زمین‌لرزه بم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زمین‌لرزه ۱۳۸۲ بم)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زمین‌لرزه بم
تاریخ۵ دی ۱۳۸۲
دوام۱۲ ثانیه
بزرگی۶٫۶ ریشتر
ژرفا۷٫۵ کیلومتر
رومرکز۲۹°۰۴′ شمالی ۵۸°۳۳′ شرقی / ۲۹٫۰۶۷°شمالی ۵۸٫۵۵۰°شرقی / 29.067; 58.550
گونهمعکوس
مناطق آسیبپرچم ایران بم
زیانحدود ۳۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰۰ کشته[۱]
۳۰٬۰۰۰ نفر[۲]
ارگ بم پیش و پس از زمین‌لرزه
پیش از زمین‌لرزه
پس از زمین‌لرزه

زمین‌لرزه بم، زمین‌لرزه‌ای بود با بزرگی ۶٫۶ ریشتر که در ساعت ۵:۲۶ بامداد روز جمعه ۵ دی ۱۳۸۲ به مدت ۱۲ ثانیه شهر بم و مناطق اطراف آن در شرق استان کرمان را لرزاند. زمین‌لرزه بم با حدود ۵۰ هزار کشته سومین زمین‌لرزه پرتلفات تاریخ ایران بعد از زمین‌لرزه ۲۷۲ اردبیل و زمین‌لرزه ۲۳۵ دامغان را رقم زد.

مشخصات[ویرایش]

قبل از وقوع زمین‌لرزه ۶٫۶ ریشتری سه پیش‌لرزه خفیف روی داد که دو لرزش حوالی ساعت ۲۲:۰۰ و ۲۲:۳۰ شب قبل و سومی ۴۵ دقیقه قبل از زلزله اصلی احساس شد. اما شدت زلزله، عمق کم، ساعت وقوع، طولانی بودن مدت زمین لرزه و نزدیکی کانون زلزله به شهر (فاصله رومرکز زمین لرزه تا شهر بم حدود چهار کیلومتر بود) موجب خسارات فراوان گردید. فاجعه این زمین‌لرزه در سده گذشته ایران بی‌مانند بود از این واقعه به عنوان مرگبارترین زلزله تاریخ ایران یاد می‌شود. در آن زمان مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران محل رخداد زمین‌لرزه را حدود ۱۵۰ کیلومتر دورتر از کانون زلزله اعلام کرد بطوری که تا بعد از ظهر آنروز اطلاع دقیقی از بیشترین مناطق آسیب دیده در دست نبود.

تلفات[ویرایش]

قبل از این حادثه شهر بم ۹۹٬۰۰۰ جمعیت داشت که در جریان زمین‌لرزه فقط یک سوم از آنان زنده ماندند ولی طبق آمار رسمی این زمین‌لرزه ۲۶٬۲۷۱ کشته، ۳۰ هزار مجروح و بیش از ده هزار نفر بی‌خانمان به جای گذاشت. این درحالی است که تعداد واقعی قربانیان به مراتب بیش از میزان اعلام شده بود.[۳] یازدهم دی‌ماه همان سال، اسماعیلی، رئیس شورای شهر بم گفته بود با توجه به اینکه در برخی مناطق بم ۱۰۰ درصد منازل بر اثر زلزله تخریب شده‌اند، تعداد تلفات بیش از ۵۰ هزار نفر است. به گفته وی در روزهای اول هر کس به فکر تدفین عزیزان خود بود و بوسیله لودر گودال‌هایی ایجاد می‌شد و اجساد به‌طور دسته جمعی به خاک سپرده می‌شدند و کسی در آمارگیری دخالت نداشته‌است. در حالی‌که شش روز از این زلزله می‌گذشت، رئیس شورای شهر بم در پاسخ به این سؤال که چند درصد از شهر خاکبرداری شده‌است، گفته بود هر کسی آشنایی داشته، محل دفن آشناهای خود را نشان داده‌است، ولی آنهایی که کسی را نداشته‌اند و از شهرهای دیگر برای مشخص شدن وضعیت آنان به بم نیامده‌اند، هنوز زیر آوارها هستند.[۴]

همچنین در این حادثه تلخ، ایرج بسطامی خوانندهٔ ایرانی درگذشت.

خسارات[ویرایش]

در اثر این زمین‌لرزه ۱۰۰ درصد از سازه‌های شهر بم به کلی تخریب شدند. ارگ بم که با بیش از ۲۵۰۰ سال قدمت بزرگترین و قدیمی‌ترین سازهٔ گلی جهان بود، به کلی ویران شد.

علت تلفات بالا[ویرایش]

علاوه بر علل ذکر شده ساختمانهای شهر بم از استحکام کافی برخوردار نبودند و این خود سبب شده که بسیاری از کارشناسان دلیل افزایش تلفات این زمین‌لرزه را عامل انسانی بدانند.

