تالس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تالس
Thales.jpg
شناسنامه
نام کامل تالس ملطی
حیطه فلسفه غرب
دوره فلسفه دوران باستان
مکتب مکتب ملطی
زادروز
زادگاه میلیتوس، یونان
محل مرگ میلیتوس، یونان

تالِس یا طالِس[۱](به یونانی: Θαληςفیلسوف مکتب مَلَطی بود که در نیمهٔ دوم سدهٔ ششم پیش از میلاد می‌زیست. از او به عنوان آغازگر فلسفه[۱] و نخستین چهرهٔ علم[۱] یاد می‌شود. یونانیان او را در شمار حکمای سبعه آورده‌اند.[۱][۲]

زندگی[ویرایش]

تالس ملطی در حدود سال ۶۲۴ پیش از میلاد در شهر میلیتوس در ایونیا (غرب ترکیه‌ی امروزی) به دنیا آمد.[۲]. پدرش اکسامیس و مادرش کلئوبولینه نام داشت.[۳] او بیشتر عمر خود را در سفر گذراند. مشهور است تالس در ۸۰ یا ۹۰ سالگی، هنگامی که نظاره‌گر یک مسابقه ورزشی بوده‌است، از فرط گرما و تشنگی و ناتوانی جان سپرده‌است.[۲]

حکایات[ویرایش]

داستان‌هایی از آن دست که به آسانی به حکما نسبت داده می‌شود درباره‌ی او روایت شده است. از آن جمله آن است که گفته می‌شود در حالی که به ستارگان خیره شده بود در چاهی افتاد و یا آنکه چون پیش بینی می‌کرد زیتون کمیاب خواهد شد دست به احتکار زیتون زد.[۴]

فلسفه[ویرایش]

نظریات فلسفی تالس[ویرایش]

تالس این نظر را مطرح کرد که همهٔ این مواد در یک عنصر نخستین، وحدت بخشید.[۱] او این عنصر نخستین جهان یا را آب دانست.[۱]ارسطو حدس می‌زند که ممکن است مشاهده‌ی این امر که همه‌ی موجودات زنده و آنچه از آن تغذیه می‌کنند مرطوب هستند او را به این نتیجه گیری رهنمون ساخته باشد. [۵] علت محتمل دیگر می‌تواند مشاهده‌ی این خاصیت آب باشد که به وضوح و در برابر چشمان تالس می‌توانسته به صور بخار و یخ درآید و مجدداً به صورت آب ظاهر گردد که حالات سه‌گانه‌ی ماده هستند هر چند که این طبقه‌بندی هنوز در زمان تالس شناخته شده نبود.[۳]علاوه بر این تالس در شهر ساحلی میلتوس زندگی می‌کرده، که آب برای اهالی آن اهمیت زیادی داشته‌است. همچنین زمانی که در مصر به سر می‌برده‌است، یقینآ به حاصلخیزی مزارع بعد از طغیان و فرونشستن آب رودخانه نیل، توجه داشته و دیده‌است که چگونه پس از هر بارندگی، کرم‌ها پیدا می‌شده‌اند.[۳]سیالیت، بی شکل بودن آب و جنبش و پیدایی آن در مظاهر حیات، می‌توانند از دیگر عللی باشند که تالس را به این اندیشه که عنصذ اساسی همه چیز آب است، سوق داده‌اند.[۳]

تالس به روح معتقد بود و معتقد بود که «آهن‌ربا دارای روح است زیرا آهن را حرکت می‌دهد». او هم‌چنین می گفت: «همه چیز پر از خدایان است.» منظور او از این گفته واضح نیست اما بعید است که منظور تالس نوعی همه‌خدایی باشد.[۶]

جایگاه و اهمیت نظریات فلسفی تالس[ویرایش]

