ورزشگاه شهید شیرودی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۲′۳۷″ شمالی ۵۱°۲۵′۳۹″ شرقی / ۳۵.۷۱۰۲۸°شمالی ۵۱.۴۲۷۵۰°شرقی / 35.71028; 51.42750

ورزشگاه شهید شیرودی
Amjadieh Stadium.jpg
نام کامل ورزشگاه شهید شیرودی تهران
محل تهران
تأسیس 1317
بازسازی ۱۳۸۵
مالک وزارت ورزش و جوانان
گرداننده مجموعه ورزشی شهید شیرودی
نوع زمین چمن
گنجایش ۲۵٬۰۰۰ نفر
خانه تیم ملی فوتبال ایران
(۱۳۵۳–۱۳۲۱)
مسابقات فوتبال جوانان آسیا
(۲۰۰۰)

ورزشگاه شهید شیرودی یا ورزشگاه امجدیه یک ورزشگاه دو و میدانی واقع در خیابان مفتح تهران است که تا پیش از ساخت ورزشگاه آزادی ورزشگاه نخست تهران و بزرگترین ورزشگاه فوتبال در تهران بود و بازی‌های خانگی تیم ملی ایران و دو تیم بزرگ پایتخت تاج و پرسپولیس در آن برگزار می‌شد. اما با ساخت ورزشگاه آزادی در غرب تهران این ورزشگاه دیگر آن رونق پیشین را از دست داد، تا جایی که به دلیل مسائل امنیتی (به دلیل جای داشتن در مرکز شهر) مسئولان اجازهٔ برگزاری بازی‌های مهم فوتبال در آن را ندادند. این ورزشگاه در مجموعه ورزشی شهید شیرودی قرار دارد.

پیش از انقلاب نام این مجموعه ورزشی امجدیه تهران بود.

این مجموعه در بر گیرنده ۳ استخر سرپوشیده و یک استخر روباز مناسب مسابقات است. همچنین دارای یک زمین فوتبال، سالن تمرین و مسابقه کشتی، کاراته، بوکس است.

پیشینه[ویرایش]

ورزشگاه امجدیه در دهه۱۳۱۰

در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، ده سال پیش از آن که فدراسیون فوتبال ایران بنیاد نهاده شود، زمین ورزشگاه امجدیه با لایحه‌ای که در مجلس تصویب شد برای ساخت یک زمین رسمی فوتبال خریداری شد. این زمین از فردی به نام امجد نظام (یا امجدالسلطنه[۱] ) خریداری شد. امجد نظام شرط نهاد که اگر نام ورزشگاه به نام او نام‌گذاری شود، این زمین را با هزینهٔ کمتری به ازای هر متر از آن بفروشد. از این رو این ورزشگاه، «امجدیه» نام‌گذاری شد.[۲] امجدیه به طور رسمی در سال ۱۳۱۸ افتتاح شد و بدل به یک مجموعه کامل ورزشی گردید.[۱]

طرح نخستین این زمین فوتبال را مهندس نیکلای مارکف و مهندس سعید با گنجایش ۲۵ هزارنفر آماده کردند. ساختمان این ورزشگاه در سال ۱۳۱۷ به پایان رسید و در سال ۱۳۱۸ با برگزاری اولین دوره مسابقات قهرمانی ایران در چند رشته ورزشی فعالیت خود را آغاز کرد.[۳]

مهر ۱۳۱۷ آیین گشایش این ورزشگاه برگزار شد و در ۳ شهریور ۱۳۱۸ نخستین مسابقات رسمی در این ورزشگاه برگزار شد و به نوعی این ورزشگاه رسماً گشایش یافت.

این ورزشگاه که دور تادور آن جایگاه تماشاگر دارد محل بسیاری از رویدادهای تاریخی و به‌یاد ماندنی فوتبال ایران بوده‌است.

نخستین راهیابی فوتبال ایران به بازی‌های المپیک (المپیک ۱۹۶۴ توکیو) با پیروزی بر هندوستان، نخستین قهرمانی جام ملت‌های آسیا با پیروزی بر تیم اسرائیل و نخستین قهرمانی در جام باشگاه‌های آسیا در امجدیه صورت گرفت.

