ملین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مسهل)
پرش به ناوبری پرش به جستجو


مُلَیّن ماده یا دارویی که برای رفع یبوست مصرف می‌کنند. این مواد می‌توانند طبیعی باشند، مانند روغن کرچک و زیتون، یا صناعی، مانند بیزاکودیل. ملین‌های متنوعی وجود دارند که در سرعتِ شروعِ اثر، محل اثر (راست‌روده، رودهٔ بزرگ و رودهٔ کوچک)، اَشکال دارویی، فواصل مصرف، طعم و عوارض جانبی متفاوتند؛ بنابراین، برحسب نوع مشکل، می‌توان مناسب‌ترین آنها را انتخاب کرد. البته کلیهٔ فراورده‌های ملیّن در مقادیر بالاتر، به‌صورت مسهل عمل می‌کنند.

ملیّن: هر چیزی که نرم کند (ناظم‌الاطباء)؛ نرم‌کننده (اصطلاح پزشکی)؛ لینت‌دهنده و سست‌کننده و اسهال آورنده و هرآنچه شکم را نرم کند (ناظم‌الاطباء). طبیبان جز داروی تیزرا (چون سقمونیا و شحم حنظل و خربق سیاه و تربد و مانند آن) مسهل نگویند ازبهر آن‌که داروهای قابض و لزج و شیرین و شور استفراغ اندک کند و جز از معده و امحاء و آنچه بدین نزدیک است استفراغ نکند. [و داروهای استفراغ‌کننده را که تیز نباشد] ملین گویند. (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). دوایی که به قوّت حرارتِ معتدله و رطوبتِ خود اخراج نماید آنچه در معده و امعاء است؛ مانند مغز فلوس و تمر هندی و شیرخشت، شکر تیغال، گزانگبین، گز علفی، ترنجبین و شکر سرخ. (فهرست مخزن‌الادویه). اعم از منضج و مزلق و مُخرِج ما فی المعده و امعاء است. (تحفهٔ حکیم مؤمن). مسهلی سبک، لینت‌بخش که شکم برانَد اندکی چون مسهل. دارو که معده را به‌کار دارد نه به بسیار مسهل.

گیاهان ملیّن[ویرایش]

ملیّن‌های قندی: شکر تیغال، بیدخشت، شیرخشت، گزانگبین، گز علفی، ترنجبین و شکر سرخ.

ملیّن‌های روغنی: کرچک، زیتون، بادام شیرین، کتان، نارگیل، کاسکارا.

ملیّن‌های لعاب‌دار: پنیرک، ختمی، قدومه.

گیاهان مسهل[ویرایش]

مسهل‌ها عموماً قوی‌تر از ملیّن‌ها هستند. ملیّن‌ها در غلظتِ بالا می‌توانند به‌عنوان مسهل به‌کار برده شوند.

مسهل‌های آنتراکینونی: صبر زرد، سنا، فلوس، روبارب، سیاه توسه.

مسهل‌های رِزینی و صمغی: حنظل یا هندوانه تلخ، پودوفیل، زالب.

پیوند به بیرون[ویرایش]

[۱]

منابع[ویرایش]