فهرست مربیان باشگاه فوتبال استقلال تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

فهرست مربیان باشگاه فوتبال استقلال تهران نام‌های مربیانی را در بر می‌گیرد که در تاریخ باشگاه استقلال، سرمربی این تیم بوده‌اند. استقلال یک تیم فوتبال از شهر تهران است که در سال ۱۳۲۴ با نام دوچرخه‌سواران تأسیس شد و سپس در سال ۱۳۲۸ نام خود را به تاج تغییر داد. با پیروزی انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ باشگاه تاج برای ادامه بقای خویش مجبور به تغییر نام دوباره خود شد و این بار نام استقلال برگزیده شد.

در مجموع و از اسفند ۱۳۲۴ تا کنون ۲۹ مربی مختلف در ۵۶ نوبت پست مربی‌گری استقلال را بر عهده گرفته‌اند، نخستین مربی باشگاه علی دانایی‌فرد ار مؤسسین تیم فوتبال کلوپ دوچرخه‌سواران و از نخستین بازیکنان این تیم نیز بود. دانایی‌فرد از ۱۳۲۴ تا ۱۳۵۵ طی چهار نوبت و در مجموع به مدت ۲۴ سال پست مربی‌گری باشگاه را بر عهده داشته.

منصور پورحیدری از ۱۳۵۹ تا ۱۳۸۲ در هشت نوبت مختلف مربی باشگاه شده و از این لحاظ میان تمام مربیان دیگر باشگاه رکورد دار است، وی بارها و بارها در شرایطی که باشگاه به مربی نیاز داشت به کمک تیم آمد به گونه‌ای که وی را پدر استقلال نیز می‌نامند.

نخستین مربی خارجی باشگاه زدراکو رایکوف از کشور یوگسلاوی بود، وی باشگاه را به مدت هفت سال هدایت کرد و نخستین افتخار بین‌المللی باشگاه و یک باشگاه فوتبال ایرانی در زمان مربی‌گری وی به دست آمد. پس از وی پنج مربی خارجی دیگر در شش نوبت مختلف هدایت باشگاه را بر عهده گرفتند. در این میان آلمانی‌ها با سه مرتبه مربی‌گری رکورددار هستند، هم‌اکنون نیز وینفرید شفر، یک آلمانی هدایت باشگاه را بر عهده دارد.

پیشینه[ویرایش]

۱۳۲۴–۱۳۴۸: دوران علی دانایی‌فرد[ویرایش]