در یکی از مسابقات سال ۱۳۴۷ در ورزشگاه امجدیه که بیش از ۳۰ هزار نفر تماشاگر به ورزشگاه آمده و شمار بسیاری در بیرون از ورزشگاه ماندند مسئولان وقت را بر آن داشت تا آغاز به ساخت ورزشگاه آزادی نمایند.

نامگذاری[ویرایش]

زمین این مجموعه ورزشی از فردی به نام امجدنظام خریداری شد که شرط نهاده بود که در صورت نام‌گذاری ورزشگاه به نام او، تخفیف ویژه‌ای در فروش زمین بدهد. از این رو این ورزشگاه، «امجدیه» نام‌گذاری شد.[۲] پس از انقلاب ۵۷، ورزشگاه امجدیه به یاد خلبان شهید هوانیروز ارتش در جنگ ایران و عراق علی‌اکبر شیرودی به نام او نام‌گذاری شد.[۱]

رخدادهای مهم[ویرایش]

تا پیش از ساخته شدن ورزشگاه آریامهر (ورزشگاه آزادی)، ورزشگاه امجدیه ورزشگاه خانگی بسیاری از تیم‌های فوتبال تهران از جمله تاج، شاهین، پرسپولیس، دارایی، تهران‌جوان و پاس تهران[۴][۵][۱] و همچنین تیم ملی فوتبال ایران بود.[۴][۶] با ساخت ورزشگاه آزادی در غرب تهران و به دلیل جایگیری امجدیه در مرکز پایتخت، مسئولان دیگر اجازه ندادند بازی مهم فوتبال در آن برگزار گردد و از آن پس بدل به یک ورزشگاه دوومیدانی شد.[۱]

رخدادهای ورزشی[ویرایش]

از میان رخدادهای بزرگ روی داده در این ورزشگاه می‌توان موارد زیر را نام برد:

رخدادهای سیاسی و اجتماعی[ویرایش]

گوشه‌هایی از جشن‌های تاج‌گذاری محمدرضا پهلوی در ورزشگاه امجدیه
فاصله کوتاه میان سفارت آمریکا در تهران و ورزشگاه امجدیه. (تصویر مربوط به دهه‌های میانی سده بیستم میلادی)
  • ۵ اردیبهشت ۱۳۵۹، در طرح عملیات پنجه عقاب (در ایران با نام عملیات طبس شناخته شده) قرار بود که تکاوران نیروی دلتا با پرواز بالگرد از طبس راهی سفارت اشغال شده آمریکا در تهران شوند. به دلیل نزدیکی استادیوم امجدیه به سفارت آمریکا، قرار بود تکاروان از این ورزشگاه به سفارت راه یافته و پس از آزادی گروگان‌ها با بالگردها از ورزشگاه امجديه به سمت طبس و از آنجا به سوی ناوهای آمریکایی پرواز کنند.[۱۲] این طرح با رخ دادن طوفان شن در طبس شکست خورد.[۱۳]
  • در هفدهم مهر ۱۳۶۳، سیل جمعیت ‌بی‌شمار در امجدیه منتظر بود تا پس از بازی نفت با بانک ملی، دیدار پاس و پرسپولیس از سری مسابقات جام باشگاه‌های تهران را تماشا کند. هجوم هواداران آن چنان بود که شماری از جمعیت، ناگزیر وارد پیست دوومیدانی و زمین شدند. هیات فوتبال تهران زمانی متوجه شد سپردن میزبانی بازی پرسپولیس و پاس به امجدیه اشتباه است که به جای بازیکنان، مردم وسط زمین بودند. بلندگوی ورزشگاه اعلام کرد به دلیل استقبال زیاد، بازی را بدون فروش بلیت در ورزشگاه آزادی برگزار خواهد کرد. اما تماشاگران خشمگین به زمین چمن هجوم آوردند و تشک‌های پرش ارتفاع و پرش با نیزه را آتش زدند و به سردادن شعار، شکستن شیشه‌های ورزشگاه و کندن تیر دروازه‌ها پرداختند.[۴] پس از این رخداد، رییس هیات فوتبال تهران بازداشت و با قرار وثیقه روانه زندان شد و پس از آن بازی‌های پرسپولیس هرگز در ورزشگاه شهید شیرودی برگزار نشد.[۴]
  • بیست و هفتم بهمن ۱۳۶۸ قرار بود هفته آخر جام باشگاه‌های تهران برگزار شود. پرسپولیس و ژاندارمری ساعت ۱۵ در ورزشگاه آزادی و همزمان با آن، استقلال با پاس در ورزشگاه شیرودی. از آنجا که پرسپولیس تنها با نیم امتیاز برتری از استقلال پیش بود، اوج حساسیت برقرار بود.[۴] اگر چه هوا کاملاً آفتابی بود، اما به دلیل بارندگی شدید شب پیش از آن، هیات فوتبال تهران در صبح روز مسابقه تصمیم به لغو بازی‌ها می‌گیرد. با این حال اولین بخش خبری صداوسیما که هواداران را مطلع می‌سازد، ساعت ۱۴ رادیو است. بسیاری از ساعت‌ها قبل مقابل ورزشگاه‌ امجدیه حاضر شده بودند و تعداد پرشماری نیز از تهران و شهرستان‌ها در مسیر. این بار همه جا خیس است و برخلاف شورش سال ۶۳، چندان دود و آتشی در کار نیست و مردم تاسیسات امجدیه را تخریب نمی‌کنند. اما به سر دادن شعارهای سیاسی اقدام می‌کنند.[۴] سر دادن شعار «مرگ بر جمهوری اسلامی» در قلب تهران، آن هم درست پنج روز بعد از راهپیمایی ۲۲ بهمن، برای مسئولان دولت گران تمام می‌شود و به موضع‌گیری رییس وقت سازمان تربیت بدنی و وزیر کشور وقت منجر می‌شود که هشدار به برخورد شدید با اخلالگران می‌دهند.[۴] پس از آن فضای مدیریتی فوتبال امنیتی‌تر شد و دیگر هیچ یک از بازی‌های پرتماشاگر تیم‌های پایتخت در ورزشگاه امجدیه (شیرودی) (و هیچ یک از ورزشگاه‌های مرکز شهر) برگزار نشد.[۴]