زمین‌لرزه‌های مشابه[ویرایش]

بسیاری از کارشناسان زمین‌لرزه ۱۹۷۱ سان‌فرناندو را مشابه زمین‌لرزه بم می‌دانند؛ چراکه از لحاظ بزرگی، دوام و ژرفای کانونی کاملاً مشابه هم هستند. در این زمین لرزه تنها ۶۵ نفر کشته شدند.[۵] زمین‌لرزه سان فرناندو راس ساعت ۶:۰۰:۴۱ صبح به وقت محلی رخ داد.[۶]

وقایع پیش از رخداد زمین لرزه[ویرایش]

اولین پیش‌لرزه‌های این زلزله بزرگ از خرداد ماه ۸۲ آغاز گردید. سپس در مرداد ماه دو زمین‌لرزه نسبتاً شدید با بزرگای ۵ ریشتر در منطقه روی داد. همچنین، از مدت‌ها قبل بوی نامطبوعی به مشام و صداهایی از چاه‌های منطقه به گوش می‌رسید؛ آب چاه‌ها و قنات‌ها گرم‌تر شده بود؛ برخی از چاه‌ها پرآب‌تر و برخی کم‌آب‌تر شده بود و همه این‌ها نشانه‌هایی بر فعالیت‌های غیرعادی زمین بود.

بازسازی و امداد[ویرایش]

طبق برنامه‌ریزی مسئولان، بازسازی بم باید تا تابستان سال ۸۴ به پایان می‌رسید. اما ضعف مدیریت، ناهماهنگی میان نهادها، عدم استفاده بهینه از نیروهای متخصص خارجی، عدم آموزش صحیح امدادگران و سوء استفاده در کنار عوامل متنوع دیگر باعث شده تا بازسازی شهر به کندی انجام گیرد و هنوز به پایان نرسد.[۷]

یکی از آثار این زلزله بهبود روابط ایران و آمریکا بود. بطوری‌که یک هواپیمای نظامی آمریکا برای اولین بار در بیش از ۲۰ سال پیش از زلزله در ایران فرود آمد.[۸] ایران که در آن هنگام توسط رئیس‌جمهور آمریکا، جرج بوش، یکی از اعضای محور شرارت قلمداد می‌شد، از آمریکا کمک‌های انسان‌دوستانه مستقیم دریافت کرد و پس از آن به پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیوست که بر اساس آن نظارت بیشتری بر فعالیت‌های اتمی این کشور صورت می‌گرفت.
به عبارت بهتر دقیقاً یک هفته بعد از این که ایران توافق را امضا کرد، زلزله بم رخ داد. به همین دلیل مخالفان توافق اعتقاد داشتند زلزله پیامد این توافق بوده‌است[۹][۱۰] در مجموع ۴۴ کشور نیروهایی را برای کمک به عملیات امداد ارسال کرده و حدود ۶۰ کشور پیشنهاد کمک دادند.[۱۱]

در دهمین سالگرد وقوع زلزله، رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی که روح‌الله کیان است در خصوص بازسازی مناطق زلزله‌زده اعلام کرد ۹۵ هزار واحد مسکونی در این مدت برای آسیب‌دیدگان ساخته شده‌است.[۱۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. BBC NEWS | Middle East | Iran lowers Bam earthquake toll
  2. Magnitude 6.6 - SOUTHEASTERN IRAN
  3. خبرگزاری مهر (۵ دی ۱۳۹۵). «۱۲ ثانیه ای که یک سوم مردم شهر را کشت/ تراژدی غمبار بم».
  4. http://news.gooya.com/politics/archives/003967.php
  5. «IRIS: 1971 San Fernando (California) Earthquake Archive». ds.iris.edu. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۲.
  6. «The Earthquake Engineering Online Archive | Nisee e-library». web.archive.org. ۲۰۱۴-۰۱-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.
  7. شش سال از زمین‌لرزه بم گذشت دویچه وله، ۲۶ دسامبر ۲۰۰۹
  8. Iran quake toll may hit 50٬000 چاینا دیلی، ۳۱ دسامبر ۲۰۰۹
  9. http://www.mashreghnews.ir/fa/news/257008
  10. The politics of earthquakes پل رینولدز، بی‌بی‌سی انگلیسی، ۳۰ دسامبر ۲۰۰۳
  11. ایسنا (۲۷ مرداد ۱۳۹۱). «وقتی زلزله‌های بزرگ از یاد صدا و سیما می‌روند!».
  12. رئیس بنیاد مسکن : یک میلیون و ۳۶۰ هزار واحد روستایی نوسازی شد بایگانی‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine واحد مرکزی خبر