر موجود در اندروید بر اساس فریم ورک اوپن سورس WebKit توسعه یافته‌است.
  • اندروید برای ذخیره داده‌ها و مدیریت بانک‌های اطلاعاتی سبک از نرم‌افزار SQLite استفاده می‌کند.
  • ابزارهای مختلف اندروید برای توسعه دهندگان به راحتی در دسترس است و توسط شرکت گوگل پشتیبانی می‌شوند. این ابزارها شامل کتابخانه‌ها، خطایاب، شبیه‌ساز گوشی و یک پلاگین برای اکلیپس است.
  • اندروید از سخت‌افزارهای مختلف همچون جی پی اس و دوربین‌های متنوع سنسورهای مخصوص همچون سنسور مجاورت و… پشتیبانی می‌کند.
  • تصاویر و فایل‌های گرافیکی به وسیلهٔ OpenGL پردازش می‌شوند که کیفیت بالاتری خواهند داشت.
  • با استفاده از تکنولوژی نسبتاً جدید شرکت Adobe با نام AIR نیز می‌توان به توسعه برنامه‌های کاربردی تحت این سیستم عامل پرداخت.

رابطه اندروید و جاوا[ویرایش]

نرم‌افزارهای جانبی اندرویدی با استفاده از زبان جاوا نوشته می‌شوند و برای ارتباط با لایه‌های زیرین سیستم عامل می‌توانند از کتابخانه‌های جاوایی اندروید استفاده کنند. بخش رابط کاربری سیستم عامل اندروید با زبان جاوا نوشته شده‌است و بسیاری از برنامه‌های اندروید هم با جاوا نوشته شده‌اند. اما این سیستم عامل، Java Virtual Machine ندارد. برای اجرای برنامه‌های جاوایی روی این سیستم عامل، کدهای جاوا به کدهای Dalvik تبدیل می‌شوند و سپس روی Dalvik vitrual machine اجرا می‌شوند. دالویک یک ماشین مجازی جاوایی است که برای سیستم عامل اندروید بهینه شده‌است تا هم RAM و هم CPU و هم باتری کمتری مصرف کند). برنامه‌های جاوایی معمولی هم که روی گوشی‌های دیگر اجرا می‌شوند با استفاده از نرم‌افزار شبیه‌ساز جاوا مانند J2ME LOADER روی این سیستم عامل قابل اجرا هستند.

آرت[ویرایش]

آرت محیط اجرای جدید اندروید برای برنامه‌های تحت جاوا است که جایگزین دالویک شده‌است. شرکت گوگل برای اولین بار در اندروید ۴٫۴ آرت را در کنار دالویک قرار داد و کاربران می‌توانستند با مراجعه به تنظیمات آن را فعال کنند.

فرمت فایل‌های پشتیبانی شده[ویرایش]

اندروید در حالت پیش‌فرض فایل‌های mp3, aac , ogg , amr , midi , mpeg4 , wav , bmp , gif , png , jpg را پشتیبانی می‌کند. اندروید Adobe Flash را نیز پخش می‌کند و می‌تواند فایل‌های GIF متحرک را با حرکت پخش کند. برای پخش فایل‌های جریان دار مانند صوت و ویدئو نیز می‌توانید از تگ ویدئو html۵ و همچنین تکنولوژی Adobe Flash Streaming استفاده کنید. در نسخه‌های جدید اندروید، موتور جاوااسکریپت مرورگر کروم که سرعت بسیار بالایی در اجرای کدهای جاوا اسکریپت دارد به مرورگر اندروید متصل شده‌است. (در ضمن مرورگر اندروید کدهای HTML۵ را پشتیبانی می‌کند)

قابلیت بررسی دیسک برای عیب[ویرایش]

گوگل از همان ابتدا کدهای نظیرfsck_msdos,e2fsck,fsck.exfat به اندورید اضافه نمود که حلال بسیاری از مشکلات در زمینهٔ عیب‌های دیسک‌ها می‌باشد؛ که این قابلیت مشابه قابلیت check disk در سیستم عامل ویندوز می‌باشد. متأسفانه سیستم عامل اندروید به‌طور مستقیم سیستم فایل NTFS را پشتیبانی نمی‌کند البته فقط VFAT(FAT32) را برای USB OTG پشتیبانی می‌کند.