نخستین مربی باشگاه علی دانایی‌فرد بود. وی که از موسسین تیم فوتبال کلوپ دوچرخه‌سواران و در چند سال نخست بازیکن تیم نیز بود تا سال ۱۳۳۲ به مدت ۶ سال مربی‌گری باشگاه را بر عهده داشت. در این مدت باشگاه نامش را به تاج تغییر داد و مالکیت آن نیز به پرویز خسروانی رسید. تاج در این ۶ سال با مربی‌گری دانایی‌فرد در ده جام رسمی شرکت کرد و توانست برنده ۴ جام، دو جام حذفی تهران و ۲ جام قهرمانی باشگاه‌های تهران شود. در سال ۱۳۳۲ خسروانی با تعدادی از بازیکنان و همچنین دانایی‌فرد مربی تیم به اختلاف خورد و این اختلاف باعث شد دانایی‌فرد تاج را ترک کند تا رسول مددنوعی جانشینش شود. مددنوعی مربی‌گری تاج را به مدت یک سال بر عهده داشت و تیم را در دو جام حذفی و قهرمانی تهران ۱۳۳۲ هدایت کرد اما نتوانست مقام قهرمانی را کسب کند. تاج در مسابقات قهرمانی تهران چهارم شد و در جام حذفی در مرحله نیمه‌نهایی حذف شد. سال بعد با حل اختلافات بین خسروانی و دانایی‌فرد وی دوباره به باشگاه تاج بازگشت و جای مددنوعی را گرفت. دانایی‌فرد این بار به مدت ۱۳ سال بی‌وقفه مربی‌گری تاج را بر عهده داشت تا صاحب رکورد طولانی‌ترین دوران مربی‌گری در پیشینه این تیم شود. این دوران برای تاج و دانایی‌فرد بسیار موفقیت‌آمیز بود، به ویژه در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی تاج ۴ بار مسابقات قهرمانی تهران و ۲ بار جام حذفی تهران را از آن خود کرد. در سال ۱۳۳۶ نیز تاج به عنوان نماینده تهران در مسابقات قهرمانی ایران شرکت و توانست آن عنوان را نیز از آن خود کند. با آغاز دهه ۱۳۴۰ خورشیدی دوران پیشتازی تاج در مسابقات تهران به پایان رسید، قدرت گرفتن دوباره رقبایی همچون شاهین و دارایی، ظهور تیم نوین پاس در سطح اول تهران و مسن شدن ستارگان اصلی تیم از جمله دلایل این امر بودند. بدین ترتیب دانایی‌فرد در سال ۱۳۴۶ جای خود را به محمود بیاتی داد. در مدت مربی‌گری بیاتی در تاج وی تیم را در مسابقات جام حذفی ۱۳۴۷ تهران هدایت کرد اما نتوانست مقامی در این جام کسب کند. سپس در مسابقات مقدماتی قهرمانی ایران در استان تهران تاج را به مقام قهرمانی رساند اما در مسابقات نهایی که در کرمان برگزار شد مقامی کسب نکرد و در نهایت پاس آن مسابقات را برد. سپس بیاتی به عنوان سرمربی تیم ملی فوتبال ایران برگزیده شد تا تاج را ترک کند و ایران را در جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ به مقام قهرمانی برساند. به این ترتیب دانایی‌فرد برای سومین مرتبه به عنوان سرمربی تاج انتخاب شد. تاج در این زمان برای اولین بار در مسابقات جام میلز هند شرکت کرد و توانست جام قهرمانی را از آن خود کند تا برای نخستین بار یک تیم ایرانی بتواند در خارج از مرزهای ایران قهرمان یک جام بین‌المللی شود. سپس و در اواخر سال ۱۳۴۸ دانایی‌فرد تاج را در مسابقات قهرمانی باشگاه‌های تهران هدایت کرد اما تاج پس از تیم تازه تاسیس پیکان که با استفاده از ستارگان اصلی تیم تعطیل شده شاهین بسیار قدرتمند شده بود در رتبه دومی جای گرفت. بدین ترتیب در اسفند ۱۳۴۸ زدراکو رایکوف جایگزین دانایی‌فرد شد تا برای نخستین مرتبه یک مربی خارجی هدایت تیم تاج را بر عهده گیرد.

۱۳۴۸–۱۳۵۷: رایکوف و جکیچ[ویرایش]

زدراکو رایکوف، نخستین مربی خارجی تاریخ باشگاه استقلال

رایکوف نخستین مربی خارجی باشگاه و نخستین خارجی‌ای بود که مربی‌گری یک تیم باشگاهی ایرانی را بر عهده گرفت. وی که برای مربی‌گری در تیم‌های ملی به ایران آمده بود با پایان قراردادش با فدارسیون فوتبال، در ایران ماند و در اواخر سال ۱۳۴۸ با تاج قرارداد بست. وی به سرعت تاج را برای حضور در رقابت‌های قهرمانی باشگاه‌های آسیا ۱۹۷۰ که در فروردین ۱۳۴۹ برگزار می‌شد آماده کرد. در این راه وی نخست تعدادی از بازیکنان مسن را کنار گذاشت و جوانانی را جایگزین آن‌ها کرد. سپس با حضور تعدادی یار کمکی تاج را در راه قهرمانی در آسیا رهنمون کرد. بعد از قهرمانی در بهار سال ۱۳۴۹ رایکوف و تاج در زمستان همان سال قهرمان جام منطقه‌ای ۱۳۴۹ شدند تا تاج نخستین جام باشگاهی سراسری ایران را از آن خود کند. در ادامه رایکوف توانست دو قهرمانی در حام باشگاه‌های تهران ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ و یک قهرمانی دیگر در ایران در ۱۳۵۳ را با تیم تاج کسب کند. از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۳ تاج و رایکوف در ۸ جام رسمی شرکت کردند و توانستند ۵تای آن‌ها را از آن خود کنند. تاج تنها جام حذفی تهران ۴۹-۱۳۴۸، جام منطقه‌ای ایران ۱۳۵۰ و جام تخت جمشید ۱۳۵۲ را از دست داد تا دوران مربی‌گری وی دوره‌ای پردستاورد در تاریخ تاج باشد. اما دوران موفقیت‌آمیز رایکوف با تاج ادامه نیافت و در جام تخت جمشید ۱۳۵۴ تاج به مقام چهارمی بسنده کرد. این نخستین باری بود که تاج در میان ۳ تیم اول رقابت‌های باشگاهی ایران جایی نداشت. سال بعد نیز مقام نازل چهارمی تکرار شد تا در اواخر فصل و در حالی که ۴ بازی به پایان فصل مانده بود رایکوف از سمت خود برکنار شود. ناتوانی رایکوف در کنترل ستاره‌های تاج که تقریباً تمامی‌شان ملی‌پوش نیز بودند از دلایل اصلی این نتایج ضعیف برشمرده شده‌اند.

