جنگ کریمه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نبرد کریمه)
پرش به: ناوبری، جستجو
جنگ کریمه
بخشی از جنگ‌های عثمانی در اروپا
Panorama dentro.JPG
زمان اکتبر ۱۸۵۳ - فوریه ۱۸۵۶
مکان شبه جزیرهٔ کریمه
نتیجه شکست روسیه در برابر قوای بریتانیا و ایرلند، فرانسه، عثمانی و ساردنیا
علت جنگ حمله ناوگان دریایی روسیه به ناوگان دریایی عثمانی در دریای سیاه
جنگندگان
 امپراتوری عثمانی
 پادشاهی ساردنی
 پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند
فرانسه
 امپراتوری روسیه
تلفات
۹۵٬۰۰۰ تا ۱۷۵٬۰۰۰ ترک
۹۵٬۰۰۰۰ فرانسوی
۲۱٬۰۰۰ بریتانیایی
۲۰۰۰ از پادشاهی ساردنی
بیش از ۴۰۰٬۰۰۰ نفر

جنگ کِریمه (به ترکی استانبولی: Kırım Savaşı) (به فرانسوی: Guerre de Crimée) به نبردهای اکتبر ۱۸۵۳ تا فوریه ۱۸۵۶ گفته می‌شود که میان امپراتوری روسیه تزاری از یک سو و امپراتوری دوم فرانسه، امپراتوری بریتانیا، پادشاهی ساردنی و امپراتوری عثمانی از سوی دیگر در شبه جزیره کریمه رخ داد.

تاریخچه[ویرایش]

پیش‌زمینه[ویرایش]

پس از کنگره وین، روسیه که با پیروزی در جنگ‌های ناپلئونی به قدرتی بزرگ تبدیل شده بود، با استفاده از درگیری‌های داخلی و خارجی دیگر قدرت‌های اروپایی توانست به صورت حاکمی قدرتمند در اروپا ظاهر شود و در فکر گسترش نفوذ خود در بالکان برآید.[۱]

آغاز جنگ[ویرایش]

در ژوئیه ۱۸۵۳، روسیه شاهزاده‌نشین‌های مولداوی و والاچیا را در بالکان اشغال کرد که با واکنش نظامی عثمانی روبرو شد. بریتانیا و فرانسه، دیگر قدرتهای کنسرت اروپا، با توسعه‌طلبی روسیه در بالکان و حوزه مدیترانه مخالف بودند و خواستار راه‌حل دیپلماتیک شدند. اما نیکلای یکم تزار روسیه بدون توجه به سیاست‌های بریتانیا و فرانسه نسبت به امپراتوری عثمانی به ناوگان خود دستور داد تا ناوگان دریایی عثمانی را در دریای سیاه نابود کند، سپس ایالت‌های رومانیایی امپراتوری عثمانی را تصرف کرد.

ناپلئون سوم امپراتور فرانسه و دولت ملکه ویکتوریا بریتانیا با عبدالمجید یکم سلطان عثمانی همدردی کرده و در ۲۷ مارس سال ۱۸۵۴ پس از اینکه روسیه درخواست خروج از شاهزاده‌نشین‌های حاشیه رود دانوب را نادیده گرفت به روسیه اعلان جنگ دادند و جنگ کریمه آغاز شد. برای نخستین بار از گذشته‌های بسیار دور بریتانیا و فرانسه و دولت عثمانی در یک جنگ علیه کشور ثالث با یکدیگر متحد شدند و ناوگان دریایی خود را برای کمک به سلطان عثمانی به دریای سیاه اعزام کردند.[۲]

روند جنگ[ویرایش]

ناوگان دریایی فرانسه و بریتانیا ابتدا در سواحل رودخانه آلما بر قوای روسیه پیروز شده و سپس شهر سواستوپول که یک قلعه مستحکم نظامی بود را در روز ۲۶ سپتامبر سال ۱۸۵۴ میلادی در شبه جزیره کریمه محاصره کردند. شهر سواستوپول ۳۴۹ روز (در سال‌های ۱۸۵۴ تا ۱۸۵۵) اما سرانجام روس‌ها شکست خوردند و شهر سقوط کرد.