تالس، نخستین فیلسوفان به شمار می‌آید.[۱][۷] نظر تالس مبنی بر اینکه خواستگاه همه چیز آب است، بیش از حدس و گمان نبود، و نه او و نه بسیاری که پس از او آمدند، راهی برای آزمودن نظریاتشان نداشتند؛ با این وجود وی از نخستین کسانی است که کوشیدند تا به جای تفسیر اسطوره شناختی، جهان را به روشی عقلانی توصیف کنند.[۱] هم‌چنین او از نخستین کسانی است که مفهوم «وحدت در اختلاف» را درک کرده است.[۸]

مهم‌ترین موضوعاتی که تالس را از نظر فلسفی در تاریخ اندیشه ممتاز می‌کنند، کوشش وی برای شناختن جهان از راه مشاهده و تفکر و واقع بینی، دور انداختن افسانه‌های دینی و تفسیرهای اساطیری، و تلاش جهت فهم جهان بی‌توسل به خدایان و افسانه‌ها و نیروهای نامحدود آنان است.[۳]ارسطو درباره‌ی او گفته است: «طالس کسی است که در سرآغاز فلسفه است.»[۹]

ریاضیات و اخترشناسی[ویرایش]

معروف است که تالس وقوع خورشیدگرفتگی سال ۵۸۵ (پیش از میلاد) را پیش بینی کرد. از دیگر فعالیت‌های نجومی‌ای که به تالس نسبت داده شده تهیه‌‌ی یک تقویم نجومی و معمول ساختن تجربه‌‌ی فینیقی‌ها در تعیین خط سیر کشتی‌ها به وسیله‌ی دب اصغر است.[۱۰]

در ریاضیات، قضیه تالس را به وی نسبت می‌دهند و مورخی به نام پروکلوس گزارش می‌دهد که تالس توانسته بود با کشف این قضیه، فاصلهٔ کشتیها را از دریا تا ساحل تعیین کند.[۳] همچنین مورخ دیگری به نام دیوگنس لائرتیوس می‌نویسد: «تالس در واقع ارتفاع اهرام مصر را به وسیله سایهٔ آنها اندازه‌گیری کرد و آن از راه مشاهدهٔ زمانی بود که سایه ما مساوی بلندی قامت ماست.»[۳]

سیاست[ویرایش]

زندگی سیاسی تالس بیشتر به درگیری ایونی‌ها در دفاع از آناتولی، در برابر قدرت فزایندهٔ ایرانیان که در آن زمان به تازگی به آن منطقه وارد شده بودند؛ بر می‌گردد.[۲] به این ترتیب، آژی دهاک و کورش کبیر از معاصران تالس در ایران بوده‌اند.[۳]


جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به تالس در ویکی‌گفتاورد موجود است.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تالس موجود است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ رجینالد هالینگ دیل. «۸». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۹۲. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ : تالس
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ کانون ايرانی پژوهشگران ٠لس٠ه Ùˆ حکمت - طالس
  4. تاریخ فلسفه‌‌، فردریک کاپلستون،‌ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یکم: یونان و روم،‌ صفحه ۳۱
  5. تاریخ فلسفه‌‌، فردریک کاپلستون،‌ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یکم: یونان و روم،‌ صفحه ۳۲
  6. تاریخ فلسفه‌‌، فردریک کاپلستون،‌ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یکم: یونان و روم،‌ صفحه ۳۲
  7. A History of Philosophy, from Thales to the Present Time, Translated from the Fourth German Edition, with Additions - (Vol. ۱, History of the Ancient and Mediaeval Philosophy History of Modern Philosophy, Friedrich Ueberweg, Translated by George S. Morris
  8. تاریخ فلسفه‌‌، فردریک کاپلستون،‌ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یکم: یونان و روم،‌ صفحه ۳۲
  9. تاریخ فلسفه‌‌، فردریک کاپلستون،‌ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یکم: یونان و روم،‌ صفحه ۳۳
  10. تاریخ فلسفه‌‌، فردریک کاپلستون،‌ شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یکم: یونان و روم،‌ صفحه ۳۱