رود مند
| رودخانه مُنِد | |
|---|---|
 رودخانه مند (پل شرقی در شهرستان دشتی) | |
 | |
| ویژگیهای ظاهری | |
| دهانه | خلیج فارس |
| طول | ۷۳۵ کیلومتر |
| دبی | ۴/۳۹ متر مکعب بر ثانیه |
| ویژگیهای حوضه | |
| شبکهٔ رود | ۴۸۴۰۰ کیلومتر مربع[۱] |
رودخانه مند رودخانهای است با شاخههای متعدد که شاخهی اصلی آن به نام رودخانهی قرهآغاج از استان فارس سرچشمه میگیرد و پس از ورود به استان بوشهر به خلیج فارس میریزد. نام قدیمی آن نهر سکان (ثکان) نیز بوده است. این رودخانه دائمی است و از نظر طول پنجمین رودخانه ایران است.
این رود ۶۸۵ کیلومتر طول دارد و مسیر کلی سرچشمه آن از ارتفاعات شمال غربی شیراز به سمت جنوب شرق و سپس جنوب غرب و درانتها مغرب است. مسیر عبوری این رود شهرستانهای شیراز، جهرم، فیروزآباد در استان فارس و جم، دشتی در استان بوشهر است و از به هم پیوستن رودخانههای قرهآغاج، فیروزآباد، رود شور جهرم و دارالمیزان، سیمکان و شورمکان دراستان فارس و رودخانههای باغان، سنا، رود شور خورموج، اهرم، دشت پلنگ (از ارتفاعات دهرود دشتستان) و چیز دشتی در استان بوشهر تشکیل یافته است.
این رودخانه از کوههای انار و خانی یک واقع در دهستان کوهمره در ۷۵ کیلومتری باختر شمالی شیراز و ۲۸ کیلومتری شمال شرقی کازرون سرچشمه میگیرد و به نام رودخانه قره آغاج به سوی جنوب شرقی سرازیر میشود و پس از مخلوط شدن با رودخانه زاخرد به دهستان سیاخ وارد میگردد و مسیر خود را به سوی جنوب شرقی طی میکند. این رودخانه پس از طی مسیری طولانی و عبور از دهستانها و شهرستانهای بسیار و مخلوط شدن ریزابهها و رودخانههای فراوان سرانجام در ۵۶ کیلومتری جنوب غربی خورموج و پس از گذشتن از روستاهایی همچون، بیکسان، خانی، شعری، کُرکی، مسیله، هلالی منصور، باغ رئیس عالی و سایر روستاهای حومه کاکی و بردخون، در خور زیارت به خلیج فارس میریزد.
بعلت شیب کم و بازایستادن حرکت آب آن در مسیر منتهی به خلیج فارس آنرا ماند یا مند و ناحیه مجاور آنرا مندستان نامیدهاند.[۲] و چون از دهی قدیمی بعد از کارزین، بنام «سِکّ» میگذرد سکان نامیده شده است.[۳] اسامی دیگر آن سیتاکوس[۴] میباشد که این نام باقیمانده سلوکیان است بنا به نقل احمد اقتداری، نئارخوس از فرماندهان اسکندر در مسیر رفتنش از کیش به خوزستان از این رود گذشته و سپس به مزامباریا (ریشهر یا بندر کنونی بوشهر) رسیده است.[۵]
سه پل بزرگ در شهرستان دشتی بر روی این رود زده شده که دو پل آن در امتداد بزرگراه سیراف است، اولین پل بزرگ قبل از انقلاب ۱۳۵۷ توسط آلمانیها ساخته شده و دومی در ادامه افتتاح این بزرگراه ساخته شد و یک پل ارتباطی جدا در مسیر ساحلی بوشهر -دیر (مرز شهرستان دشتی - شهرستان دیر) ساخته شده است. با چند پل فرعی دیگر جمعاً شش پل بر رودخانه مند بنا شده است.
رودخانههای وابسته
[ویرایش]رودخانههای وابسته، نسبتاً به ترتیب الحاق یا امتداد شاخه اصلی مند:
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- آشنایی با استان فارس (رودخانهها)[پیوند مرده] سایت دادگستری کل استان فارس
- منطقه حفاظت شده مند؛ هرمز محمودی راد و حسین دلشب، اداره کل حفاظت محیط زیست بوشهر (۱۳۸۳).
- سعیدینیا، حبیبالله (۱۳۸۳)، تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی دشتی در دوران قاجار و پهلوی، بوشهر: موعود اسلام
- شواتس، پاول (۱۳۷۲)، جغرافیای تاریخی فارس، ترجمهٔ جهانداری کیکاوس، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
- نهچیری، عبدالحسین (۱۳۷۰)، جغرافیای تاریخی شهرها، تهران: انتشارات مدرسه وابسته به دفتر انتشارات کمک آموزشی
| ریزشگاه دریاچه ارومیه | |
|---|---|
| ریزشگاه خلیج فارس | |
| ریزشگاه دریای عمان | |
| ریزشگاه دریای خزر | |
| ریزشگاه گاوخونی | |
| ریزشگاه دریاچه نمک | |
| ریزشگاه دریاچه بختگان | |
| ریزشگاه هامون جازموریان | |
| ریزشگاه بیابان قرهقوم | |
| ریزشگاه کویر نمک بردسکن | |
| ریزشگاه دشت خارتوران | |
از به هم پیوستن رودهای درون پرانتز، رود بزرگتر تشکلیل میشود. | |
