لیلیت تریان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لیلیت تریان
زاده لیلیت تریان
۱۰ دی ۱۳۰۹ (۸۶ سال)
۱۹۳۰
محله نادری، تهران 
ملیت ایرانی ارمنی‌تبار
اثر(های) برجسته ساخت مجسمه برای کلیسای مریم مقدس تهران (۱۳۴۷)
ساخت مجسمه یادبود مسروب ماشتوتس (۱۳۷۰)
Lilit Terian 1.jpg
Lilit Terian 2.jpg

لیلیت تریان (ارمنی: Լիլիթ Տէրեան)، (زاده ۱۰ دی ۱۳۰۹ خورشیدی تهران)، مجسمه‌ساز شهیر ایرانی ارمنی‌تبار است که به عنوان مادر مجسمه‌سازی ایران شناخته می‌شود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

لیلیت تریان از پدر و مادری ارمنی در ۱۰ دی ۱۳۰۹ (۱۹۳۰ میلادی) در محله نادری تهران و در خانواده‌ای هنردوست به دنیا آمد.[۱][۲]

پدرش کارمند عالی‌رتبه بانک ملی ایران بود و به زیبایی بنا و معماری اهمیت فراوان می‌داد و مادرش مدتی در فرانسه و در رشته هنر تحصیل کرده بود و به واسطه مشکلات تحصیل را رها کرده به ایران بازگشته بود. از همین روی و با پیگری‌های مادر با طراحی و نقاشی آشنا می‌شود[۳]

پس از اتمام تحصیلات متوسطه به مدت یک سال در رشتهٔ نقاشی دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت.[۴]

و سپس جهت تکمیل تحصیلات عالی راهی فرانسه گردیده و در مدرسهٔ عالی هنرهای زیبای پاریس بوزآر (فرانسوی: École Nationale Supérieure des Beaux Arts) این شهر به اتمام رسانید.[۵][۶]

در مراحل آمادگی برای آزمون ورودی بوزار به مجسمه‌سازی علاقه‌مند شد و به طور جدی‌تر مجسمه‌سازی را دنبال کرد تا اینکه معادل دکتری را از مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس فرانسه گرفت[۷].

پس از بازگشت به تهران، از سال ۵۹–۱۳۳۹ (۸۰–۱۹۶۰) در دانشکده‌های هنرهای تزئینی به تدریس مشغول شد.[۸] وی ۲۳ سال به طور حرفه ای در دانشکده‌های هنری معلمی کرده‌است. در سال‌های نخست انقلاب ۱۳۵۹ به علت تغییر در سیستم آموزشی، دیگر از تجربیات او در دانشکده‌ها استفاده نشد.[۹] وی سپس در طی سال‌های ۷۸–۱۳۷۱ (۹۹–۱۹۹۲) در رشتهٔ طراحی و مجسمه‌سازی دانشگاه آزاد اسلامی تدریس نموده‌است.[۱۰]

وی از سال ۱۳۶۸ (۱۹۸۹) در نمایشگاه‌های متعددی مشارکت داشته‌است که از آنجمله می‌توان به «نمایشگاه اساتید دانشگاه آزاد اسلامی در سال ۱۳۷۳ (۱۹۹۴) اشاره نمود.[۱۱]

در اسفند ۱۳۸۵ (۲۰۰۷) همزمان با برگزاری نخستین سمپوزیوم بین‌المللی مجسمه سازی تهران در موزه هنرهای دینی امام علی مراسم بزرگداشتی برای لیلیت تریان که از اولین مجسمه سازان زن ایران محسوب می‌شود، برگزار کرد.[۱۲][۱۳]


لیلیت تریان می‌گوید:

. مثلاً من مجسمه (مادر و بچه) را که با گچ ساخته‌ام، تحت تأثیر به دنیا آمدن یک نوزاد در فامیلمان شروع کردم. مادر این نوزاد همواره او را در آغوش خود داشت و دیدن این لحظات حس ساختن این مجسمه را در من ایجاد کرد. البته از گُل‌ها هم زیاد الهام می‌گیرم. آگوست رُدَن یک مجسمه دارد با نام (کسی که راه می‌رود). فرانسه که بودم آن را به آتلیه آورده بودند که ما از روی آن کار و کپی کنیم. این مجسمه به قدری نسبت به آن محیط بزرگ بود که عظمت آن مرا مرعوب خود کرده بود.»

[نیازمند منبع]

«با مجسمه‌سازی، آدم فضاهایی را خلق می‌کند که از زوایای مختلف قابل دید است و از هر طرف هم جلوه خاص خودش را دارد. این همان جذابیتی بود که سبب شد من به طرف مجسمه و مجسمه‌سازی گرایش پیدا کنم.»

