پلدختر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پل‌دختر)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پُل‌دُختَر
پاپیل
POLDOKHTAR.jpg
کشور  ایران
استان لرستان
شهرستان پلدختر
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی کُر و دِت، پاپیل، پیل دختر
سال شهرشدن ۱۳۴۲
مردم
جمعیت ۲۸٬۳۷۴
جغرافیای طبیعی
مساحت ۳۶۱۵ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۶۷۳ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۱/۹ درجه سانتی گراد
میانگین بارش سالانه ۳۷۲/۶ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۶ روز
اطلاعات شهری
شهردار صمد چراغی
پیش‌شماره تلفنی ۰۶۶[۳]
تابلوی خوش‌آمد به شهر

پُلدُختَر[۴] شهری است در جنوب استان لرستان و بر سر راه قدیم تهران - جنوب قرار داشت اما اکنون جادهٔ تهران - جنوب از شهر خرم‌آباد به واسطهٔ آزادراه خرم زال، به جنوب متصل شده‌است. این شهر مرکز شهرستان پلدختر است. شهرت این شهر به خاطر وجود پل‌های باستانی و اهمیت ارتباطی آن است. گویش مردم پلدختر لری بالاگریوه‌ای است.[۱][۵] این گویش یکی از گویش‌های زبان لری در جنوب غرب استان لرستان است.[۱] همچنین اقلیتی از طوایف لک هم در این شهر سکونت دارند که به گویش لکی تکلم می‌کنند.[۶][۷] آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان، معتدل است. این شهر دارای آثار تاریخی فراوان از جمله: پل‌های تاریخی و هم چنین غار کلماکره و غار کوگان می‌باشد. شهرستان پلدختر ۱۰۰ کیلومتری جنوب باختری خرم‌آباد واقع شده‌است.

آثار تاریخی[ویرایش]

غار کَلماکَره[ویرایش]

در سال ۱۳۶۸ گنجینه‌ای بی نظیری در غار کلماکره شهرستان پلدختر کشف شد که به گفته خبرگزاری مهر می‌توان آن را ششمین گنجینه باستانی جهان به حساب آورد. تاریخ این گنجینه به ۲۷۰۰ سال قبل بازمی‌گردد.[۸]

پُلِ دختر[ویرایش]

پل‌دختر که احتمال می‌رود متعلق به دوره ساسانیان باشد پلی تاریخی در ورودی شمالی شهر است. هم‌اکنون تنها یک دهانه از طاق‌های آن برجا مانده و جاده شماره ۳۷ از زیر آن عبور می‌کند. این پل بی تردید در مسیر ارتباطی بین شهرهای شاپورخواست و جندی شاپور قرار داشته و از اهمیت راهبردی برخوردار بوده‌است.[۹]

پُلِ گاومیشان[ویرایش]

پل گاومیشان مربوط به دورهٔ ساسانیان می‌باشد. این پل در ۳۰ کیلومتری شهرستان پلدختر و بر فراز رودخانهٔ سیمره و در نزدیکی مرز استان ایلام قرار دارد. طول این پل که از بناهای دوره ساسانی است حدود ۱۷۵ متر و عرض گذرسطح پل نزدیک به ۸ متر و۲۰ سانتیمتر است و در حال حاضر دارای ۶ چشمه طاق می‌باشد.

غار کوگان[ویرایش]

غار کوگان در شرق شهرستان پلدختر قرار واقع شده‌است. این غار یکی از غارهای تاریخی ایران است که در دورهٔ اشکانیان به وسیلهٔ انسان‌ها ساخته شده‌است.

کاروان‌سرای چَمِشْک[ویرایش]

این کاروانسرا در منطقهٔ چمشک از توابع پلدختر و در مسیر راه باستانی شاپورخواست به خوزستان قرار گرفته‌است. مصالح مورد استفاده شده در این بنا سنگ و ملات و گچ می‌باشد. این کاروان‌سرا دومین منزل از خرم‌آباد به خوزستان است که پس از آن کاروان‌سراهای قلعه‌نصیر، اوسر، می‌شوند، چارتا و قلعه‌رزه، واقع شده‌اند. این بنا مربوط به دورهٔ صفویه و دورهٔ حکومت شاه عباس اول می‌باشد. این بنا در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شده‌است.

کشف آثاری از دوران عصر مفرغ در پلدختر[ویرایش]

به تازگی آثاری از دوران عصر مفرغ در ۱۲ کیلومتری شمال پلدختر، روستای ملاوی کشف شده‌است. این آثار شامل یک گورستان باستانی و چندین اشیا مختلف از قبیل کوزه و اشیای تزئینی هستند.[نیازمند منبع]

دیدنی‌ها و منابع طبیعی پلدختر[ویرایش]

تالاب‌های پلدختر[ویرایش]

تالاب‌های پلدختر در ۱۵ کیلومتری این شهر و در روستای میرآباد قرار دارند. این تالاب‌ها زیستگاه بسیاری از گونه‌های جانوری مانند پرندگان مهاجر و انواع آبزیان می‌باشد. از این تالاب‌ها می‌توان به تالاب گوی شیر اشاره کرد. هم چنین از دیگر تالاب‌های این شهرستان می‌توان به تالاب‌های تنگ فنی اشاره کرد که آنان هم زیستگاه انواع جانوران، هستند. تالاب‌های پلدختر شهرت ملی دارند.

