جامعه (روزنامه)

برای دیگر کاربردها، جامعه (ابهام‌زدایی) را ببینید.

روزنامه جامعه

جامعه اوّلین روزنامه‌ی اصلاح طلب پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران است که در بهمن ۱۳۷۶ و پس از آغاز اوّلین دوره‌ی ریاست جمهوری محمد خاتمی، به چاپ رسید. این روزنامه به مدیر مسئولی حمیدرضا جلایی‌پور و سردبیری ماشاءالله شمس‌الواعظین از کادر ماهنامه‌ی کیان آغاز به کار کرد. اوّلین شماره‌ی آن با تیتر بزرگ «سلام جامعه» آغاز شد.

لغو امتیاز

حکم لغو امتیاز این روزنامه در دادگاه با شکایت دادگستری تهران به عنوان مدعی العموم، و شاکی خصوصی ستاد مشترک سپاه پاسداران و فرمانده آن، یحیی رحیم صفوی، محسن رفیقدوست، رئیس بنیاد مستضعفان و جانبازان، سازمان زندان‌ها توسط شعبه ۳۴ دادگاه عمومی تهران، به اتهام تشویش اذهان عمومی، افترا، اهانت و حمله به مقدسات مذهبی و مسئولان «نظام مقدس جمهوری اسلامی» در ۳۰ تیر ۱۳۷۷ صادر شد. احمد بورقانی که معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد بود در اعتراض به این حکم از مقام خود استعفا داد.

دو روز بعد از توقّف جامعه، روزنامه‌ی دیگری به نام توس توسط همین کادر آغاز به کار کرد که در شماره‌ی اوّل خود تیتر بزرگ «توس به جای جامعه» را چاپ کرد. بعداً تیم جامعه روزنامه‌های توس، عصر آزادگان، اخبار اقتصادی و نشاط را منتشر کردند که یکی پس از دیگری توقیف شدند..

ویژگی‌های خاصّ روزنامه‌ی جامعه

از همان آغاز به کار ابداعات تازه‌ی "جامعه" همگان را شگفت‌زده کرد. از همان ابتدا خودسانسوری نشریه با علامت {...} مشخص شد. انتخاب تیترهای روزنامه نیز از ابتکارات این گروه بود. تیتر اول از انحصار مسائل سیاسی خارج شد و بعضاً تیترهای فرهنگی و حتّی کنایه‌وار و طنز به همراه عکس‌های انتخابی بر صفحه‌ی اول روزنامه نقش بست و وجه تمایز این روزنامه با سایر نشریات روی پیشخوان روزنامه‌فروشی‌ها شد. جامعه همچنین با ابتکار چاپ‌های متعدّد روزانه و با تغییراتی که در چاپ‌های دوم و بعضاً سوم روز خود اعمال می‌کرد، برای اوّلین بار در طول روز چند روزنامه‌ی متفاوت را روانه‌ی بازار داغ مطبوعات کرد که البتّه این امر امروزه با افزایش تعداد روزنامه‌ها و روزنامه‌نگاران شاید امری طبیعی به‌نظر رسد. از دیگر موارد جالب روزنامه‌ی جامعه، ستون ثابت کاریکاتور بود که پیش از آن به صورت روزانه در روزنامه‌ها وجود نداشت و در حقیقت پای کاریکاتوریست‌ها را به عرصه‌ی حرفه‌ای مطبوعات باز کرد. نکته‌ی جالب دیگر این نشریه چاپ مقالات منتخب روز حتّی از میان مخالفان و جبهه‌ی اصولگرایان بود که این رفتار شایسته‌ی سیاسی، تحسین روزنامه‌نگاران منتقد را در برداشت..

نام کسانی که در روزنامه قلم زدند

بخشی از اعضای تحریریه

ماشاالله شمس الواعظین، محسن سازگارا، حمیدرضا جلایی پور، احمدرضا دالوند، صادق زیبا کلام، عمادالدین باقی، ابراهیم نبوی، جمشید بایرامی، مرتضی مردیها (دبیر گروه اندیشه)، علیرضا رجایی (دبیر گروه سیاسی) و اکبر گنجی.

کاریکاتوریست‌ها

هادی حیدری، داوود شهیدی، مانا نیستانی، جمال رحمتی و نیک آهنگ کوثر.