پلدختر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پل‌دختر)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پُلدُختَر
پاپیل
Poldokhtar.JPG
کشور  ایران
استان لرستان
شهرستان پلدختر
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی پاپیل-جایْدَر
سال شهرشدن ۱۳۴۲
مردم
جمعیت ۲۸٬۳۷۴
جغرافیای طبیعی
مساحت ۳۶۱۵ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۶۷۳ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۱/۹ درجه سانتی گراد
میانگین بارش سالانه ۳۷۲/۶ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۶ روز
اطلاعات شهری
شهردار صمد چراغی‌پور
پیش‌شماره تلفنی ۰۶۶[۳]
تابلوی خوش‌آمد به شهر

پُلدُختَر[۴] شهری است در جنوب استان لرستان و بر سر راه قدیم تهران - جنوب قرار داشت اما اکنون جادهٔ تهران - جنوب از شهر خرم‌آباد به واسطهٔ آزادراه خرم زال، به جنوب متصل شده‌است. این شهر مرکز شهرستان پلدختر است. شهرت این شهر به خاطر وجود پل‌های باستانی و اهمیت ارتباطی آن است. شهرستان پلدختر ۱۰۰ کیلومتری جنوب باختری خرم‌آباد واقع شده‌است.

نامگذاری

نام این شهر از نام پل بزرگ و محکمی که از روزگار ساسانیان به جا مانده گرفته شده‌است. هم‌اکنون ستونهای تخریب شده از این پل که بر روی رودخانه زده شده قابل رویت بوده و کنگره آن که جاده سراسری از زیر آن رد می‌شود همچنان پا بر جاست.

جغرافیا

موقعیت جغرافیایی

شهر پلدختر در دامنهٔ کوه مَله، از رشته کوه زاگرس واقع شده‌است. شهر پلدختر از نظر جغرافیایی در ۴۷ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۳ درجه و ۹ دقیقه پهنای شمالی و دارای ارتفاعی بین ۶۵۰ متر تا ۷۱۰ متر از سطح دریا قرار دارد.

آب و هوا

پلدختر در تابستان دارای آب و هوایی گرم و در زمستان معتدل و نسبتاً سرد می‌باشد؛ ولی هر چند سال یک بار پلدختر شاهد بارش برف آن هم به صورت جزئی و کلی می‌باشد. پلدختر از شهرهای پر باران لرستان می‌باشد.

مردم‌شناسی

زبان

مردم پلدختر لر هستند و به زبان لری با گویش بالاگریوه‌ای سخن می‌گویند.[۵]

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۲۶٬۳۵۲ نفر (۷٬۵۶۳ خانوار) بوده‌است.[۶]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۶۵۱۱٬۴۰۹—    
۱۳۷۰۱۴٬۹۷۵+۳۱٫۳٪
۱۳۷۵۱۶٬۶۷۵+۱۱٫۴٪
۱۳۸۵۲۲٬۵۸۸+۳۵٫۵٪
۱۳۹۰۲۵٬۰۹۲+۱۱٫۱٪
۱۳۹۵۲۶٬۳۵۲+۵٪

ساختار شهری

محله‌ها

پلدختر دارای ۵ محلهٔ اصلی می‌باشد. این محله‌ها عبارتند از: زیر جده (ساحلی) که حدوداً مرکز شهر است. کاوکالی، پشت بهداری، ولاب و دردیا.
هم چنین ۵ کوی: کوی پاسداران، کوی بسیجیان (تنگ علی)، کوی فرهنگیان، کوی شهرداری، کوی سازمانیها.
قدیمی‌ترین این محله‌ها محلهٔ پشت بهداری و قدیمی‌ترین کوی، کوی سازمانیها می‌باشد.

گردشگری

جاذبه‌های تاریخی

پل دختر
پل دختر

پل‌دختر سازه‌ای متعلق به دوره ساسانیان است. این پل تاریخی در ورودی شمالی شهر است. هم‌اکنون تنها یک دهانه از طاق‌های آن برجا مانده و جاده شماره ۳۷ از زیر آن عبور می‌کند. این پل بی تردید در مسیر ارتباطی بین شهرهای شاپورخواست و جندی شاپور قرار داشته و از اهمیت راهبردی برخوردار بوده‌است.[۷]

پل گاومیشان

پل گاومیشان مربوط به دورهٔ ساسانیان می‌باشد. این پل در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر پلدختر و بر فراز رودخانهٔ سیمره و در نزدیکی مرز استان ایلام قرار دارد. طول این پل که از بناهای دوره ساسانی است حدود ۱۷۵ متر و عرض گذرسطح پل نزدیک به ۸ متر و۲۰ سانتیمتر است و در حال حاضر دارای ۶ چشمه طاق می‌باشد.

غار کلماکره

غار کلماکره، در سال ۱۳۶۸ گنجینه‌ای بی نظیری در غار کلماکره شهرستان پلدختر کشف شد که به گفته خبرگزاری مهر می‌توان آن را ششمین گنجینه باستانی بزرگ جهان به حساب آورد. تاریخ این گنجینه به ۲۷۰۰ سال قبل بازمی‌گردد.[۸]

غار کوگان

غار کوگان در شرق شهرستان پلدختر قرار واقع شده‌است. این غار یکی از غارهای تاریخی ایران است که در دورهٔ اشکانیان به وسیلهٔ انسان‌ها ساخته شده‌است.