بعد از یک دوره کوتاه که علی دانایی‌فرد به طور موقت هدایت تاج را بر عهده داشت ولادمیر جکیچ مربی بعدی تاج شد تا سنت حضور مربیان خارجی در تاج باز هم ادامه یابد. جکیچ در نخستین فصل حضورش دست به جوان گرایی زد و تاج را ترکیبی از جوانان جویای نام به میدان‌ها فرستاد. جکیچ برای دستیاری‌اش نیز یک مربی بسیار جوان، منصور پورحیدری بازیکن پیشین تاج را انتخاب کرد. تیم تاج با وجود پیروزی‌های خوب و پرگل برابر رقبای اصلی همچون پرسپولیس، شهباز و پاس در مقابل تیم‌های ضعیف جدول امتیازات فراوانی از دست داد و در نهایت برای سومین فصل پیاپی به مقام چهارمی بسنده کرد. فصل بعد برای تاج بهتر دنبال می‌شد و در جالی که تاج با یک امتیاز کمتر در تعقیب شهباز صدرنشین بود با نزدیک شدن حوادث انقلاب ۱۳۵۷ جام تخت جمشید ۱۳۵۷ نیمه‌کاره رها شد و جکیچ و دستیارش پورحیدری چندی بعد ایران را ترک کردند تا در امارت متحده عربی به مربی‌گری بپردازدند. تاج در این فصل در دومین دوره جام حذفی ایران شرکت کرد و توانست مقام قهرمانی آن را از آن خود کند تا آخرین جام سراسری فوتبال ایران پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به جکیچ و یارانش برسد.

۱۳۵۷–۱۳۸۲: عصر منصور پورحیدری[ویرایش]

با پیروزی انقلاب ثبات و آرامش از نیمکت باشگاه رخت بر بست به گونه‌ای که طی یازده سال نخست پس از پیروزی انقلاب هجده بار پست مربی‌گری بین مربیان مختلف دست به دست شد.

۱۳۸۲-هم‌اکنون: قلعه‌نویی و دیگران[ویرایش]

امیر قلعه‌نویی با هفت فصل مربی‌گری در لیگ برتر، بیشتر از هر مربی دیگری استقلال را در این لیگ هدایت کرده‌است.

مربیان[ویرایش]

منابع:[۱]

