کریمه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

این نوشتار مربوط به کریمه است با شبه جزیره کریمه و جمهوری کریمه اشتباه نشود. مختصات: ۴۴°۵۶′۰″ شمالی ۳۴°۶′۰″ شرقی / ۴۴.۹۳۳۳۳° شمالی ۳۴.۱۰۰۰۰° شرقی / 44.93333; 34.10000

جمهوری خودمختار کریمه

Автономна Республіка Крим
Автономная Республика Крым
قِرِم مختار جمهوریتی
پرچم کریمه نشان کریمه
پرچم نشان ملی
Location of Crimea
شعار:
«Процветание в единстве» رفاه در یکپارچگی
سرود میهنی:
«Нивы и горы твои волшебны, Родина»
'دشت‌ها و کوه‌هایت پرشکوهند ای سرزمین من'
پایتخت سیمفروپول
بزرگ‌ترین شهر سیمفروپول، یوپاتوریا، کرچ، تئودوزیا، یالتا
زبان رسمی اوکراینی. (زبان‌های رایج: روسی تاتاری کریمه)
حکومت جمهوری خودمختار بخشی از اکراین(تحت ادارهٔ فدراسیون روسیه)
نماینده ریاست جمهوری سرهی کونیتسین
نخست‌وزیر سرگئی آکسینوف
سخنگوی مجلس ولادیمیر کونستانتینوف
مساحت ۲۶٬۲۰۰ کیلومتر مربع
جمعیت ۱٬۹۹۴٬۳۰۰ (۲۰۰۵)
واحد پول هریونیای اوکرائین (UAH)
پسوند اینترنتی .crimea.ua
پیش‌شماره تلفنی +۳۸۰
اختلاف زمان UTC
Crimea republic map.png

جمهوری خودمختار کریمه (به روسی: Автономная Республика Крым) و (به اوکراینی: Автономна Республіка Крим) یک جمهوری خودمختار تحت کنترل فدراسیون روسیه است اما طی یک رای گیری در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به صورت بین‌المللی جزیی از اوکراین به رسمیت شناخته شد. این جمهوری شامل بخش عمده شبه‌جزیره کریمه در شمال دریای سیاه می‌شود. این منطقه دارای قانون اساسی، مجلس قانون‌گذاری و دولت خاص خود است.[۱]

پایتخت این جمهوری شهر سیمفروپول است. بندر سواستوپول در داخل کریمه واقع شده اما بخشی از این جمهوری نیست.[۲] از دیگر شهرهای کریمه می‌توان به کرچ، ایوپاتوریا، یالتا و فئودوسیا اشاره کرد. مساحت این جمهوری ۲۶٬۵۰۰ کیلومتر مربع و در سال ۲۰۰۷ جمعیت آن ۱٬۹۷۳٬۱۸۵ بوده‌است. با در نظر گرفتن ۳۷۹۲۰۰ نفر جمعیت شهر سواستوپل کل شبه‌جزیره کریمه ۲٬۳۵۲٬۳۸۵ سکنه دارد.

بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۱ اوکراین ۵۸٪ اهالی این جمهوری روس‌تبار، ۲۴٪ اوکراینی‌تبار و ۱۲٪ تاتار کریمه‌ای هستند. تاتارهای کریمه قوم ترک‌تبار و عمدتا مسلمانی هستند که در دوران حکومت خانات کریمه بر این منطقه تسلط داشتند. ژوزف استالین در زمان جنگ جهانی دوم آنها را به طور اجباری به آسیای میانه تبعید کرد اما پس از فروپاشی شوروی برخی از آن‌ها به میهن خود برگشتند. زبان رسمی این جمهوری فقط زبان اوکراینی است ولی زبان‌های روسی و تاتار کریمه‌ای هم گویشوران زیادی دارند.

کریمه در طول تاریخ خود شاهد حکومت‌های مختلفی بوده و جنگ‌های متعددی برای تسلط بر آن درگرفته‌است. کیمری‌ها، بلغارها، یونانی‌ها، سکاها، گوت‌ها، هون‌ها، خزرها، بیزانس، قبچاق‌ها، دولت روس کیف، حکومت اردوی زرین مغول‌ها، خانات کریمه تاتارها هر یک در دوره‌ای بر آن تسلط داشتند. از قرن ۱۵ تا ۱۸ میلادی عثمانی بر کریمه حکومت می‌کرد اما امپراتوری روسیه در قرن هجدهم این منطقه را دست آن‌ها به‌درآورد.