محیط برنامه‌نویسی اندروید[ویرایش]

مجموعه برنامه‌نویسی اندروید یا Android SDK شامل یک دیباگر، کتابخانه‌های اندروید، شبیه‌ساز سیستم عامل، مستندات اندروید و فایل‌های نمونه و آموزشی است که به کاربر در ایجاد برنامه‌ها کمک می‌کند. هم‌اکنون این SDK بر روی یک سیستم ۳۲ بیتی که لینوکس، ویندوز یا mac OSX داشته باشد اجرا می‌شود. پیش نیازهای نصب این SDK عبارتند از کیت توسعه جاوا و Apache Ant و python 2.2. برنامه‌های نوشته شده برای اندروید با نسخه‌های مختلف می‌باشد.

مشکل روت در اندروید[ویرایش]

روت به معنی دسترسی ریشه به سیستم‌عامل است و زمانی که یک ابزار اندرویدی، روت می‌شود دسترسی کاربر به ابزار مربوطه افزایش می‌یابد؛ در سیستم‌عامل لینوکس به کاربری که دسترسی‌های مدیریتی دارد روت و در ویندوز به آن ادمین (Administrator) می‌گویند، در بیشتر سیستم‌عامل‌ها، گرفتن دسترسی روت ساده است و به سادگی چند کلیک می‌توان از سیستم‌عامل دسترسی روت گرفت یا مجوز دسترسی را باطل کرد؛ اما این مسئله در سیستم‌عامل اندروید به یک معضل واقعی تبدیل شده که گاهی حتی می‌تواند دستگاه اندرویدی مربوطه را برای همیشه خراب کند و در بیشتر مواقع، روت‌شدن یا خراب‌شدن دستگاه اندرویدی قابل برگشت نیست برای نمونه با توجه به توسعۀ اندروید بر مبنای هستۀ لینوکس، می‌توانیم یک سیستم‌عامل مبتنی بر دبیان را با اندروید مقایسه کنیم: در دبیان کافیست در پنجرۀ ترمینال، عبارت sudo su را تایپ کنیم و گذرواژه را وارد کنیم، بعد از این کار، هر دستوری که در ترمینال تایپ کنید، با دسترسی روت اجرا خواهد شد، بعد از بستن پنجره ترمینال مجوز دسترسی روت باطل خواهد شد و سیستم‌عامل مانند گذشته با دسترسی محدود به فعالیت خود ادامه می‌دهد در اندروید این فرآیند، با دانلود درایورهای مربوطه و رام روت‌شده انجام می‌شود؛ به این‌ترتیب که رام روت‌شده باید جایگزین رام داخلی گوشی شود، این فرایند معمولاً قابل برگشت نیست و ریسک‌هایی نیز به همراه دارد که از جملۀ آن ریسک‌ها می‌توان به Break شدن دائمی دستگاه اندرویدی اشاره کرد. البته این مشکل توسط نرم‌افزارهایی مانند کینگ‌روت تقریبا حل شده؛ تا جایی که بیشتر دستگاه‌های اندرویدی توسط این‌گونه برنامه‌ها روت می‌شوند و به آسانی هم آن‌روت شده و همین فرآیندهای ساده، جلوی بسیاری از مشکلات روت‌بودن دستگاه را می‌گیرد. ضمن این‌که این برنامه‌ها، مجهز به یک آنتی‌ویروس داخلی نیز هستند تا امنیت دستگاه را افزایش دهند. البته گاهی اوقات، خود کاربر دردسرهایی برای خود می‌سازد! برای نمونه با تغییر اشتباه یک پروندۀ سامانه، در بوت‌شدن دستگاه مشکلاتی به‌وجود می‌آید.