کاروانسرای چمشک

کاروانسرای چمشک این کاروانسرا در منطقهٔ چمشک از توابع پلدختر و در مسیر راه باستانی شاپورخواست به خوزستان قرار گرفته‌است. مصالح مورد استفاده شده در این بنا سنگ و ملات و گچ می‌باشد. این کاروان‌سرا دومین منزل از خرم‌آباد به خوزستان است که پس از آن کاروان‌سراهای قلعه‌نصیر، اوسر، می‌شوند، چارتا و قلعه‌رزه، واقع شده‌اند. این بنا مربوط به دورهٔ صفویه و دورهٔ حکومت شاه عباس اول می‌باشد. این بنا در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شده‌است.

جاذبه‌های طبیعی

یکی از تالاب‌های پلدختر
تالاب‌های پلدختر

تالاب‌های پلدختر در ۱۵ کیلومتری این شهر و در روستای میرآباد قرار دارند. این تالاب‌ها زیستگاه بسیاری از گونه‌های جانوری مانند پرندگان مهاجر و انواع آبزیان می‌باشد. از این تالاب‌ها می‌توان به تالاب گوی شیر اشاره کرد. همچنین از دیگر تالاب‌های این شهرستان می‌توان به تالاب‌های تنگ فنی اشاره کرد که آنان هم زیستگاه انواع جانوران، هستند. تالاب‌های پلدختر شهرت ملی دارند.

جنگل‌های بلوط

جنگل‌های بلوط در اکثر نقاط استان لرستان پراکنده‌اند. شهرستان پلدختر نیز از این پوشش دارا بوده. عمدهٔ این جنگل‌ها در پلدختر، در منطقهٔ بادامک پلدختر است.

رودخانه کشکان

رودخانه کشکان از مرکز شهرستان پلدختر می‌گذرد. رودخانه کشکان از بلندای گرین، هرو و دو آب سرچشمه می‌گیرد. شاخهٔ اصلی آن از به هم پیوستن دو رود هرو و دو آب تشکیل می‌شود و در فاصلهٔ ۳۰ کیلومتری شهر خرم‌آباد در جایی به نام دو آب به رود خرم‌آباد برخورد می‌کند و پس از آن در روستای افرینه در ۳۰ کیلومتری پلدختر با رود چولهول برخورد کرده و به سمت پلدختر حرکت می‌کند. این رود از وسط پلدختر می‌گذرد و پس از آن به رودخانهٔ سیمره ریخته و بعد هم به رود کرخه می‌ریزد. این رودخانه آب تمام زمین‌های کشاورزی روستاهای حاشیه خود را تأمین می‌کند. در پی بارش‌های سیل‌آسا در فروردین ۹۸ بخش‌های عظیمی از پلدختر زیر آب رفت و باعث خسارات گسترده زیر ساختی و مسکونی و نیز جانی شد. در پی این سیل برای یک روز تمام راه‌های ارتباطی با این شهرستان قطع شد. علاوه بر این آب، برق، گاز و ارتباط تلفن ثابت و همراه این شهرستان کاملاً قطع شد و برای ۲۴ ساعت هیچ راه برقراری ارتباط با این منطقه وجود نداشت.

آبشار آبتاف

آبشار آبتاف پلدختر آبشاری فصلی است که در ۲ کیلومتری شمال این شهر و بر سر راه پلدختر - خرم‌آباد قرار دارد.

ترابری

فاصله پلدختر تا تهران ۶۰۵ کیلومتر و تا اهواز ۲۶۸ کیلومتر است. پلدختر بر سر شاهراه تهران-خوزستان قرار گرفته و دارای اهمیت ارتباطی و راهبردی است. جاده شماره ۳۷ که مناطق شمال و غرب ایران را به جنوب و استان خوزستان متصل می‌کنند از پلدختر می‌گذرد.

فاصلهٔ شهر پلدختر با برخی از مناطق پر رفت‌وآمد:

شهر مقصد مسافت
اراک ۳۲۷ کیلومتر
اهواز ۲۶۸ کیلومتر
اصفهان ۵۰۸ کیلومتر
تهران ۶۰۵ کیلومتر
شیراز ۷۵۸ کیلومتر
مشهد ۱٬۴۱۳ کیلومتر

مراکز درمانی و دانشگاه‌ها

پانویس

  1. «LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori». Iranica. بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۳. 
  2. [۱]
  3. «پیش‌شماره شهرستان‌های استان لرستان»(فارسی)‎. وبگاه مخابرات استان لرستان. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  4. املای استاندارد در پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران
  5. «پلدختر». صدا و سیمای مرکز لرستان. بازبینی‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۹. 
  6. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. 
  7. «پل‌دختر». وب‌سایت سازمان میراث فرهنگی استان لرستان، ۲۰ اسفند ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۳. 
  8. «کلماکره ششمین گنجینه کشف شده بزرگ جهان در لرستان می‌درخشد». خبرگزاری مهر، ۱ بهمن ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۳. 
  9. «شبکه بهداشت و درمان پلدختر». 07. مهر.1390. 
  10. «دانشگاه آزاد اسلامی مرکز پلدختر». 07. مهر.1390. 
  11. «لیست رشته‌های بدون کنکور دانشگاه آزاد واحد پلدختر». 07. مهر.1390. 
  12. «دانشگاه پیام نور مرکز پلدختر». 07. مهر.1390. 
  13. «مرکز آموزش عالی پلدختر». 07. مهر.1390. 

منابع