جنگ‌های ناپلئونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جنگ‌های ناپلئونی
بخشی از عصر ناپلئونی
Austerlitz-baron-Pascal.jpg
Sadler, Battle of Waterloo.jpg
زمان ۱۸۰۳–۱۸۱۵
مکان اروپا، اقیانوس اطلس، اقیانوس هند، آمریکای شمالی
نتیجه پایان حکمرانی ناپلئون بناپارت و امپراتوری اول فرانسه
جنگندگان
بریتانیا بریتانیا
امپراتوری اتریش امپراتوری اتریش
روسیه تزاری امپراتوری روسیه
پروس پادشاهی پروس
اسپانیا اسپانیا
پرتغال پرتغال
پادشاهی سیسیل Kingdom of the Two Sicilies
ایالات پاپی ایالات پاپی
امپراتوری عثمانی امپراتوری عثمانی
(تا ۱۸۰۳)

پادشاهی ساردنی پادشاهی ساردنی
سوئد سوئد
پادشاهی متحد هلندهلند
و …
امپراتوری فرانسه فرانسه
دوک‌نشین ورشو
پادشاهی ایتالیا پادشاهی ایتالیا (ناپلئون)
پادشاهی هلند هلند
عثمانی امپراتوری عثمانی
دانمارک-نروژ دانمارک
اسپانیا اسپانیا
و …
تلفات
بین ۳٬۳۵۰٬۰۰۰ تا ۶٬۵۰۰٬۰۰۰

جنگ‌های ناپلئونی به مجموعه‌ای از جنگ‌ها گفته می‌شود که در دوره حکومت ناپلئون بناپارت بر فرانسه بین امپراتوری فرانسه و متحدانش از یک سو و نیروهای متغیر ائتلاف بین سالهای ۱۸۰۳ تا ۱۸۱۵ اتفاق افتاد. از حوادث مهم آن، فروپاشی امپراطوری مقدس روم بوجود آمدن کنفدراسیون راین، فتح برلین و اشغال وین می‌باشند.

قدرت فرانسه که با فتح بیشتر اروپا به تندی افزون می‌شد، در سال ۱۸۱۲ در اثر عواقب اشغال روسیه، شدیداً کاسته شد. در نهایت امپراتوری ناپلئون متحمل شکست کامل نظامی شد که به بازگشت بوربون‌ها به سلطنت فرانسه منجر شد.

پیش زمینه[ویرایش]

انقلاب فرانسه[ویرایش]

نوشتار اصلی: جنگ‌های ناپلئونی

انقلاب فرانسه با سقوط زندان باستیل در سال ۱۷۸۹ آغاز شد. لویی شانزدهم، در سال ۱۷۹۳ اعدام شد. در سال ۱۷۹۲ اتریش برای مقابله با انقلابیون فرانسه به این کشور حمله کرد. تا سال ۱۷۹۵ فرانسه به تدریج وارد جنگ با همه همسایگان خود شده بود و سرزمین‌های ساوی، بلژیک، و ساحل غربی رود راین را تصرف و به خاک خود ملحق کرده بود.

ظهور ناپلئون[ویرایش]

از سال ۱۷۹۵ ارتش فرانسه به فرماندهی ناپلئون بناپارت به پیروزی‌های پی‌درپی دست یافت. در ۱۷۹۵ صلح بال میان فرانسه، هلند و پروس امضا گشت و در ۱۷۹۷ معاهده کامپوفورمیو میان فرانسه و اتریش منعقد گشت.

ناپلئون پس از بازگشت پیروزمندانه خود از ایتالیا و مصر در ۱۷۹۷ و ۱۷۹۸ از نوعی قدرت کاریزماتیک برخوردار بود و به همین پشتوانه در جریان کودتای ۱۸ برومر با کنار زدن دیرکتوار خود با عنوان کنسول اول فرانسه در راس هرم قدرت قرار گرفت.

سال‌های اولیه[ویرایش]

ناپلئون پس از در دست گرفتن قدرت با قرارداد کونکرادا در ۱۸۰۱ به فتح ایتالیا جنبه قانونی داد و با صلح آمین در ۱۸۰۲ بریتانیا را از ادامه دشمنی بازداشت و بنیان یک دولت بورژواری را با قوانین مدنی جدید، ایجاد مدارس، بانک‌ها و … در فرانسه استوار کرد.

ناپلئون از سال ۱۸۰۴ عنوان امپراتور را برای خود برگزید و با تمرکز قدرت در دست خود، جنگ‌های طولانی را علیه همه کشورهای اروپایی آغاز کرد، و جز در نبرد دریایی ترافالگار در ۱۸۰۵ که از بریتانیا شکست خورد همواره با پیروزی همراه بود.

