ثئوفراستوس

ثئوفراستوس (تئوفراستوس - Theophrastos) (۲۸۷ - ۳۷۲ پ. مΘεόφραστος) در شهر اِرِسوس (Eresos) در جزیره­ی لسبوس (Lesbos) متولد شد و در آتن نخست شاگرد افلاطون و سپس ارسطو بود. به علت نفوذ سخن و شیرینی گفتارش، ارسطو به وی لقب تئوفراستوس یعنی «سخنگوی خدایی» داد، در حالی که نام اصلی وی تورماتوس (Turmatos) بوده‌است. ارسطو وی را سپرست فرزند خود و سپس وصی خویش کرد. وی از سال ۳۲۱، یعنی پس از مرگ استادش تا پایان عمر سرپرست مدرسه­ی ارسطو (لوکیوم - lyceum) بود.

آثار

وی بنیانگذار دانش گیاهشناسی و مؤلف «تاریخ طبیعی گیاهان» در ده کتاب است. کتاب ششم از هشت کتاب او (درباره­ی اصل گیاهان) در دست است.

اثر دیگر وی «مشخصات اخلاقی» است. وی همچنین گردآورنده­ی کتابی به نام «عقاید طبیعیان» است در شانزده یا هجده کتاب، درباره­ی عقاید فیلسوفان پیش از افلاطون، که بعدها در دو جلد خلاصه شده بود. ­ آنچه ما از این اثر بزرگ که ثئوفراستوس آن را طی سی و چهار سال با در دسترس داشتن کتابخانه­های افلاطون و ارسطو که نوشته­های فیلسوفان پیشین همه در آنها یافت می‌شد، تالیف کرده بود در دست داریم، قطعات بیش و کم کوتاهی بیش نیست. اصل کتاب وی زیر عنوان­های کلی مانند: اصلهای نخستین، جهان، خدا، رویدادهای آسمانی، روانشناسی، فیزیولوژی و زمین­شناسی فیزیکی تنظیم شده بوده‌است.

بخش مهم و نسبتاً زیادی از آخرین کتاب مجموعه­ی وی نیز به نام «درباره­ی احساس» در دو دست­نوشته از سده­ی چهاردهم باقی‌مانده‌است. وی اثر بزرگ دیگری نیز داسته‌است به نام «درباره­ی اصل­های نخستین» که خلاصه­هایی از آن توسط سیمپلیکیوس حفظ شده‌است. اگرچه خود سیمپلیکیوس برخی از این خلاصه­ها را از کتاب گم شده­ای از اسکندر افرودیسی (آلکساندروس افرودیسیاس - Alexandros Aphrodisias) اقتباس کرده‌است. بخشی از نوشته­های او درباره­ی متافیزیک نیز باقی‌مانده‌است.

منابع

نخستین فیلسوفان یونان

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ثئوفراستوس موجود است.