با برقراری اتحاد جماهیر شوروی کریمه به عنوان یک جمهوری خودمختار در ترکیب روسیه شناخته شد. در سال ۱۹۵۴ به مناسبت سیصدمین سالروز پیوستن اوکراین به امپراتوری روسیه، مقامات مسکو کریمه را به عنوان هدیه به جمهوری شوروی اوکراین واگذار کردند که یک «حرکت نمادین» توصیف شده است.[۳][۴] پس از استقلال اوکراین در سال ۱۹۹۱ نیز کریمه بخشی از کشور مستقل اوکراین محسوب می‌شد اما در بحران سال ۲۰۱۴ کریمه مقامات این منطقه با حمایت نیروهای نظامی روسیه خواستار جدایی از اوکراین شدند. در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ اعلامیه استقلال کریمه و سواستوپل منتشر شد و در ۱۶ مارس ۲۰۱۴ یک همه‌پرسی از مردم کریمه برای پیوستن به روسیه برگزار گردید. ۸۱ درصد واجدان شرایط در این انتخابات شرکت کرده و ۹۶٫۷۷٪ به الحاق این شبه جزیره به روسیه رأی مثبت دادند.[۵] مسئولان کریمه روز ۱۶ مارس منطقه خودمختار خود را جمهوری کریمه اعلام کردند و همچنین از سازمان ملل خواستند تا آن را به عنوان یک کشور مستقل و خودمختار به رسمیت بشناسد. ولادمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه نیز در حکمی به رسمیت شناخته شدن استقلال شبه جزیره کریمه را امضا کرد.[۶] یک روز پس از به رسمیت شناختن استقلال کریمه توسط پوتین، وی رسماً توافقنامه الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه را امضا و تایید کرد. کاخ کرملین روسیه با انتشار سندی اعلام کرد رئیس جمهور روسیه از دولت و پارلمان این کشور خواست چنین توافقنامه‌ای را به تصویب برسانند و تایید چنین توافقنامه‌ای را به‌جا و مناسب خواند.[۷] در ۲۰ مارس (۲۹ اسفند) مجلس نمایندگان روسیه (دوما) نیز، با ۴۴۵ رای موافق و یک رای مخالف با پیوستن جمهوری کریمه به روسیه موافقت کرد.[۸] به دنبال آن در روز جمعه، ١ فروردین 1393 (٢١ مارس 2014)، ولادیمیر پوتین ،رییس جمهور وقت روسیه، مصوبۀ پارلمان روسیه در مورد الحاق شبه جزیرۀ کریمه به خاک این کشور را امضا کرد و به این ترتیب، این مصوبه از نظر قوانین روسیه رسمیت یافت.

نام[ویرایش]

کریمه در زبان تاتاری به معنای «برج، دژ، قلعه و صخره» است.[۹]

جغرافیا[ویرایش]

نوشتار اصلی: کریمه (شبه جزیره)

این شبه جزیره از طرف جنوب و غرب با دریای سیاه و از شرق با دریای آزوف احاطه شده و با باریکه‌ای پرکوپ در شمال به اوکراین (خشکی اصلی) متصل گردیده است.

جمعیت[ویرایش]

با توجه به سرشماری انجام شده در سال ۲۰۰۱ جمعیت این شبه جزیره ۲٬۰۳۳٬۷۰۰ نفر است و تراکم جمعیت را نیز ۷۸ نفر در هر کیلومتر مربع تخمین زده‌اند. در سال ۲۰۰۵ جمعیت این جزیره حدود ۲٬۳۰۰٬۰۰۰ نفر و سال ۲۰۰۷ جمعیت ساکن ۲٬۰۰۵٬۱۲۷ نفر برآورد شده است. شهرهای مهم در کریمه عبارت اند از:

ردیف شهر تا سال جمعیت
۱ سیمفروپول ۲۰۰۵ ۳۴۲٬۵۰۰
۲ سواستوپول ۲۰۰۵ ۳۶۰٬۰۰۰
۳ کرچ ۲۰۰۵ ۱۵۲٬۲۰۰
۴ ایوپاتوریا ۲۰۰۵ ۱۰۵٬۲۰۰
۵ یالتا ۲۰۰۵ ۹۰٬۰۰۰
۶ فئودوسیا ۲۰۰۴ ۶۹٬۲۰۰

بر اساس یک نظرسنجی از حدود ۱٬۲۴۷٬۳۰۰ نفر شهروندان کریمه مشخص گردید ۶۲٫۷٪ درصد مردم در شهرها و ۳۷٫۳٪ درصد مردم کریمه در روستا زندگی می‌کنند. طبق همین آمار کریمه دارای ۱۶ شهرستان، ۵۶ شهر و ۹۵۷ روستا است.

فرهنگ[ویرایش]

نژاد[ویرایش]

با توجه به سرشماری انجام شده در سال ۲۰۰۱ گروه‌های اصلی قومی به ترتیب روسها (۵۸٫۳۲٪)، اواکرینی (۲۴٫۳۲٪)، تاتارهای کریمه (۱۲٫۱٪)، بلاروس (۱٫۴۴٪)، تاتار (۰٫۵۵٪)، ارمنی (۰٫۴۳٪)، یهودی (۰٫۲۲٪) و گروه دیگر (۲٫۶۲٪) که متشکل از گرجی، آلمانی، بلغاری، یونانی و آذری جمعیت این منطقه را تشکیل می‌دهند.

زبان[ویرایش]

با اینکه زبان اوکراینی زبان رسمی این منطقه است ولی ۷۷٪ درصد مردم به روسی صحبت می‌کنند. پس از روسی، زبان تاتاری کریمه با ۱۰٫۱٪ درصد در رتبه دوم قرار دارد. با اینکه اوکراینی زبان رسمی دولت شناخته می‌شود باز هم بیشتر مکاتبات اداری به زبان روسی انجام و دولت و به ویژه سیستم آموزشی اوکراین در رواج زبان اوکراینی ناموفق بوده است. نفوذ و گسترش فرهنگ و زبان روسی در میان گروهای قومی بجز تاتارهای کریمه در میان بلاروس‌ها، ارمنی‌ها، مجاری‌ها، لهستانی‌ها و رومانیایی‌ها در حال افزایش می‌باشد. احتمالاً پس از الحاق کریمه به روسیه زبان روسی به عنوان زبان رسمی کریمه تعیین می‌گردد.

دین[ویرایش]

اسلاوها (روس‌ها، اوکراینی، بلغارها) و همچنین یونانی‌ها عمدتاً پیرو کلیسای کلیسای ارتدوکس شرقی و ارامنه نیز پیرو کلیسای ارمنستان می‌باشند. تاتارهای کریمه و برخی گروه‌های دیگر اکثراً مسلمان سنی هستند و کریمه از مراکز اسلامی روسیه می‌باشد. گروه‌های کوچک همچون یهودیان و تعداد کمی مسیحی پروتستان نیز وجود دارد.

تاریخ[ویرایش]

کاخ فورونتسوف بین سال‌های ۱۸۲۸ تا ۱۸۴۸ به عنوان اقامت‌گاه تابستانی یکی از شاهزاده‌های روس در شهر آلوپکای کریمه ساخته شد.

قبل از شکل گیری اتحاد جماهیر شوروی شبه‌جزیره کریمه به خاطر آب و هوای نسبتاً گرم و خطوط ساحلی آن به «زمین بازی و تفریح تزارهای روسیه» شهرت داشت.[۱۰]

حکومت اتحاد جماهیر شوروی در دوران رهبری نیکیتا خروشچف که خود اوکراینی‌تبار بود، در سال ۱۹۵۴ شبه‌جزیره کریمه را به اوکراین هدیه داد.[۱۱] اما این سرزمین حدود شصت سال بعد مجدداً به روسیه پیوست.

