علی عبده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علی عبده
آلن مورگان
AliAbdo.jpg
اطلاعات شخص
زاده علی عبده
۱۳۰۳
بروجرد، استان لرستان، ایران
درگذشت ۱۳۵۸
نیویورک، آمریکا
شهروند ایرانی-آمریکایی
فرزندان ۵
تخصص مشت‌زن
مدیر ورزشی
خدمات نظامی
وفاداری ایالات متحده آمریکا
خدمت/شاخه ارتش ایالات متحده آمریکا
سال‌های خدمت ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵
یگان رئیس امور ورزش ارتش ایالات متحده آمریکا در واشینگتن

علی عبدُه یا عبدو (۱۳۰۳[۱] در بروجرد - ۱۳۵۸ در ایالات متحده آمریکا[۲]) ،‏[۲] مشت‌زن و مدیر ورزشی اهل ایران است. وی بیشتر به خاطر بنیانگذاری باشگاه ورزشی پرسپولیس مشهور است. او مدتی نیز رئیس فدراسیون بوکس ایران بوده‌است.[۱]
او به غیر از تابعیت ایرانی شهروند ایالات متحده آمریکا نیز بود و دارای گذرنامه آمریکایی با نام آلن مورگان (به انگلیسی: Alan Morgan) بود.

زندگی[ویرایش]

خانواده و تبار[ویرایش]

علی محمد عبده در خانواده‌ای مذهبی در بروجرد به دنیا آمد و فرزند شیخ محمد عبده بروجردی، نخستین دادستان دوران رضاشاه پهلوی بود. او ۳ برادر به نام‌های جلال، مهدی و حسین داشت. جلال، برادر بزرگ او، نماینده ایران در سازمان ملل متحد بود. در سال ۱۳۳۶ با هما مهاجرین ازدواج کرد.[۳] یکی از فزرندان او به نام رضا عبده کارگردان نمایش و نمایش‌نامه‌نویس بود. پسر دیگر او سالار عبده که نویسنده و استاد نویسندگی خلاق در سیتی کالج نیویورک است.[۴] او دختری به نام نگار (زاده ۱۳۵۲) دارد؛ و پسری بنام علی (زاده ۱۳۵۷)دارد. فرزندان عبده تاکنون اقدامی برای بازپسگیری اموال مصادره‌شده پدرشان در ایران نکرده‌اند.[۱]

مرگ[ویرایش]

عبده در سال ۱۳۵۸، در حالی که در جکوزی بود بر اثر سکته درگذشت.[۱]

در آمریکا[ویرایش]

ورزش حرفه‌ای[ویرایش]

عبده یک مشت‌زن حرفه‌ای بود. او در سال‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۵۲ در دو وزن مختلف قهرمان بوکس واشینگتن شد.

مدیریت ورزشی[ویرایش]

او میان سال‌های ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵ رئیس امور ورزش ارتش ایالات متحده آمریکا در واشینگتن بود. او سپس رئیس فدراسیون والیبال واشینگتن نیز شد. در مقاله‌ای دربارهٔ او روزنامه اعتماد آمده‌است: «کار تا آنجا پیش رفت که می‌گفتند او در ارتش آمریکا در جنگ ویتنام هم شرکت کرده‌است.»[۲]

بازگشت به ایران[ویرایش]

شرکت سی‌آرسی[ویرایش]

عبده پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به ایران بازگشت و شرکت سهامی سی‌آرسی را در سال ۱۳۳۵ بنیانگذاری کرد. فاطمه پهلوی و محمد خاتمی نیز دیگر سهامداران عمده این شرکت بودند.

ترور ناموفق[ویرایش]

بنا بر نوشته روزنامه اعتماد; آذر ابتهاج، نماینده مجلس شورای ملی به دلیل اختلاف با او بر سر بولینگ عبده به جان او سؤقصد می‌کند. او دو نفر را اجیر می‌کند تا با چاقو به او حمله‌ور شوند. آن دو نفر در خیابان مفتح امروزی او را مضروب می‌کنند. افرادی عبده را به بیمارستان هشترودی می‌رسانند تا او از مرگ نجات یابد. یکی از ضاربین نیز دستگیر می‌شود.[۲]

باشگاه پرسپولیس[ویرایش]

ویژگی‌های اخلاقی و روابط با دیگران[ویرایش]

نازنین ربیعه در روزنامه اعتماد می‌نویسد که او فردی «لوطی‌صفت» و «پهلوان‌منش» بوده‌است.[۲] جواد الله‌وردی نقل می‌کند که او یک بار سرایدار باشگاه پرسپولیس (محمود رشتی سلمانی) که به بیماری روماتیسم قلبی مبتلا بود، را با هزینه شخصی خود برای درمان به انگلستان فرستاده‌است و به بازیکنانی که ازدواج می‌کرده‌اند هدیه می‌داده‌است.[۲] مهدی حدادپور در روزنامه گل می‌نویسد: «عبده البته خودش آدم چندان مقیدی نبود، اما در فوتبال آدم اخلاق‌مدار و اصولگرایی بود. عبده اگر می‌شنید، بازیکنی با دهان آلوده به الکل سر تمرین آمده، آن دهان را با سیم می‌دوخت، اما در میهمانی‌های خصوصی خودش به هر کاری تن می‌داد… اما در محیط فوتبال، هیچ رفتار سیاهی جای نداشت.»[۵] ماجرای سیلی زدن او به صفر ایرانپاک به خاطر عکس‌انداختن با یک هنرپیشه زن نیز نقل شده‌است.[۲][۵]

عبده و پرویز خسروانی، مدیرعامل باشگاه تاج همواره رقابت شدید داشتند.[۶] او با محمود خیامی و محمد خاتمی نیز رابطه نزدیکی داشت. پس از مرگ خاتمی در سال ۱۳۵۲، او با فاطمه پهلوی اختلاف مالی پیدا کرد. در سال ۱۳۵۶، بولینگ عبده آتش‌گرفت و بیمه همه خسارت را به فاطمه پهلوی پرداخت.[۷] عبده با آذر ابتهاج که صاحب بولینگ معروف ونک بود نیز اختلاف داشت. عبده موفق شد با زیرکی و با استفاده از روابط شخصی بولینگ آذر ابتهاج را تعطیل کند.[۸]

منابع[ویرایش]

یادکرد منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ حدادپور. «ظهور و سقوط سلطنت مدیران در پرسپولیس». 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ربیعه. «شناختنامه علی عبده». 
  3. «کاش همه باشگاه پرسپولیس می‌سوخت». ایسنا. ۱۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  4. «علی عبده (Ali Abdoh)». ۱۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ حدادپور. «این فوتبال سیلی علی عبده را می‌خواهد». 
  6. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی جلد دوم. صفحه ۴۵۳. 
  7. ناصری. «ظهور آبی و قرمز در تاریکخانه سیاست». 
  8. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی جلد دوم. صفحه ۲۳۸. 

فهرست منابع[ویرایش]

پیشین:
-
مدیر باشگاه پرسپولیس
دی ۱۳۴۲–۱۳۵۲
پسین:
ایران مصطفی مکری