یادبود ورزشکاران درگذشته[ویرایش]

بر پایه یک رسم نانوشته، تشییع پیکر بسیاری از ورزشکاران و فوتبالیست‌های پیشکسوت تازه درگذشته در این ورزشگاه انجام می‌شود، که از میان نامورترین آنها می‌توان مراسم‌های زیر را نام برد:

دیگر امکانات ورزشی ورزشگاه[ویرایش]

سالن‌های کناری ورزشگاه فوتبال این مجموعه همچنان فعال هستند.[۴]

  • سالن کشتی جهانبخت توفیق
  • تالار چند منظوره افراسیابی
  • دو تالار بوکس
  • تالار سرپوشیده
  • ۱۰ زمین‌ خاکی تنیس
  • دو زمین چمن مصنوعی
  • سالن کبکانیان برای ورزش‌های رزمی
  • سالن‌های بدمینتون و پینگ‌پنگ
  • دیوار سنگ‌نوردی مرحوم داودی
  • تالار ژیمناستیک آذرپی
  • سالن شمشیربازی کلاهدوز
  • پیست دوومیدانی‌
  • سالن تیراندازی
  • تالار وزنه‌برداری
  • سالن بدنسازی
  • استخر روباز قهرمانی (کهن‌ترین استخر ایران)
  • استخر شنای "۹ دی" به تازگی ساخته شده
  • استخر تاجیکی (ویژه بانوان)
  • استخر شهید حسن نوفلاح

طرح بازسازی ورزشگاه[ویرایش]

بافت فرسوده ورزشگاه شیرودی، کمبود فضای ورزشی ، دسترسی‌های نامناسب برای استفاده از این مجموعه، کمبود فضای پارکینگ برای ورزشکاران، نبود فضای لازم برای تجهیز لوازم و امکانات ورزشی و کمبود فضای سبز از جمله مواردی بود که شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی ایران را بر آن برداشت تا طرح جامعی برای بازسازی این مجموعه در نظر بگیرد.[۲۵] برای این پروژه 7 هزار میلیارد تومان هزینه بازسازی مجموعه ورزشی شهید شیرودی برآورده شده بود.[۲۵] در طرح اولیه قرار بود که گنجایش این ورزشگاه پس از بازسازی ۲۵ هزار نفری باشد که با مخالفت شورای تامین استان تهران روبرو شد و گنجایش آن به حدود ۵ تا ۱۰ هزار تن محدود شد.[۲۵]