[نیازمند منبع]

لیلیت تریان عضو کمیسیون نصب مجسمه و بناهای یادبود ایران در وزارت فرهنگ و هنر سابق، عضو هیئت داوری اولین دوسالانه مجسمه‌سازی تهران و عضو هیئت مؤسس انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز ایران است که نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی بسیاری را نیز در زمینه مجسمه‌سازی برگزار کرده‌است.[۱۴][۱۵]

آثار[ویرایش]

آثار وی عبارت اند از: پیکرهٔ یپرم خان در محوطهٔ کلیسای حضرت مریم تهران و پیکرهٔ یادبود مسروپ ماشتوتس، مبدع الفبای ارمنی، در محوطهٔ کلیسای تارکمانچاتس تهران[۱۶].

مجسمه نیم‌تنه یپرم‌خان که هم اینک در محوطهٔ کلیسای مریم مقدس واقع در خیابان میرزا کوچک خان جنگلی تهران قرار دارد از آثار خانم تریان است.[۱۷]

مستند دربارهٔ وی[ویرایش]

مستند نیمه بلند ۳۵ دقیقه‌ای «بانو» به کارگردانی محمد صفا، فیلم مستندی از زندگی خانم «لیلیت تریان» اولین بانوی مجسمه‌ساز ایرانی است. این فیلم در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تهیه شده‌است[۱۸][۱۹]

توضیحات[ویرایش]

  • ۱۳۳۱: ورود به دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس.
  • ۱۳۳۹: دریافت دیپلم آکادمی و بازگشت به ایران.
  • ۱۳۳۹ تا ۱۳۵۹: تدریس در دانشکده هنرهای تزیینی.[۲۰]
  • ۱۳۴۷: ساخت نیم تنهٔ یپرم‌خان در صحن کلیسای مریم مقدس تهران.
  • ۱۳۵۴: تأسیس کارگاه ریخته‌گری در دانشکده هنرهای تزیینی.
  • ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵: عضویت در کمیسیون نصب مجسمه‌ها و یادبودهای ایران (وزارت فرهنگ و هنر).
  • ۱۳۷۰: ساخت مجسمه یادبود مسروب ماشتوتس و نصب در کلیسای تارگمانچاتس مقدس.
  • ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۸: تدریس در دانشگاه آزاد اسلامی.
  • ۱۳۷۳: نمایشگاه گروهی دانشگاه آزاد اسلامی.
  • ۱۳۷۴: عضو هیئت داوری بینال مجسمه‌سازی تهران.
  • ۱۳۸۲: نمایشگاه انفرادی در نگارخانه هفت ثمر.
  • ۱۳۸۵: تجلیل در موزه هنرهای دینی امام علی.
  • ۱۳۹۴: دریافت تندیس «طوبای زرین»، هشتمین جشنوارهٔ هنرهای تجسمی فجر[۲۱] -->

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  2. . ۱۴ تیر ۱۳۹۰. http://www.hamshahrionline.ir/details/139511. 
  3. . ۱۴ تیر ۱۳۹۰. http://www.hamshahrionline.ir/details/139511. 
  4. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  5. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  6. «چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران». فصلنامه فرهنگی پیمان سال هفدهم، ش. ۶۴ (تابستان ۱۳۹۲). 
  7. «لیلیت تریان مادر مجسمه‌سازی ایران». روزنامه ایران. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷. 
  8. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  9. . ۱۴ تیر ۱۳۹۰. http://www.hamshahrionline.ir/details/139511. 
  10. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  11. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  12. . ۱۴ تیر ۱۳۹۰. http://www.hamshahrionline.ir/details/139511. 
  13. «تقدیر از شصت سال هنرمندی بانوی مجسمه‌ساز ایرانی». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷. 
  14. «آثار جدید لیلیت تریان به شیوه باتیک». tandismag. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷. 
  15. «نكوداشت «ليليت تريان» در موزه هنرهاي ديني امام علي(ع)». خبرگزاری فارس. بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷. 
  16. «چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران». فصلنامه فرهنگی پیمان سال هفدهم، ش. ۶۴ (تابستان ۱۳۹۲). 
  17. لازاریان، ژانت دیگرانوهی. «مجسمه‌سازان». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۳۷۳. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  18. «پژوهش تصویری «لیلیت تریان» ساخته می‌شود». خبرگزاری مهر، ۲۳ فروردین ۱۳۹۳. 
  19. «زندگی بانوی مجسمه‌ساز، فرش خاکی و اسرار صوفیه روی پرده می‌رود». خبرگزاری مهر، ۳ آذر ۱۳۹۳. 
  20. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام ToolAutoGenRef1 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  21. «پایان هشتمین جشنواره تجسمی فجر/ طوبای زرین به ۸ هنرمند اهدا شد». خبرگزاری مهر، ۸ اسفند ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۵. 

منابع[ویرایش]

فارسی

«چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران». فصلنامه فرهنگی پیمان سال هفدهم، ش. ۶۴ (تابستان ۱۳۹۲). 

انگلیسی و ارمنی

پیوند به بیرون[ویرایش]

https://www.youtube.com/watch?v=RiK8TuvVvhI