نسخه‌های اندروید[ویرایش]

نسخه نام نسخه ترجمهٔ فارسی
نام نسخه
نمای صفحه اصلی تاریخ انتشار اولیه
۱٫۰ alpha آلفا
HTC Dream Orange FR.jpeg
۲۳ دسامبر ۲۰۰۸
۱٫۱ beta بتا
HTC HT722G700375 20080211.jpg
۹ فوریه ۲۰۰۹
۱٫۵ Cupcake کیک فنجانی
Android home.png
۳۰ آوریل ۲۰۰۹
۱٫۶ Donut دونات
Android-1.6.png
۱۵ سپتامبر ۲۰۰۹
۲٫۰

۲٫۱

Eclair نان خامه‌ای
Nexus one home screen 21.png
۲۶ اکتبر ۲۰۰۹
۲٫۲

۲٫۲٫۳

Froyo ماست یخ‌زده
AndroidFroyo2.2Screenshot.jpg
۲۰ می۲۰۱۰
۲٫۳

۲٫۳٫۷

Gingerbread نان زنجبیلی
Android screenshot.png
۶ دسامبر ۲۰۱۰
۳٫۰

۳٫۱

۳٫۲

۳٫۲٫۶

Honeycomb کندوی عسل
Android 3.0 SDK Block Screen.png
۲۲ فوریه ۲۰۱۱
۴٫۰

۴٫۰٫۴

Ice Cream Sandwich ساندویچ بستنی
(در برخی منابع: بستنی حصیری)
Android 4.0.png
نوامبر ۲۰۱۱
۴٫۱

۴٫۲

۴٫۳٫۱

Jelly Bean آب‌نبات ژله‌ای
Android 4.1 on the Galaxy Nexus.jpeg
۰۹ ژوئیه ۲۰۱۲
۴٫۴

۴٫۴٫۴

KitKat کیت کت
Android 4.4.2.png
۳۱ اکتبر ۲۰۱۳
۵٫۰

۵٫۱٫۱

Lollipop آبنبات چوبی اندروید ۵ ۱۲ نوامبر ۲۰۱۴[۷]
۶٫۰

۶٫۰٫۱

Marshmallow مارشمالو
Android 6.0-en.png
۰۵ اکتبر ۲۰۱۵
۷٫۰

۷٫۱٫۲

Nougat نوقا
Android 7.0-en.png
۲۲ اوت ۲۰۱۶
۸٫۰

۸٫۱

Oreo اوریو
Android 8.0 Oreo Pixel.png
۲۱ اوت ۲۰۱۷

میزان پراکندگی نسخه‌های اندروید[ویرایش]

بر پایه آماری که شرکت گوگل در2019 منتشر کرده:[۱]

  • نسخۀ ۲٫۲: ۰/۱ درصد
  • نسخۀ ۲٫۳: ۰.۳ درصد
  • نسخۀ ۴: ۰.۳ درصد
  • نسخۀ ۴٫۱، ۴٫۲ و ۴٫۳: ۳.۰ درصد
  • نسخۀ ۴٫۴: ۶.۹ درصد
  • نسخۀ ۵ و ۵٫۱: ۱۴.۵ درصد
  • نسخۀ ۶: ۱۶/۹ درصد
  • نسخۀ ۷ و ۷٫۱: ۱۹.۲ درصد
  • نسخۀ ۸ و ۸٫۱: ۲۸/۳ درصد
  • نسخۀ ۹: ۱۰/۴ درصد

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. "Google Buys Android for Its Mobile Arsenal". وبگاه Businessweek.com. 17-08-2005. Retrieved ۶ دسامبر ۲۰۱۱. Check date values in: |تاریخ= (help)
  2. «گوگل و نستله با هم همکاری می‌کنند». سپتامبر ۳, ۲۰۱۳. دریافت‌شده در سپتامبر ۴, ۲۰۱۳.
  3. رونمایی از جدیدترین نسخه اندروید ۱۶ اکتبر ۲۰۱۴، وب سایت: techradar، جان مک کان
  4. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Android Marshmallow». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
  5. http://source.android.com/source/licenses.html
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/android
  7. John McCann (September 20, 2013), Android KitKat release date revealed by Nestle, Techradar, retrieved September 27, 2013