در تیر سال ۱۳۹۴ مدیر عامل شرکت توسعه و نگهداری برای تامین مالی هزینه‌های بازسازی این مجموعه ورزشی از واگذاری بخشی از مجموعه ورزشی امجدیه به شهرداری تهران برای تجاری‌سازی خبر داد[۱] که با مخالفت‌های بسیاری روبرو شد.[۲۶][۶]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ «بخشی از ورزشگاه امجدیه به مرکز تجاری تبدیل می‌شود». رادیو زمانه، ۳ تیر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «تقویم هفته (نود ۳ شهریور)». وبگاه رسمی برنامه نود. بازبینی‌شده در دهم شهریور ۱۳۹۳. 
  3. ورزشگاه شهید شیرودی از ورزشگاه‌های معروف فوتبال در ایران وبگاه رسمی مجموعه ورزشی شهید شیرودی
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ مهدی رستم‌پور. «۸۰ سالگی امجدیه؛ روزهای خوش سی سال پیش تمام شد». بی‌بی‌سی فارسی، 17 اسفند 1392. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  5. «در سوگ امجدیه». تارنمای عصرایران. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «امجدیه پیش چشم ورزشکاران شورای شهر به پاساژ تبدیل می‌شود». ۱۴ تیر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  7. «فرح پهلوی از سفر ملکه الیزابت به ایران می‌گوید». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۵ خرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  8. «(تصاویر) تاج‌گذاری محمدرضا پهلوی به روایت عکاس امریکایی». فرارو، ۰۵ اسفند ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  9. "Celebrating the Coronation". angelfire.com. Retrieved 15 November 2013. 
  10. «آنچه درروزهای سرنوشت ساز انقلاب گذشت». خبرگزاری ایرنا، ۱۳ بهمن ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در آذر ۱۳۹۶. 
  11. «تظاهرات قانون اساسی، رویدادهای انقلاب 1357 ایران». ایران گلوبال، ۱۳ بهمن ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  12. «نگاهی به عملیات پنجه عقاب». سایت الف، ۵ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  13. «بازخوانی عملیات پنجه عقاب، عملیات شکست خورده تجاوز نیروهای نظامی آمریکایی به ایران در طبس». ۲۶ فروردین ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  14. «خرداد ۱۳۶۰ به روایت مجاهدین خلق». بی‌بی‌سی فارسی، ۳۰ خرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  15. «روزی روزگاری جاپون». روزنامه شهروند، ۷ مهر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  16. «محصلی که معلم اخلاق فوتبال ایران شد/ در حسرت یک پرویز دهداری دیگر». خبرگزاری مهر، ۲ آذر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  17. «حکایت مردی که در فوتبال ایران سه بار مُرد». ۱۲ بهمن ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  18. مرد اخلاق فوتبال ایران هفت سال پیش در چنین روزی از دنیا رفت. پرسپولیس نیوز
  19. «پیکر زنده یاد بیوک جدی کار نخستین لژیونر فوتبال ایران تشییع شد». ایرنا. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  20. «مراسم تشییع پیکر غلامحسین مظلومی برگزار شد/ آخرین پرواز در امجدیه». خبرگزاری مهر، ۳۰ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  21. «پیکر "رضا احدی" تشییع شد». ایسنا، ۳۰ دی ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در آذر ۱۳۹۶. 
  22. «آخرین وداع همایون بهزادی با امجدیه». خبرگزاری مهر، ۵ بهمن ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  23. «پیکر منصور پورحیدری در ورزشگاه شیرودی تشییع شد». ایسنا، ۱۶ آبان ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  24. «مراسم تشییع پیکر مرحوم ابراهیم آشتیانی». ایسنا، ۳ آبان ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ «7 هزار میلیارد تومان هزینه بازسازی مجموعه ورزشی شهید شیرودی». خبرگزاری آنا، 22 شهریور 1394. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 
  26. امیر حاج‌رضایی. «زخمی کردن پیکره امجدیه». همشهری آنلاین، ۹ تیر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۶. 

منابع[ویرایش]