بلندمازو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بلندمازو
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
Division: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: توس‌ها[۱]
تیره: بلوطان[۲]
سرده: بلوط‌ها[۳]
بخشه: کریس[۴]
گونه: Q. castaneifolia
نام علمی
Quercus castaneifolia
سی. ای. مایر

بُلَندمازو درختی است برگ‌ریز از تیره بلوط‌ها که بومی جنگل‌های شمال ایران و قفقاز است. این درخت از انواع دیگر تیره بلوط فراوانتر است و وسعت زیادی از جنگلهای شمال ایران را فراگرفته‌است و بطور کلی در سراسر جنگلهای شمال ایران موجود است و تا ارتفاعات زیادی هم در جنگلها بالا می‌رود. در شمال ایران با نام‌های مازومیری، موزی، سیاه‌مازو، اشپر و پالوت نیز شناخته می‌شود.[۵]

رویشگاه[ویرایش]

درخت بلندمازو ویژه جنگل‌های قفقاز و خزری و در جنگل‌های شمال ایران از جلگه‌های ساحلی تا ارتفاعات بالایی و از جنگل‌ها، مازندران (بین ساری و بهشهر، کُجُور، بین زانُوس و کینْچ، بین کینْچ و دشتِ نظیر، بین گَدُوک و عباس‌آباد، شرق چالوس، نوشهر، نکا، کره سنگ، بین بابلسر و نوشهرگلی‌داغ، گلستان و گردنه چناران تا آستارای گیلان پراکنده هستند.[۶]

جنگل‌های بلند مازو، پس از راشستان‌ها، با ارزش‌ترین تیپ جنگلی شمال ایران به شمار می‌آیند و به دلیل مصارف مختلف صنعتی و سنتی، از دیرباز به شدت بهره‌برداری شده‌است.[۷]

بنابرآمار سازمان جنگل‌ها و مراتع، در سال، ۱۳۶۵ بلند مازو ۸٫۵ درصد حجم جنگل‌های شمال را تشکیل می‌داد که این مقدار در سال ۱۳۷۵ به ۸ درصد کاهش.[۸]

در گرگان بلندمازو مناطق وسیعی را پوشانده ولی در غرب گیلان به علت اسیدی بودن خاک، تعداد این درختان کمتر است.[۹]

ویژگی‌ها[ویرایش]

بلندای این درخت به ۳۵ متر می‌رسد و قطر تنه آن ۲٫۵ متر می‌شود. برگ‌های آن ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر درازا و ۳ تا ۵ سانتیمتر پهنا دارند. میوه‌های آن با باد گرده‌افشانی می‌شوند.[۱۰]

میوه‌های آن بسیار تلخند ولی جیجاق‌ها و کبوترها و سنجاب‌ها این میوه‌ها را می‌خورند.

پوست تنه درخت بلندمازو و حتی برگ آن دارای مقدار زیادی «تانن» است که مقدار آن در ۸ تا ۲۵ سالگی به ۱۶ درصد می‌رسد. چوب این درخت، سخت ونفوذ ناپذیراست و برای تهیه تخته بشکه و در مصارف روستایی برای ساخت در و پنجره، ستون و تیر ساختمان به کار می‌رود.[۱۱] تانن بلندمازو در چرم‌سازی نیز کاربرد دارد و در قدیم و در هنگام قحطی، ساکنان مناطق کوهستانی ایران از بذر این درخت نوعی نان درست می‌کردند.[۱۲]


منابع و پانویس‌ها[ویرایش]

  1. Fagales
  2. Fagaceae
  3. Quercus
  4. Cerris
  5. فرهنگ فارسی معین، سرواژهٔ بلندمازو
  6. روزنامه آفرینش، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  7. مازندنومه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  8. مازندنومه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  9. روزنامه آفرینش، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  10. «European Trees». Eastern Native Tree Society
  11. مازندنومه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
  12. روزنامه آفرینش، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.