داریوش فرهود
داریوش فرهود | |
|---|---|
 داریوش فرهود در ۱۳۹۸ | |
| زادهٔ | ۴ فروردین ۱۳۱۷ (۸۸ سال) |
| ملیت | ایرانی |
| محل تحصیل | دانشگاه فریدریش الکساندر ارلانگن-نورنبرگ دانشگاه یوهانس گوتنبرگ ماینتس |
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | ژنتیک انسانی، ژنتیک پزشکی، انسان‌شناسی زیستی و اخلاق زیستی |
| محل کار | دانشگاه علوم پزشکی تهران |
داریوش فرهود (زادهٔ ۴ فروردین ۱۳۱۷ در تهران) پزشک، پژوهشگر ژنتیک انسانی و ژنتیک پزشکی و استاد دانشگاه ایرانی است. او از چهره‌های مؤثر در توسعهٔ آموزش و پژوهش ژنتیک انسانی در ایران به شمار می‌رود و در برخی رسانه‌های ایرانی از او با عنوان «پدر علم ژنتیک ایران» یاد شده است.[۱][۲] او در شکل‌گیری گروه ژنتیک انسانی و انسان‌شناسی در دانشکدهٔ بهداشت دانشگاه تهران، راه‌اندازی خدمات مشاورهٔ ژنتیک و فعالیت‌های آموزشی این حوزه نقش داشته است.[۳][۱]
فرهود عضو فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران و از سال ۱۹۹۵ عضو فرهنگستان جهانی علوم (TWAS) است. حوزه‌های پژوهشی او شامل ژنتیک جمعیت، ژنتیک بالینی، انسان‌شناسی زیستی، بیماری‌های ارثی و موضوعات مربوط به اخلاق پزشکی بوده است.[۴][۱]
زندگی و تحصیلات
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فرهود در سال ۱۳۱۷ در تهران به دنیا آمد و بخشی از تحصیلات ابتدایی خود را در خوزستان و تحصیلات دبیرستانی را در تهران گذراند. او برای ادامهٔ تحصیل به آلمان رفت.[۱][۵]
بر پایهٔ زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی فرهنگستان جهانی علوم، فرهود در سال ۱۹۶۹ مدرک پزشکی خود را از دانشگاه ارلانگن دریافت کرد و در سال ۱۹۷۲ دکترای ژنتیک انسانی و انسان‌شناسی را از دانشگاه ماینتس گرفت. او پس از پایان تحصیلات به ایران بازگشت و به فعالیت دانشگاهی پرداخت.[۱] در شرح سوابق دانشگاهی او، دریافت درجهٔ استادی ژنتیک پزشکی از دانشگاه مونیخ در سال ۱۹۹۱ نیز ذکر شده است.[۶]
فعالیت‌های دانشگاهی و حرفهای
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]آموزش و خدمات ژنتیک
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فرهود پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۱ در دانشگاه تهران فعالیت خود را آغاز کرد و در ایجاد گروهی با تمرکز بر ژنتیک انسانی و انسان‌شناسی در دانشکدهٔ بهداشت نقش داشت. الیز کی. برتون، تاریخ‌نگار علم، در بررسی تاریخ ژنتیک در خاورمیانه به فعالیت فرهود در گسترش پژوهش‌های ژنتیک جمعیت در ایران پرداخته است. شکل‌گیری این گروه بخشی از روند وسیع‌تر توسعهٔ مطالعات ژنتیک و انسان‌شناسی در کشور بود.[۳][۲]
فرهود در سال ۱۳۵۴ کلینیکی برای ارائهٔ خدمات ژنتیک در تهران تأسیس کرد. منابع دانشگاهی و زندگی‌نامه‌ای از نقش او در آموزش ژنتیک انسانی و توسعهٔ مشاورهٔ ژنتیک در ایران یاد کرده‌اند.[۱][۲]
او همچنین در زمینهٔ ژنتیک انسانی و اخلاق ژنتیک پزشکی با برنامه‌های کارشناسی سازمان جهانی بهداشت همکاری داشته و از اعضای فرهنگستان علوم پزشکی ایران بوده است.[۱]
فعالیت در نشریات علمی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فرهود در هیئت تحریریه و مدیریت نشریات علمی بهداشت فعالیت داشته است. او از سال ۱۹۸۱ سردبیری یا ریاست هیئت تحریریهٔ نشریهٔ Iranian Journal of Public Health را بر عهده داشته است. این نشریه که انتشار آن در سال ۱۹۷۱ آغاز شد، از نشریات دانشگاه علوم پزشکی تهران در حوزهٔ بهداشت عمومی است.[۷] گزارش سردبیری منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نیز نام او را به‌عنوان سردبیر نشریه ثبت کرده است.[۸]
