بیران‌شهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بیرانشهر)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بیرانشهر
شهر
کشور ایران
استانلرستان
شهرستانخرم آباد
جمعیت۱۴۰۹نفر، سال ۱۳۹۰
منطقهٔ زمانیIRST (یوتی‌سی +۳:۳۰)
 • تابستان (DST)IRST (یوتی‌سی +۴:۳۰)
پیش‌شماره(های) تلفن۰۶۶[۱]
بیران شهر کبوده حسن اباد نمایی از قله ولاش و طبیعت زمستانی

بیران‌شهر یکی از شهرهای استان لرستان است. این شهر مرکز بخش بیرانوند از توابع شهرستان خرم‌آباد است و در منطقه‌ای کوهستانی در مرکز لرستان و در شمال شرقی خرم‌آباد قرار گرفته‌است. تاریخ پیدایش این شهر به بیش از صد سال پیش بازمی‌گردد که اجداد ساکنین حاضر مبادرت به یکجانشینی کردند. بیشتر ساکنین این شهر از ایل بیرانوند و سگوند هستند.

جغرافیا و آب‌وهوا[ویرایش]

موقعیت[ویرایش]

این بخش در دره‌های تنگ از رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد و جاده‌ای آن را از جنوب به خرم‌آباد و از شمال به بروجرد وصل می‌کند. بیران‌شهر آب و هوایی کوهستانی با زمستانهای سرد و برفی و تابستانهای معتدل دارد. شغل مردمانش بیشتر کشاورزی و دامپروری است. جمعیت بیران‌شهر بنا بر سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی ۱٬۴۰۹ نفر بوده‌است. رودخانه هُرو که در زبان محلی به آن باوالی می‌گویند آن را به دو بخش تقسیم کرده‌است. این شهر در دامنه کوهی کوچک به نام کمرزرد قرار دارد و در سال‌های اخیر به سمت جنوب و دامنه کوه «کلاته پلنگ» کشیده شده‌است.

مناطق تاریخی و سیاحتی[ویرایش]

طبیعت بهاری بیران شهر ..روبرو قله ولاش
طبیعت زمستانی کوه شیشه گردکانه

مناطق تفریحی و گردشگری دیگری چون آبسرده، گردکانه،گل زرد و سراب‌های الیاس، بیدهل،بی مصرف ،پیرماهی،نرم... همچنین آثار فرهنگی و تاریخی دیگری چون قلعه رحیم،منصور،کاسیان،قنبر،علی بخش و تپه‌های باستانی و تاریخی متعددی ازه جمله سوسن،شیرخان،کرنوکر و گجی می‌باشد .[۲]

رودخانه[ویرایش]

رودخانه هرو (Horo) که در زبان محلی به آن باوالی (BoEli) می‌گویند آن رابه دو بخش تقسیم کرده‌است.

تغییر نام[ویرایش]

نام بیران‌شهر در گذشته چَقَلوندی بود. چَقَل در زبان لری به معنای شغال است. در دی ماه ۱۳۹۰ با تصویب هیئت وزیران، نام شهر چغلوندی به بیران‌شهر و نام بخش چغلوندی به بخش بیرانوند تغییر کرد.[۳] دلیل این تغییر نام، درخواست‌های مکرر بومیان منطقه که اکثراً از طایفه بیرانوند هستند بوده‌است. طبق تحقیقات و پیگیری‌های یک خبرنگار، در آن مصوبه هیئت دولت یک غلط املایی باعث شد بسیاری از مردم نام جدید بخش چغلوندی را «بیراوند» بدانند. در صورتی که نام صحیح جدید این بخش «بیرانوند» است و ترکیب «بیراوند» از نظر زبان شناسان صحیح نمی‌باشد و هیئت وزیران نام بیرانوند را به تصویب رسانده است.[۴]

زبان[ویرایش]

مردم بیران‌شهر اکثراً از ایل بیرانوند و ایلات دیگر از قبیل سکوند (طایفه یاراحمدی و آروان) نیز در این بخش سکونت دارند. هستند و زبان آن‌ها لری می‌باشد[۵]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «پیش شماره شهرستان‌های استان لرستان» (PDF). وب‌گاه مخابرات استان لرستان. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴.
  2. http://basijnews.ir/fa/news/8764889/بیرانشهر-خرم-آباد-یکی-از-بخش-های-اصیل-لرستانتصاویر
  3. «شش تغییر در نقشه تقسیمات کشوری استان‌های لرستان و سیستان و بلوچستان». وب‌سایت دولت. دی ماه ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳۰ بهمن ۱۳۹۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. «"بیراوند" ترکیبی نادرست است/ فرمانداری پی‌گیری و اصلاح نماید». وب‌سایت خبرگزاری یافته. آذر ماه ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۶ دی ۱۳۹۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. قوم لر-سکندر امان الهی بهاروند