گفتگوی تمدن‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گفت‌وگوی تمدن‌ها نظریه‌ای است در روابط بین‌الملل. این نظریه در فرم کنونی اولین‌بار توسط محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق ایران، مطرح شد. او در اصل ایدهٔ گفت‌وگو میان تمدن‌ها را به عنوان واکنشی به نظریهٔ جنگ تمدن‌های ساموئل هانتینگتون مطرح ساخت.

عبارت گفتگوی تمدن‌ها بعد از اینکه در سپتامبر ۱۹۹۸ سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای سال ۲۰۰۱ را «سال گفتگوی تمدن‌ها» نام نهاد مشهور شد. پس از آن در بهمن ۱۳۷۷ دولت ایران مرکز بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها را برای هماهنگی فعالیت‌های مربوط به گفتگوی تمدن‌ها تأسیس کرد.

در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران نیز روز ۳۰ شهریور «روز گفتگوی تمدن‌ها» نامگذاری شده بود که در سال ۱۳۸۹ به دلیل «منقضی شدن زمان این مناسبت و نداشتن متولی خاص» از تقویم حذف شد.[۱]

تاریخچه گفتگوی تمدن ها[ویرایش]

یکی از اولین مراکز گفتگوی بین تمدن ها و گفتگوی بین ادیان انجمنی بود تحت عنوان انجمن صفاخانه اصفهان که بیش از یک قرن قبل تشکیل شد. انجمن صفاخانه مکانی در محله جلفا اصفهان(محله ارامنه اصفهان) جهت مناظره و گفتگوی ادیان بوده‌است که به همت آقا نجفی اصفهانی و حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی[۲] در سال ۱۲۸۱ شمسی برابر با جمادی الاخر ۱۳۲۰ قمری و ۱۹۰۲ میلادی[۳] تاسیس شده‌است در این مکان مبلغین مسیحی و نمایندگان مسلمانان به بحث و گفتگو می‌پرداختند. [۴]

مرکز بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها[ویرایش]

مرکز بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها نهادی بود که در سال ۱۳۷۷ خورشیدی در ایران تأسیس شد و محمد خاتمی، رئیس جمهوری وقت ایران ریاست آن را برعهده داشت.[۵]

به تصویب رسیدن پیشنهاد محمد خاتمی برای نام‌گذاری سال ۲۰۰۱ در پنجاه و سومین مجمع عمومی سازمان ملل (سپتامبر ۱۹۹۸) به عنوان «سال گفت‌وگوی تمدن‌ها» انگیزه تأسیس این مرکز در ایران شد.[۶]

محمد خاتمی در نخستین سفر خود به ایالات متحده و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد پیشنهاد «گفت‌وگوی تمدن‌ها» را مقابل «برخورد تمدن‌ها» مطرح کرد که این پیشنهاد با استقبال اعضای سازمان ملل روبه‌رو شد.[۷]

هدف از بنیاد این مرکز «هماهنگ کردن فعالیت‌های کلیه سازمان‌ها، مراکز دولتی و غیردولتی برای توسعه نظریه گفت‌وگوی تمدن‌ها» عنوان شد.[۸]

محمدجواد فریدزاده به عنوان نخستین رئیس مرکز بین‌المللی گفت‌وگوی تمدن‌ها منصوب شد. وی پس از مدتی جای خود را به عطاءالله مهاجرانی داد. ریاست وی نیز دیری نپایید و در پی استعفای او، محمود بروجردی به عنوان سرپرست جدید این مرکز گمارده شد.[۹]

مرکز گفت‌وگوی تمدن‌ها تا اوایل سال ۸۴ زیرمجموعه وزارت خارجه بود ولی پس از آن به زیرمجموعه‌ای از سازمان فرهنگ و ارتباطات تبدیل شد. در دی‌ماه ۱۳۸۴ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دو دفتر ادیان و مرکز گفت‌وگوی تمدن‌ها را با نام جدید «مرکز گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها» ادغام کرد.[۱۰]

این مرکز سرانجام در دی‌ماه ۱۳۸۶ طی حکمی از سوی محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور وقت ایران، با همه امکانات و نیروی انسانی در «مرکز ملی مطالعات جهانی شدن» ادغام شد و زیر نظر رئیس جمهور و به ریاست اسفندیار رحیم مشایی قرار گرفت.[۱۱]

منابع[ویرایش]

  1. روز گفتگوی تمدن ها از تقویم ایران حذف شد بی‌بی‌سی فارسی، ۳۰ شهریور ۱۳۸۹
  2. سید فرید قاسمی،ماهنامه فرهنگی و هنری کلک ، اسفند ۱۳۷۵ ، شماره ۸۴
  3. دکتر احمد شعبانی،فهرست روزنامه ها و مجله های اصفهان،۱۳۸۵،صفحه۳۱
  4. موسی نجفی، اندیشه سیاسی و تاریخ نهضت حاج آقا نورالله اصفهانی،۱۳۸۴ صفحه۳۶-۳۵
  5. روزنامه ابتکار: مرکز گفتگوی تمدن‌ها منحل شد. ۱۳۸۶/۱۰/۱۱. بازدید: فوریه ۲۰۱۱.
  6. همان.
  7. عصر ایران: واكنش سايت خاتمی به انحلال مركز گفت‌وگوی تمدن‌ها. ۱۰ دی ۱۳۸۶. بازدید: فوریه ۲۰۱۱.
  8. روزنامه ابتکار: مرکز گفتگوی تمدن‌ها منحل شد. ۱۳۸۶/۱۰/۱۱. بازدید: فوریه ۲۰۱۱.
  9. عصر ایران: واكنش سايت خاتمی به انحلال مركز گفت‌وگوی تمدن‌ها. ۱۰ دی ۱۳۸۶. بازدید: فوریه ۲۰۱۱.
  10. خبرگزاری میراث فرهنگی: آغاز به کار مرکز گفتگوی ادیان و تمدن‌ها با دو مدیریت. ۱۳۸۴/۱۰/۲۷. بازدید: فوریه ۲۰۱۱.
  11. روزنامه ابتکار: مرکز گفتگوی تمدن‌ها منحل شد. ۱۳۸۶/۱۰/۱۱. بازدید: فوریه ۲۰۱۱.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Dialogue Among Civilizations»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۳ ژوئن ۲۰۰۸).

پیوند به بیرون[ویرایش]