پژوهش‌های علمی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فعالیت‌های علمی فرهود بخش‌هایی از ژنتیک جمعیت، تنوع ژنتیکی جمعیت‌های ایرانی، ژنتیک پزشکی و بررسی بیماری‌های وراثتی را در بر می‌گیرد. از جمله پژوهش‌های گزارش‌شدهٔ او در زندگی‌نامهٔ فرهنگستان جهانی علوم، شناسایی نوعی از ترانسفرین انسانی با نام «Tf Iran» در سال ۱۹۸۸ و گزارش نوعی سندرم هم‌جوشی‌های متعدد استخوانی در یک خانوادهٔ ایرانی در سال ۱۹۹۹ است.[۱]
در مقاله‌ای که فرهود و همکارانش در سال ۲۰۲۴ در Iranian Journal of Public Health منتشر کردند، ویژگی‌های بالینی و داده‌های توالی‌یابی کل اگزوم مربوط به خانواده‌ای ایرانی با سندرم هم‌جوشی‌های متعدد نوع ۲، که در عنوان پژوهش از آن با عنوان «نوع فرهود» یاد شده است، بررسی شد.[۹]
پژوهش‌های منتشرشده با مشارکت او در سال‌های اخیر موضوعاتی مانند اختلالات ژنتیکی، سندرم ترنر، ژنتیک کم‌شنوایی و مسائل اخلاقی کاربرد فناوری در پزشکی را نیز در بر گرفته‌اند.[۱۰][۱۱]
آثار تألیفی و ترجمه‌ای
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فرهود در تألیف و تدوین کتاب‌های تخصصی ژنتیک و نیز آثار فرهنگی مشارکت داشته است. از آثار ثبت‌شده به نام او در فهرست‌های کتاب‌شناختی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۱۲]
- اصول ژنتیک پزشکی، با همکاری منصور میرزایی و حامد اختیاری.
- ژنومیک و تغذیه، با مشارکت چند مترجم و ویراستار علمی.
- تغذیه و ژنومیک انسان، با همکاری مرجان ظریف‌یگانه و مارک لاکاک.
- مجموعهٔ ایران فرهنگی، با همکاری گروهی از نویسندگان و پژوهشگران.
مبانی ژنتیک پزشکی و مشاورهٔ آن نیز از دیگر آثار آموزشی است که با مشارکت فرهود و مرجان ظریف‌یگانه منتشر شده است.[۱۳]
عضویت‌ها و افتخارات
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فرهود در سال ۱۹۹۵ به عضویت فرهنگستان جهانی علوم (TWAS) انتخاب شد و نام او در بخش علوم پزشکی و سلامت اعضای این نهاد ثبت شده است. زندگی‌نامهٔ این فرهنگستان همچنین عضویت او در فرهنگستان علوم پزشکی ایران، همکاری کارشناسی با سازمان جهانی بهداشت و دریافت جوایز علمی و پژوهشی را گزارش می‌کند.[۴][۱]
در رسانه‌های ایرانی از فرهود با عنوان «پدر علم ژنتیک ایران» یاد می‌شود. این عنوان، توصیفی رسانه‌ای و افتخاری است و به‌معنای انتساب پیدایش تمام شاخه‌های دانش ژنتیک در ایران به یک فرد نیست؛ پژوهش‌های تاریخ علم، شکل‌گیری ژنتیک در ایران را حاصل فعالیت پژوهشگران و نهادهای متعدد در دوره‌های مختلف بررسی کرده‌اند.[۲][۳]
دیدگاه‌ها دربارهٔ سلامت و اخلاق پزشکی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فرهود در کنار فعالیت‌های ژنتیکی، دربارهٔ اخلاق زیستی و سیاست‌های سلامت عمومی نیز اظهار نظر کرده است. از جمله در مرداد ۱۴۰۱ در یادداشتی منتشرشده در خبرگزاری ایسنا با محدودیت‌های پیش‌بینی‌شده برای غربالگری پیش از تولد در چارچوب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مخالفت کرد و بر اهمیت مشاوره و تشخیص پزشکی پیش از تولد تأکید داشت. این مواضع دیدگاه اعلام‌شدهٔ او دربارهٔ سیاست‌های سلامت بوده‌اند.[۲]
رویداد آبان ۱۴۰۱
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در ۸ آبان ۱۴۰۱ خبرهایی دربارهٔ ناپدید شدن موقت فرهود منتشر شد. او روز بعد در گفت‌وگو با ایسنا از سلامت خود خبر داد و گفت افرادی او را هنگام خروج از منزل با خود برده و حدود ۲۶ ساعت از او پرسش کرده‌اند.[۱۴]
در مقابل، مقام‌های امنیتی دخالت نهادهای امنیتی در این رویداد را رد کردند. رئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ در ۱۲ آبان اعلام کرد که ماجرا به آدم‌ربایی با انگیزهٔ اخاذی مربوط بوده و افرادی در این پرونده بازداشت شده‌اند. روایت فرهود و اظهارات رسمی دربارهٔ ماهیت رویداد یکسان نبودند.[۱۵][۱۶]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]پانویس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "TWAS Year Book 2016: Profiles of Fellows" (PDF) (in English). فرهنگستان جهانی علوم (TWAS). 2016. p. 237. Retrieved 8 اکتبر 2026.