به روز رسانی: ۱۳ دی ۱۳۹۶

  • م: مساوی، ب: باخت، گ. ز: گل زده، گ. خ: گل خورده
  •        مربیانی که با این رنگ زمینه و حروف مورب مشخص شده‌اند مربیان موقت هستند.
  • به دلیل در دسترس نبودن آمار تمام بازی‌های دوستانه، در بخش آمار تنها بازی‌های رسمی در نظر گرفته شده‌اند.
  • ممکن است این جدول ناقص باشد، با کامل کردن آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.
نام کشور از تا آمار افتخارات[پانویس ۱] منابع
بازی برد م ب گ. ز گ. خ ٪برد
ایران
اسفند ۱۳۲۴
۱۳۳۲
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام حذفی تهران: ۱۳۲۶، ۱۳۳۰
جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۲۸، ۱۳۳۱
ایران
۱۳۳۲
۱۳۳۳
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۳۳
۱۳۴۶
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۳۵، ۱۳۳۶،
۱۳۳۸، ۱۳۴۱
جام حذفی تهران: ۱۳۳۷، ۱۳۳۸
ایران
۱۳۴۶
۱۳۴۷
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۴۷
اسفند ۱۳۴۸
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۴۸
یوگسلاوی
اسفند ۱۳۴۸
۱۳۵۵
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ باشگاهی قهرمانی آسیا: ۱۳۴۹
جام منطقه‌ای: ۱۳۴۹
جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۵۰، ۱۳۵۱
جام تخت‌جمشید: ۱۳۵۳
[۲]
پرویز کوزه‌کنانی
ایران
۱۳۵۰
۱۳۵۰
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ [۳]
یوگسلاوی
۱۳۵۰
۲۸ آبان ۱۳۵۵
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۵۱
جام تخت‌جمشید: ۱۳۵۳
ایران
آذر ۱۳۵۵
۱۳۵۵
۴ ۳ ۰ ۱ ۷۵٪ -
آلمان
۱۳۵۵
۱۳۵۷
۴۶ ۲۴ ۱۱ ۱۱ ۵۲٪ جام حذفی ایران: ۵۷–۱۳۵۶
ایران
۱۳۵۸
۱۳۵۹
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۵۹
۱۳۶۰
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۰
۱۳۶۰
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۰
۱۳۶۱
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۱
۱۳۶۱
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۱
۱۳۶۱
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۱
۱۳۶۲
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۲
۱۳۶۳
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۶۲
ایران
۱۳۶۳
۱۳۶۳
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۳
۱۳۶۳
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۴
۱۳۶۴
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۴
۱۳۶۵
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۶۴
ایران
۱۳۶۵
۱۳۶۵
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۵
۱۳۶۷
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۷
