بیران‌شهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بیرانشهر)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بیران‌شهر
بِیران‌شهر
کشور  ایران
استان لرستان
شهرستان خرم‌آباد
بخش بیرانوند
نام(های) قدیمی چَقلوَندی
مردم
جمعیت ۱٬۴۰۹ نفر، سال ۱۳۹۰[۱]
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۶۶[۲]
بیران شهر کبوده حسن اباد نمایی از قله ولاش و طبیعت زمستانی

بیران‌شهر یکی از شهرهای استان لرستان است. این شهر مرکز بخش بیرانوند از توابع شهرستان خرم‌آباد است و در منطقه‌ای کوهستانی در مرکز لرستان و در شمال شرقی خرم‌آباد قرار گرفته است. تاریخ پیدایش این شهر به بیش از صد سال پیش بازمی‌گردد که اجداد ساکنین حاضر مبادرت به یکجانشینی کردند. بیشتر ساکنین این شهر از ایل بیرانوند هستند.

جغرافیا و آب‌وهوا[ویرایش]

موقعیت[ویرایش]

این بخش در دره‌های تنگ از رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد و جاده‌ای آن را از جنوب به خرم‌آباد و از شمال به بروجرد وصل می‌کند. بیران‌شهر آب و هوایی کوهستانی با زمستانهای سرد و برفی و تابستانهای معتدل دارد. شغل مردمانش بیشتر کشاورزی و دامپروری است. جمعیت بیران‌شهر بنا بر سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی ۱٬۴۰۹ نفر بوده است. رودخانه هُرو که در زبان محلی به آن باوالی می‌گویند آن را به دو بخش تقسیم کرده است. این شهر در دامنه کوهی کوچک به نام کمرزرد قرار دارد و در سالهای اخیر به سمت جنوب و دامنه کوه «کلاته پلنگ» کشیده شده است.

مناطق تاریخی و سیاحتی[ویرایش]

طبیعت بهاری بیران شهر ..روبرو قله ولاش
طبیعت زمستانی کوه شیشه گردکانه

مناطق تفریحی و گردشگری دیگری چون آبسرده، گردکانه،گل زرد و سراب های الیاس، بیدهل،بی مصرف ،پیرماهی،نرم... همچنین آثار فرهنگی و تاریخی دیگری چون قلعه رحیم،منصور،کاسیان،قنبر،علی بخش و تپه های باستانی و تاریخی متعددی ازه جمله سوسن،شیرخان،کرنوکر و گجی می باشد.[۳]

رودخانه[ویرایش]

رودخانه هرو (Horo) که در زبان محلی به آن باوالی (BoEli) می‌گویند آن رابه دو بخش تقسیم کرده است.

تغییر نام[ویرایش]

نام بیران‌شهر در گذشته چَقَلوندی بود. چَقَل در زبان لکی به معنای شغال است. در دی ماه ۱۳۹۰ با تصویب هیئت وزیران، نام شهر چغلوندی به بیران‌شهر و نام بخش چغلوندی به بخش بیرانوند تغییر کرد.[۴] دلیل این تغییر نام، درخواست‌های مکرر بومیان منطقه که اکثراً از طایفه بیرانوند هستند بوده است. طبق تحقیقات و پیگیری‌های یک خبرنگار، در آن مصوبه هیئت دولت یک غلط املایی باعث شد بسیاری از مردم نام جدید بخش چغلوندی را «بیراوند» بدانند. در صورتی که نام صحیح جدید این بخش «بیرانوند» است و ترکیب «بیراوند» از نظر زبان شناسان صحیح نمی‌باشد و هیئت وزیران نام بیرانوند را به تصویب رسانده است.[۵]

زبان[ویرایش]

مردم بیران‌شهر اکثرا از ایل بیرانوند و ایلات دیگر از قبیل سکوند (طایفه یاراحمدی و آروان) نیز در این بخش سکونت دارند. هستند و گویش آنها لکی می‌باشد[۶]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. «پیش شماره شهرستان‌های استان لرستان»(فارسی)‎. وب‌گاه مخابرات استان لرستان. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  3. http://basijnews.ir/fa/news/8764889/بیرانشهر-خرم-آباد-یکی-از-بخش-های-اصیل-لرستانتصاویر
  4. «شش تغییر در نقشه تقسیمات کشوری استان‌های لرستان و سیستان و بلوچستان». وب‌سایت دولت، دی ماه ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۳۰ بهمن ۱۳۹۰. 
  5. «"بیراوند" ترکیبی نادرست است/ فرمانداری پی‌گیری و اصلاح نماید». وب‌سایت خبرگزاری یافته، آذر ماه ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۲. 
  6. قوم لر-سکندر امان الهی بهاروند