- 1 2 3 4 5 «هشدار دوباره پدر علم ژنتیک ایران درخصوص اهمیت غربالگری جنین». ایسنا. ۲۵ مرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 Burton, Elise K. (2021). Genetic Crossroads: The Middle East and the Science of Human Heredity (in English). Stanford University Press. ISBN 9781503614567.
- 1 2 "Farhud, Dariush D." (in English). The World Academy of Sciences. Retrieved 8 اکتبر 2026.
- ↑ «پای حرفهای پروفسور داریوش فرهود، پدر علم ژنتیک ایران». خبرگزاری فارس. ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Key Speaker of CGC2024: Prof. Dariush D. Farhud" (in English). برگزارکنندگان کنگرهٔ کنسرژنومیکس. 2024. Retrieved 8 اکتبر 2026.
- ↑ Farhud, Dariush D. (2021). "Iranian Journal of Public Health Half a Century of Service to the Health of Iran and the Region". Iranian Journal of Public Health (in English). 50 (1): i–ii. doi:10.18502/ijph.v50i1.5098. PMID 34178789.
- ↑ Farhud, Dariush D. (2025). "Annual Output of "Iranian Journal of Public Health" from 2021–2024". Iranian Journal of Public Health (in English). 54 (2): 236–239. PMID 40225249.
- ↑ Farhud, Dariush D. (2024). "Clinical Presentation and WES Analysis of a Large Iranian Pedigree in Five Successive Generation Affected to Sever Multiple Synostosis 2 (SYNS2, Farhud Type)". Iranian Journal of Public Health (in English). 53 (6): 1381–1393. PMC 11488561.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:فرمت پارامتر PMC (رده) - ↑ "A case report on atypical chromosomal variations in Turner syndrome". Molecular Cytogenetics (in English). 2026. doi:10.1186/s13039-025-00745-0. PMC 13020360.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بی‌نشان (رده) نگهداری یادکرد:فرمت پارامتر PMC (رده) - ↑ Farhud, Dariush D.; Zokaei, Shaghayegh (2021). "Ethical Issues of Artificial Intelligence in Medicine and Healthcare". Iranian Journal of Public Health (in English). 50 (11): i–v. doi:10.18502/ijph.v50i11.7600. PMID 35223619.
- ↑ «داریوش فرهود: زندگی‌نامه و فهرست کتاب‌ها». مهدرو. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کتاب مبانی ژنتیک پزشکی و مشاوره آن، داریوش فرهود و مرجان ظریف‌یگانه». شهر کتاب اهواز. شابک ۹۷۸۶۰۰۰۲۰۵۱۰۲. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «پروفسور فرهود: من در سلامت هستم». ایسنا. ۹ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «هیچ نهاد امنیتی «پروفسور فرهود» را دستگیر نکرده است». ایسنا. ۹ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ماجرای دستگیری پدر علم ژنتیک/ پای اخاذی ۸ میلیاردی در میان بود». خبرگزاری مهر. ۱۲ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
برای مطالعهٔ بیشتر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- Burton, Elise K. Genetic Crossroads: The Middle East and the Science of Human Heredity. Stanford University Press, 2021.
- TWAS. TWAS Year Book 2016: Profiles of Fellows، ص ۲۳۷.