۱۳۶۷
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۷
۱۳۶۸
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۱ اردی‌بهشت ۱۳۶۸
۱۳۶۸
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۸
۱۳۶۸
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۶۸
۱۳۷۱
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ لیگ قدس: ۶۹–۱۳۶۸
جام باشگاه‌های آسیا: ۹۱–۱۹۹۰
جام باشگاه‌های تهران: ۱۳۷۰
ایران
۱۳۷۱
۱۳۷۲
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
روسیه
۱۳۷۲
۱۳۷۳
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۷۳
۱۳۷۳
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ سوپر جام تهران: ۱۳۷۳
روسیه
۱۳۷۳
۱۳۷۳
۸ ۴ ۰ ۴ ؟ -
ایران
۱۳۷۳
۱۳۷۴
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ -
ایران
۱۳۷۴
۱۳۷۵
؟ ؟ ؟ ؟ ؟ جام حذفی ایران: ۷۵–۱۳۷۴
ایران
۳۰ آبان ۱۳۷۵
۲۰ اردی‌بهشت ۱۳۷۸
۸۴ ۳۹ ۲۷ ۱۸ ۱۲۷ ۷۶ ۴۶٪ جام آزادگان: ۷۷–۱۳۷۶ [۴]
ایران
۲۱ اردی‌بهشت ۱۳۷۸
۳ خرداد ۱۳۷۸
۴ ۳ ۱ ۰ ۱۲ ۵ ۷۵٪ - [۵]
روسیه
۱۵ خرداد ۱۳۷۸
۶ اسفند ۱۳۷۸
۲۸ ۱۷ ۷ ۴ ۵۹ ۱۴ ۶۱٪ - [۶]
ایران
۶ اسفند ۱۳۷۸
۱۰ خرداد ۱۳۸۱
۸۰ ۴۶ ۲۳ ۱۱ ۱۵۸ ۷۴ ۵۸٪ جام حذفی ایران: ۷۹–۱۳۷۸
جام آزادگان: ۸۰–۱۳۷۹
[۷]
ایران
۱۰ خرداد ۱۳۸۱
تیر ۱۳۸۱
۵ ۳ ۱ ۱ ۱۲ ۹ ۶۰٪ جام حذفی: ۸۱–۱۳۸۰ [۸]
آلمان
مرداد ۱۳۸۱
۳۱ فروردین ۱۳۸۲
۲۸ ۱۳ ۷ ۸ ۳۸ ۳۱ ۴۶٪ - [۹]
ایران
۴ اردی‌بهشت ۱۳۸۲
۲۴ اردی‌بهشت ۱۳۸۲
۴ ۰ ۱ ۳ ۳ ۷ ۰٪ - [۱۰]
ایران
۲۵ اردی‌بهشت ۱۳۸۲
۱ تیر ۱۳۸۲
۵ ۱ ۰ ۴ ۵ ۶ ۲۰٪ - [۱۱]
ایران
۱۲ تیر ۱۳۸۲
۲۶ تیر ۱۳۸۵
۹۵ ۵۲ ۳۱ ۱۲ ۱۶۳ ۹۲ ۵۵٪ لیگ برتر: ۸۵–۱۳۸۴ [۱۲][۱۳]
ایران
۳۰ تیر ۱۳۸۵
۷ خرداد ۱۳۸۶
۳۱ ۱۴ ۱۰ ۷ ۳۹ ۳۲ ۴۵٪ - [۱۴][۱۵]
ایران
۶ تیر ۱۳۸۶
۱۳ آبان ۱۳۸۶
۱۵ ۶ ۵ ۴ ۲۶ ۲۲ ۳۶٪ - [۱۶][۱۷]
ایران
۱۳ آبان ۱۳۸۶
۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۷
۲۲ ۶ ۷ ۹ ۲۶ ۲۸ ۲۷٪ - [۱۸][۱۹]
ایران
۲۸ اردی‌بهشت ۱۳۸۷
۲۷ اردی‌بهشت ۱۳۸۸
۴۵ ۲۱ ۱۵ ۹ ۹۰ ۴۷ ۴۷٪ جام حذفی ایران: ۸۷–۱۳۸۶
لیگ برتر: ۸۸–۱۳۸۷
[۲۰][۲۱]
ایران
۲۷ اردی‌بهشت ۱۳۸۸
۲۹ اردی‌بهشت ۱۳۸۹
۴۳ ۲۰ ۱۳ ۱۰ ۷۷ ۴۵ ۴۷٪ - [۲۱][۲۲]
ایران
۲۱ خرداد ۱۳۸۹
۳ خرداد ۱۳۹۱
۹۲ ۵۱ ۲۵ ۱۶ ۱۵۵ ۸۸ ۵۵٪ جام حذفی ایران: ۹۱–۱۳۹۰ [۲۳][۲۴]
ایران
۸ خرداد ۱۳۹۱
۲۹ اردی‌بهشت ۱۳۹۴
۱۲۳ ۶۴ ۳۳ ۲۶ ۱۶۶ ۱۰۳ ۵۲٪ لیگ برتر: ۹۲–۱۳۹۱ [۲۵][۲۶]
ایران
۳۱ خرداد ۱۳۹۴
۱۱ خرداد ۱۳۹۵
۳۵ ۱۶ ۱۵ ۴ ۵۵ ۳۲ ۴۶٪ - [۲۷][۲۸]
ایران
۱۲ خرداد ۱۳۹۵
۲۹ شهریور ۱۳۹۶
۵۱ ۲۴ ۱۵ ۱۲ ۶۶ ۴۹ ۴۷٪ - [۲۹][۳۰]
ایرلند شمالی
۳۰ شهریور ۱۳۹۶
۱۰ مهر ۱۳۹۶
۱ ۱ ۰ ۰ ۲ ۱ ۱۰۰٪ - [۳۱]
آلمان
۱۰ مهر ۱۳۹۶
هم‌اکنون
۴۶ ۲۴ ۱۷ ۶ ۷۳ ۳۲ ۵۲٪ جام حذفی ایران: ۹۷–۱۳۹۶ [۳۲]