نیروهای متحد یک سال در شبه‌جزیره کریمه با روسیه جنگیدند و در نهایت در سپتامبر ۱۸۵۵ روسیه ناچار شد از پایگاه دریای مهم سواستوپل خارج شود. این جنگ که بیش از ۲ سال به طول انجامید با شکست سنگین امپراتوری روسیه خاتمه یافت و روسیه ناگزیر گردید از ادعاهای ارضی خود بر امپراتوری عثمانی دست بردارد.

پایان نبرد[ویرایش]

تصویر اردوگاه ارتش بریتانیا در بالاکلاوا در زمان نبرد کریمه. ۱۸۵۵

گفتگوهای صلح در سال ۱۸۵۶ تحت نظر ولیعهد تزار نیکولاس اول یعنی الکساندر دوم از طریق کنگره پاریس آغاز شد. تزار روسیه و سلطان عثمانی توافق کردند که اقدام به تشکیل هیچگونه نیروی دریایی یا زرادخانه نظامی در کناره دریای سیاه نکند. بند مربوط به دریای سیاه شدیداً به زیان روسیه بود زیرا تهدید دریایی روسیه علیه ترک‌ها را به شدت می‌کاست. همچنین تمام قدرت‌های بزرگ پیمان بستند که استقلال و تمامیت ارضی امپراتوری عثمانی را محترم بشمارند.

در مارس ۱۸۵۶ طرفین پیمان پاریس را امضاء کردند. روسیه بساربیای جنوبی و دهانه رود دانوب را به عثمانی پس داد. مولداوی، والاچیا و صربستان زیر کنترل بین‌المللی رفتند.

پس از کریمه[ویرایش]

پیمان پاریس تا سال ۱۸۷۱ که فرانسه در جنگ از پروس شکست خورد پابرجا بود. پس از این جنگ با حمایت اتو فون بیسمارک صدر اعظم آلمان، روسیه بند مربوط به دریای سیاه را رد کرد و مجدداً اقدام به تشکیل ناوگان دریای سیاه نمود.

با وجود تضمین تمامیت ارضی امپراتوری عثمانی در پیمان پاریس، روسیه از نا آرامی‌های ملی گرایان در ایالت‌های بالکان که در پی استقلال بودند بهره گرفت و مجدداً در ۲۴ آوریل ۱۸۷۷ به امپراتوری عثمانی اعلان جنگ نمود. در این جنگ بلغارستان، رومانی و صربستان و مونته نگرو به استقلال دست یافتند.

اهمیت[ویرایش]

جنگ کریمه به دلیل به کارگیری سلاح‌های جدید و فنون جنگی نوین نخستین جنگ مدرن قرن نوزدهم محسوب می‌شد و موجب کشتار فراوانی گردید.

اتریش که از مساعدت روسیه برای محکم‌کردن نفوذش در کنفدراسیون آلمان استفاده کرده بود بر خلاف بریتانیا و فرانسه به توسعه طلبی روسیه در بالکان واکنشی نشان نداد. این امر پس از شکست روسیه در جنگ کریمه باعث زوال و ضعف بیشتر اتریش شد، که نه تنها دوستی روسیه را از دست داد بلکه احتمال رویارویی دو کشور در بالکان افزایش یافت. به این ترتیب با ضعف اتریش زمینه برای وحدت ایتالیا و وحدت آلمان فراهم شد.

پس از جنگ کریمه و همچنین جنگ فرانسه و اتریش، شکوه و اعتبار سیاسی ناپلئون سوم به عنوان حامی ملت‌های ضعیف اروپا از جمله بالکان و رومانی به اوج خود رسید و به دوستی بریتانیا نیز پشت‌گرم بود. اما از همین زمان به علت برنامه‌های جاه‌طلبانه مقدمات ضعف و سقوطش آماده شد.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ نقیب‌زاده، احمد، تاریخ دیپلماسی و روابط بین‌الملل، نشر قومس، ۱۳۸۸: تهران. 
  2. «ترکیه و مسئله شرق - بی‌بی‌سی فارسی، ۱۳ اسفند ۱۳۹۴».