از لحاظ تاریخی و شواهد به دست آمده در منطقه کریمه مردمان مختلفی در طول دوران‌های مختلف زندگی کردند که شامل اقوام هندواروپایی از جمله گوتهای کریمه که حدود ۲۵۰ سال قیل از میلاد در منطقه ساکن بوده است. تاتارها نخستین بار در سال ۱۴۰۰ میلادی در این منطقه ساکن گردیدند.[نیازمند منبع]

تبعید تاتارهای کریمه[ویرایش]

شکل‌گیری قومیت تاتار کریمه به دوران حکومت خانات کریمه برمی‌گردد که از قرن پانزدهم تا هجدهم بر این شبه جزیره و بخش‌های جنوبی اوکراین امروزی حکمروایی می‌کرد. سال ۱۹۳۹ در دوران اتحاد جماهیر شوروی با توجه به سرشماری جمعیت کریمه ۱٬۱۲۶٬۴۲۹ نفر بوده که ۵۱٫۵٪ درصداز ساکنین کریمه روس و ۲۵٫۹٪ درصد تاتارهای کریمه تشکیل می داده است. در زمان جنگ جهانی دوم ژوزف استالین برای پیشگیری از همدستی تاتارهای کریمه با آلمان نازی آنها را به آسیای میانه تبعید کرد. در سال‌های بعد تعدادی از آن‌ها به این منطقه برگشتند. بر اساس سرشماری انجام گرفته در سال ۱۹۸۹ جمعیت تاتارهای کریمه ساکن کریمه حدوداً ۳۸٬۰۰۰ نفر بود. اما اکثر جمعیت تاتارهای کریمه پس از استقلال کریمه از آسیای میانه به کریمه برگشتند.

بحران کریمه (۲۰۱۴) و پیوستن کریمه به روسیه[ویرایش]

نوشتار اصلی: بحران کریمه (۲۰۱۴)

در انقلاب ۲۰۱۴ اوکراین مخالفان دولت روس‌گرای ویکتور یانوکوویچ موفق به سرنگونی دولت شدند و یک دولت طرفدار اتحادیه اروپا در کیف به قدرت رسید. این تحولات اعتراضاتی را در بین روس‌تبارها، طرفداران روسیه در بخش‌های شرقی اوکراین برانگیخت و زمینه بحران کریمه (۲۰۱۴) را فراهم کرد.

در جریان این بحران سرگئی آکسینوف در نشست اضطراری پارلمان کریمه به عنوان نخست‌وزیر جمهوری خودمختار کریمه انتخاب شد. آکسینوف که به جناح هوادار روسیه تعلق دارد، بلافاصله اعلام کرد که دولت جدید اوکراین را غیرقانونی می‌داند و تمام نیروهای نظامی و امنیتی شبه جزیره فقط بایستی از دولت کریمه دستور بگیرند. وی همچنین از روسیه «برای حفظ صلح و آرامش» درخواست کمک کرد. در روز ۲۸ فوریه نیروهای نظامی ارتش روسیه ایستگاه‌ها، فرودگاه‌ها و ساختمان‌های مهم را به تصرف خود درآوردند.[۱۲] در روز یکم مارس اولکساندر تورچینوف، رئیس‌جمهور موقت اوکراین صدارت آکسینوف را بی‌اعتبار و غیرقانونی و حضور نیروهای روسی را تجاوز به خاک اوکراین اعلام کرده است اما وزیرخارجه روسیه اعلام کرده که که تحرکات نظامی ناوگان دریای سیاه نیروی دریایی روسیه کاملاً مطابق با توافقنامه‌های اصولی روسیه و اوکراین است.[۱۳] در روز یکم مارس پارلمان روسیه هم به نخست‌وزیر ولادیمیر پوتین اجازه داد تا از نیروهای نظامی روسیه در اوکراین استفاده کند.[۱۴]