یادداشت[ویرایش]

  1. در فهرست افتخارات تنها جام‌های رسمی در نظر گرفته شده‌اند.
  2. در پی اخراج رایکوف در هفته ۲۶ام جام تخت جمشید، دانایی‌فرد به‌طور موقت و تا پایان بازی‌ها هدایت تیم را بر عهده گرفت و در چهار بازی باقی‌مانده سه برد و یک شکست کسب کرد.

پانویس[ویرایش]

  1. «اطلاعات دربارهٔ استقلال». 
  2. «عکس و خاطره: روزی که رایکوف اخراج شد». هوادار. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۰۲. 
  3. «وب سایت رسمی باشگاه استقلال». web.archive.org. 2012-02-23. بازبینی‌شده در 2018-12-13. 
  4. «HAMSHAHRI (Persian Daily)». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-08-18. 
  5. «HAMSHAHRI (Internet Version of Tehran's Persian Daily)». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-08-17. 
  6. «HAMSHAHRI (Internet Version of Tehran's Persian Daily)». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-08-17. 
  7. «HAMSHAHRI (Internet Version of Tehran's Persian Daily)». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  8. «HAMSHAHRI (Internet Version of Tehran's Persian Daily)». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  9. «Hamshahri Newspaper». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-10. 
  10. «Hamshahri Newspaper». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-10. 
  11. «Hamshahri Newspaper». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-10. 
  12. «Hamshahri Newspaper». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-10. 
  13. «Hamshahri Newspaper». www.hamshahrionline.ir. بازبینی‌شده در 2018-01-10. 
  14. «صمدمرفاوی سرمربی تیم فوتبال استقلال شد»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2006-07-21. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  15. «قسمت نبود قهرمان شویم / به جای مشکلات مصیبت داشتیم / هنوز هم معتقدم تیم من بالاتر از پرسپولیس است»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2007-05-28. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  16. «ناصر حجازی سر مربی استقلال شد»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2007-06-27. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  17. «فیروز کریمی سرمربی تیم فوتبال استقلال شد»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2007-11-04. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  18. «فیروز کریمی سر مربی استقلال تهران شد». رادیو فردا. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  19. «تحقیر ستاره‌ها برای آقای خاص گران تمام شد! :: ورزش سه». www.varzesh3.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  20. «امیر قلعه نویی رسماً به عنوان سرمربی تیم فوتبال استقلال معرفی شد»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2008-05-17. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «روزنامه جام جم88/2/28: صمد مرفاوی سرمربی استقلال». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  22. «magiran.com: روزنامه جام جم، شماره 2850». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  23. «magiran.com: روزنامه جام جم، شماره 2868». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  24. «خداحافظی مظلومی، آغاز مذاکره با قلعه نویی». مگ‌ایران. ۴/۳/۹۱. 
  25. «روزنامه جام جم91/3/9: بازگشت قلعه نویی به استقلال». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  26. «روزنامه جام جم94/2/29: خداحافظی با قلعه نویی؛ در کمال احترام». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  27. «روزنامه جام جم94/4/1: مظلومی: آمده‌ام به پرسپولیس نبازیم». www.magiran.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  28. راد, مهدی شکیبا. «استقلال نیوز - مظلومی از استقلال جدا شد/تنها گزینه مورد حمایت علی منصوریان». www.esteghlalnews.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  29. راد, مهدی شکیبا. «استقلال نیوز - رسماً اعلام شد/علی منصوریان سرمربی استقلال شد». www.esteghlalnews.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  30. فرارو, Fararu |. «علیرضا منصوریان از سمت خود استعفا داد». Fararu | فرارو. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  31. «مربی ایرلندی جانشین علیرضا منصوریان شد»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2017-09-21. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  32. ملکی, الهام. «استقلال نیوز - شفر سرمربی استقلال/ بازی افتخاری با شعور هوادار! از چاله به چاه افتادیم؟». www.esteghlalnews.com. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 

پیوند به بیرون[ویرایش]