خواندنیها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
روی جلد شماره ۸۱ سال سی‌ودوم منتشره در مورخه ۳ تیرماه ۱۳۵۱

مجله خواندنیها یکی از قدیمی‌ترین مجلات ایرانی بود که انتشار آن از ۱۳۱۹ آغاز شد و تا تابستان ۱۳۵۸ و حدود یک سال و نیم پیش از اعدام صاحب‌امتیاز و مدیر مسئول آن علی‌اصغر امیرانی پیوسته انتشار می‌یافت.[۱]

انتشار[ویرایش]

امیرانی در سال ۱۳۱۹ موفق شد تا اتاقی اجاره کند و با جمع‌آوری خواندنی‌ترین و جالب‌ترین مطالب چاپ شده در نشریات روز، جزوه خواندنیها را چاپ نماید. در سال اول انتشار، خواندنیها بیشتر شبیه به جزوه بود تا مجله. دوره این سال آنچنان نایاب است که خود امیرانی تنها در اواسط دهه چهل موفق به یافتن مجدد آن شد.[۱]

نویسندگان[ویرایش]

در سالهای نخست، خواندنیها نویسنده‌ای بجز امیرانی نداشت. اما بعدها با رونق کار مجله، روز به روز بر تعداد نویسندگان و سردبیران و پرسنل مجله افزوده شد. افرادی چون امیر هوشنگ عسگری، نصرالله شیفته، ایرج نبوی، محمود طلوعی، باقر باباشاه آشتیانی، ذبیح الله منصوری، مسعود برزین، حسین مکی، خسرو شاهانی و کریم رشتی زاده مطلب می‌نوشتند.[۱]

موضوعات[ویرایش]

کیفیت مطالب خواندنیها، بارها حرکت سینوسی داشته‌است. از چاپ خاطرات دختران اغفال شده و داستان‌های عامه‌پسند، تا چاپ انتقادات و مقالات صریح و بی‌پرده از دولت، دادگستری، خانواده پهلوی و حتی شخص محمدرضا پهلوی.[۱]

نوشته‌های امیرانی در باب تحلیل اوضاع روز، عمدتا پس از وقایع آذربایجان و ترور شاه در دانشگاه تهران آغاز شده‌است. با وقوع انقلاب سفید، امیرانی شروع به تخطئه آن در قالب حمایت پرداخت. بدین معنی که ابتدا در مقالات، از کلیت آن دفاع می‌نمود و سپس ایرادهای آن را بند به بند بر می‌شمرد.[۱] ويرايش موضوعات.منبع: نويسنده كتاب=آقاي اميراني پس از وقايع آذربايجان{وحتي قبل ازآن}مطالب زيادي به صورت نقد وتفسيروقايع وگزارش وترجمه با نام يا بي نام در خواندنيها نوشته است، اما مقالات تكان دهنده وانتقادی او{به نوشته خودايشان، پس از انقلاب با عنوان"چرا سر مقاله نويس شدم"}از سال 1339 است كه در مجله چاپ مي شودودشواري هاي بعدي رابراي او ومجله به بار مي آورد{با عنوان"بدون رتوش"يعني سانسور}. مي گويدخواستم بدينوسيله صداي مردم را به گوش مسؤولان برسانم.مزاحمت دولت سبب مي شودكه او شماره اي رابا صفحه سفيدمنتشر كندو...قضاياي بعدي كه منجربه اشغال مجله در تابستان 1348 شد.اين سر مقاله هارادر1356 كه قيدوبندهاي بي شمار را با اعلام"آزادي مطبوعات"درزمستان، از جانب خودش زير پاگذاشت{آسوشيتدپرس همانروز}در "خاطرات خودش"جابجا به عنوان شاهدآورده است كه بعضا بدون توجه به تاريخ نوشته آنرا بدوران انقلاب نسبت داده واورا فرصت طلب خوانده اند{ره آورد، پاييز1387 معرفي كتاب، شماره84 وپاسخ اينجانب دوشماره بعدبه آقاي جسيم}.متأسفانه جلددوم كتاب كه بسياري از مسايل را{چه در سطح كشوروچه مطبوعات روشن مي كند}به دلايل فني فعلا ناتمام مانده است.با احترام وتشكر از توجهتان:زبيده جهانگيري

علامت[ویرایش]

صفحه آخر مجله خواندنیها

در سالهای اولیه، شکل ظاهری مجله چنین بود که در کادری ۱۱ سانتیمتری کلمه خواندنیها به شکلی درشت چاپ شده بود. در بالای جلد نیز عبارت «آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری» (که بعدها شعار سالهای طولانی مجله شد) به چشم می‌خورد. بعدها تصویر هلال ماه و چند ستاره در قاب دایره، لوزی و یا بیضی (بسته به سال انتشار) جای این شعار را گرفت.[۱]

توقیف[ویرایش]

خواندنیها، در طول دوره انتشار پیش از انقلاب، بارها از سوی ساواک مورد توقیف قرار گرفت. توقیف سال ۱۳۲۱ و ۱۳۴۸ از طولانی‌ترین دوره‌های توقیف مجله بود.[۱]

خواندنیها برای آخرین بار در مرداد ۱۳۵۸ چاپ شد. توقیف نهایی خواندنیها به خواست خود امیرانی صورت گرفت. با اعدام امیرانی در سال ۱۳۶۰، موسسه خواندنیها به حکم دادگاه به مالکیت بنیاد مستضعفان رسید و مصادره شد. تتمه ماشین آلات این موسسه در سال ۱۳۶۸ به «شرکت چاپ و نشر سپه» وابسته به بانک سپه فروخته شد و امتیاز خواندنیها برای بنیاد مستضعفان باقی ماند.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ امیرانی در آینه خواندنیها. زبیده جهانگیری. نگارستان کتاب. ۱۳۸۳ (ISBN 964-8155-22-4) تهران

اميراني در آيينه خواندنيها

پیکان جوانان پنجاه و شش | مجله خواندنیها - شماره 3310 - سه شنبه 15 تیرماه 2535