جنگل‌های بلوط[ویرایش]

جنگل‌های بلوط در اکثر نقاط استان لرستان پراکنده‌اند. شهرستان پلدختر نیز از این پوشش دارا بوده. عمدهٔ این جنگل‌ها در پلدختر، در منطقهٔ بادامک پلدختر است.

رودخانهٔ کشکان[ویرایش]

رودخانه کشکان از مرکز شهرستان پلدختر می‌گذرد. رودخانه کشکان از بلندای گرین، هرو و دو آب سرچشمه می‌گیرد. شاخهٔ اصلی آن از به هم پیوستن دو رود هرو و دو آب تشکیل می‌شود و در فاصلهٔ ۳۰ کیلومتری شهر خرم‌آباد در جایی به نام دو آب به رود خرم‌آباد برخورد می‌کند و پس از آن در روستای افرینه در ۳۰ کیلومتری پلدختر با رود چولهول برخورد کرده و به سمت پلدختر حرکت می‌کند. این رود از وسط پلدختر می‌گذرد و پس از آن به رودخانهٔ سیمره ریخته و بعد هم به رود کرخه می‌ریزد. این رودخانه آب تمام زمین‌های کشاورزی روستاهای حاشیه خود را تأمین می‌کند.

منابع نفت و گاز[ویرایش]

شهرستان پلدختر دارای چاه‌ها و پالایشگاه‌های پمپاژ نفت و گاز زیادی می‌باشد. از مهم‌ترین چاه‌های نفت و گاز می‌توان به چاه نفت و گاز روستای مورانی واقع در ۱۵ کیلومتری پلدختر اشاره کرد که به پالایشگاه کرمانشاه پمپاژ می‌شوند. هم چنین می‌توان از پالایشگاه‌های پمپاژ پلدختر به پالایشگاه تنگ فنی و پالایشگاه نفت آسار و پالایشگاه افرینه نام برد.

آبشار آبتاف[ویرایش]

آبشار آبتاف پلدختر آبشاری فصلی است که در ۲ کیلومتری شمال این شهر و بر سر راه پلدختر - خرم‌آباد قرار دارد.

جغرافیای پلدختر[ویرایش]

جغرافیا[ویرایش]

شهرستان پلدختر در دامنهٔ کوه مَلِه، از رشته کوه زاگرس واقع شده‌است. شهرستان پلدختر از نظر پوشش گیاهی فراوان می‌باشد. این پوشش هارا بیشتر درختان بلوط در غرب و شرق این شهرستان تشکیل می‌دهند. هم چنین رودخانهٔ زیبای کشکان از وسط این شهر می‌گذرد و به آن زیبایی خاصی بخشیده‌است.

آب و هوا[ویرایش]

پلدختر در تابستان دارای آب و هوایی گرم و در زمستان معتدل و نسبتاً سرد می‌باشد؛ ولی هر چند سال یک بار پلدختر شاهد بارش برف آن هم به صورت جزئی و کلی می‌باشد. پلدختر از شهرهای پر باران لرستان می‌باشد.

جمعیت و زبان[ویرایش]

در سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت شهرستان پلدختر (با روستاها و بخش‌های تابعه) ۷۴ هزار نفر برآورد شده‌است. جمعیت شهر پلدختر نزدیک به ۳۲ هزار نفر می‌باشد. زبان اکثریت مردم پلدختر لری با گویش لری بالاگریوه ای است. اقلیتی از طوایف لک هم در این شهر سکونت دارند که به گویش لکی تکلم می‌کنند.[۶][۷]

محله‌ها[ویرایش]

پلدختر دارای ۵ محلهٔ اصلی می‌باشد. این محله‌ها عبارتند از:زیر جده(ساحلی)که حدودا مرکز شهر است. کاوکالی، پشت بهداری، ولاب و دردیا. هم چنین ۵ کوی: کوی پاسداران، کوی بسیجیان (تنگ علی)، کوی فرهنگیان، کوی شهرداری، کوی سازمانیها. قدیمی‌ترین این محله‌ها محلهٔ پشت بهداری و قدیمی‌ترین کوی، کوی سازمانیها می‌باشد.

مسئولان[ویرایش]

مراکز درمانی و دانشگاه‌ها[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori». Iranica. بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۳. 
  2. [۱]
  3. «پیش‌شماره شهرستان‌های استان لرستان»(فارسی)‎. وب‌گاه مخابرات استان لرستان. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  4. املای استاندارد در پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران
  5. «LORI DIALECTS». Iranica. بازبینی‌شده در ۲ فوریه ۲۰۱۳. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ حیدری، حجت اله. ایل حسنوند. امیرکبیر خرم‌آباد: افلاک، ۱۳۸۱. صفحه ۵۰و۵۱. شابک ‎۹۶۴-۶۴۳۱-۳۸-۶. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ http://balageriveh.ir/index.php?newsid=1444
  8. «کلماکره ششمین گنجینه کشف شده بزرگ جهان در لرستان می‌درخشد». خبرگزاری مهر، ۱ بهمن ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۳. 
  9. «پل‌دختر». وب‌سایت سازمان میراث فرهنگی استان لرستان، ۲۰ اسفند ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۳. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]