در پی این تحولات بیشتر نیروهای نظامی مستقر در کریمه به مقامات جمهوری کریمه اعلام وفاداری کردند. از جمله پایگاه هوایی سواستوپول که ۴۵ جنگنده میگ ۲۹ در آن مستقر است.[۱۵] از جمله دنیس بورزوفسکی که در روز ۲۸ فوریه به عنوان فرمانده نیروی دریایی اوکراین انتخاب شده بود، دو روز بعد در مقابل نخست‌وزیر کریمه سوگند یاد کرد که به کریمه وفادار باشد و فقط از فرمانده عالی سواستوپول فرمان بگیرد. آکسیونوف نیز تاسیس نیروی دریایی مستقل کریمه را اعلام کرد و بورزوفسکی را به عنوان اولین فرمانده نیروی دریایی آن انتخاب کرد.[۱۶]

در تاریخ ۶ مارس ۲۰۱۴ نمایندگان پارلمان شبه جزیره کریمه به اتفاق آرا به پیوستن به روسیه رای دادند. . در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ اعلامیه استقلال کریمه و سواستوپل منتشر شد و در ۱۶ مارس یک همه‌پرسی از مردم کریمه برای پیوستن به روسیه برگزار گردید و نهایتاً ۹۳٪ شرکت کنندگان در همه پرسی به الحاق این شبه جزیره به به جدایی این شبه جزیره از اوکراین و الحاقش به روسیه رأی مثبت دادند. روسیه رأی مثبت دادند.[۱۷] ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در روز ۱۸ مارس رسما سند الحاق کریمه به روسیه را امضا کرد[۱۸] و کریمه را جزء جدایی ناپذیر روسیه خواند.[۱۹]

برخی از کشورها از جمله ایالات متحده امریکا، این واقعه را اشغال نظامی کریمه توسط روسیه نامیدند.[۲۰]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

فاتحان جنگ جهانی دوم در کنفرانس یالتا در کریمه

کریمه از لحاظ تقسیمات اداری به ۲۵ منطقه تقسیم شده است. ۱۴ استان و ۱۱ شهر خودمختار (که رسماً توسط شهرداری شهر اداره می‌شود). شهردارهای شهرهای خودمختار توسط رئیس جمهور روسیه و نخست وزیر کریمه منصوب و بقیه شهرداری‌ها طی برگزاری انتخابات عمومی انتخاب می‌شوند. شهر سواستوپول تنها شهری است که از نظر اداری و دولتی به عنوان بخشی از کریمه مورد شمارش و حساب نمی‌آید.

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. الحاق منطقه کریمه و بندر سواستوپل به روسیه امضا شد، خرداد نیوز
  2. درخواست اوکراین از آمریکا و انگلستان برای تضمین حاکمیت ملی و تمامیت ارضی این کشور، رادیو بین‌المللی فرانسه
  3. Arutunyan, Anna (2 March 2014). "Russia testing the waters on Ukraine invasion". USA Today. Retrieved 2 March 2014. 
  4. Calamur, Krishnadev (27 February 2014). "Crimea: A Gift To Ukraine Becomes A Political Flash Point". NPR. Retrieved 2 March 2014. 
  5. Crimea declares independence, seeks UN recognition RT
  6. پوتین استقلال کریمه را به رسمیت شناخت خبرگزاری انتخاب
  7. پوتین توافقنامه الحاق کریمه به روسیه را امضا کرد: همه می‌دانند کریمه متعلق به روسیه است خبرگزاری انتخاب
  8. دومای روسیه به الحاق کریمه رای قاطع داد خبرگزاری انتخاب
  9. کریمه؛ شبه‌جزیره‌ای با تاریخی پرحادثه، دویچه وله فارسی
  10. بحران اوکراین؛ پوتین به سوی کریمه خیز برمی‌دارد؟، بی‌بی‌سی فارسی
  11. آیا اعلام همه‌پرسی در کریمه برای جدایی از اوکراین قانونی است؟، بی‌بی‌سی فارسی
  12. This is what it looked like when Russian military first rolled through Crimea (VIDEO)
  13. Movement of Russian armored vehicles in Crimea fully complies with agreements - Foreign Ministry TV-Novosti
  14. Ukraine Mobilizes Reserve Troops, Threatening War
  15. Crimean air base pledges allegiance to local authorities TV-Novosti
  16. Crimean air base pledges allegiance to local authorities TV-Novosti
  17. 93 درصدی مردم به الحاق کریمه به روسیه، انتخاب
  18. [۱]
  19. [۲]
  20. [۳]