جنگ‌های ناپلئونی[ویرایش]

اتحادهای سوم، چهارم و پنجم[ویرایش]

دودمان هابسبورگ اتریش که به کمک روسیه دست به ایجاد اتحاد سوم علیه ناپلئون زده بود، راه را بر ادامه فتوحات او هموار کرد. اتریش در استرلیتز شکست خورد و پیمان پرسبورگ را در سال ۱۸۰۵ با فرانسه امضا کرد. فرانسیس دوم، امپراتور امپراتوری مقدس روم پس از این شکست از تاج و تخت انصراف داد، عنوان امپراتوری مقدس روم از بین رفت و به امپراتوری اتریش تغییر نام یافت.

دولت‌های اروپایی روسیه، پروس، بریتانیا و ساکس در ۱۸۰۶ اتحاد چهارم را علیه فرانسه تشکیل دادند اما بازهم ناپلئون پیروز شد و قرارداد تیلسیت را در ۱۸۰۷ با روسیه امضا کرد و با خارج کردن این کشور از صف متحدین، سلطه را بر شهریارنشینان آلمانی تکمیل کرد و حکومت این سرزمین‌ها را به برادرش سپرد.

اتحاد پنجم در ۱۸۰۹ تشکیل شد که اتریش طرف اصلی فرانسه بود و در نبرد واگرام شکست خورد و مجبور به امضای قرارداد وین شد.

لشکرکشی به روسیه[ویرایش]

سیاست‌های مذهبی نامطلوب ناپلئون از جمله توقیف پاپ پی هفتم، مالیات‌های سنگین و جنگ‌های بی‌پایان و خسته کننده بنیان قدرت او را متزلزل کرده بود. ناپلئون در ۱۸۱۲ به روسیه لشکرکشی کرد و پس از پیروزی در جنگ اسمولِنسک و جنگ بورودینو و فتح مسکو، با آتش زدن این شهر توسط ارتش روسیه (بر اساس استراتژی زمین سوخته) و کمبود آذوقه مجبور به عقب‌نشینی شد. لشکر فرانسه در این عقب‌نشینی نزدیک به نیم میلیون سرباز از دست داد و آوازه شکست‌ناپذیری ناپلئون خدشه‌دار شد.

پس از حمله سوئد به روسیه یک قرن پیش‌تر در طول جنگ بزرگ شمالی، لشکر کشی ناپلئون به روسیه دومین اشتباه تاریخی حمله به این کشور بود.

اتحادهای ششم و هفتم[ویرایش]

ششمین و هفتمین اتحاد علیه فرانسه با همکاری بریتانیا، سوئد و اتریش تشکیل شد تا ناپلئون را در سال ۱۸۱۵ شکست داده و مجبور به تسلیم کند. بر اساس میثاق فونتن بلو مقرر شد:

  1. ناپلئون از قدرت خلع شود و لوئی هجدهم از خاندان بوربن به سلطنت بازگردد.
  2. لقب امپراتوری و حکومت جزیره الب برای ناپلئون تفویض شد.

پس از خلع ناپلئون پیمان پاریس در ۳۰ می ۱۸۱۴ میان فرانسه و متحدین امضا و به موجب آن قرار شد مرزهای فرانسه به حدود ۱۷۹۲ بازگردد.

بازگشت ناپلئون[ویرایش]

ناپلئون پس از ده ماه اقامت در الب، در مارس ۱۸۱۵ به پاریس بازگشت و حکومت صدروزه را به دست گرفت که تا ۱۸ ژوئن ۱۸۱۵ و شکست او در نبرد واترلو ادامه داشت. ناپلئون بی‌قید و شرط تسلیم و به جزیره سنت هلن تبعید شد و فرانسه نیز به اشغال متحدین درآمد. پیمان دوم پاریس در ۲۰ نوامبر ۱۸۱۵ به فرانسه تحمیل و این کشور محکوم به پرداخت غرامت و دیگر محدودیت‌ها شد.

پیامد جنگ‌های ناپلئونی[ویرایش]

جنگ‌های ناپلئونی مرزهای اروپا را به هم ریخت، موازنه به وجود آمده در جنگ هفت ساله را بهم زد و تخم انقلاب و اندیشه‌های جدید را در اروپا پاشید. اما سقوط ناپلئون موجب بازگشت اوضاع و تثبیت آن در قالب یک قرارداد همگانی یعنی کنگره وین شد که پس از عهدنامه وستفالی دومین کنگره اروپایی برای تدوین یک نظم جدید به شمار می‌رفت.[۱] کنسرت وین با ایجاد کنسرت اروپا که می‌توانست مقابل جاه‌طلبی‌های شهریارانی چون ناپلئون بایستد صلح عمومی جهان را برای یک قرن (تا آغاز جنگ جهانی اول) تضمین کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. نقیب‌زاده، احمد، تاریخ دیپلماسی و روابط بین‌الملل، نشر قومس، ۱۳۸۸: تهران.. 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Napoleonic Wars»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳۱ می ۲۰۱۱).