رود تجن (سرخس)

مختصات: ۳۴°۳۹′ شمالی ۶۶°۴۳′ شرقی / ۳۴٫۶۵۰°شمالی ۶۶٫۷۱۷°شرقی / 34.650; 66.717
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از تجن (رود سرخس))
تجن
Herat Hari Rud bridge.jpg
پلی بر روی هریرود در شهر هرات
مکان
کشور افغانستان
 ایران
 ترکمنستان
ویژگی‌های ظاهری
سرآب 
 • مکانکشف رود و هریرود
 • ارتفاع- متر
دهانهصحرای قره‌قوم
طول۱۱۰۰ کیلومتر
دبیمتر مکعب بر ثانیه

رودخانه تجن، رودی است که در امتداد جریان هریرود است و پس از تلاقی دو رود کشف رود و هریرود در محلی به نام پل خاتون، تجن خوانده می‌شود و سپس از این محل مرز ایران و ترکمنستان را تشکیل می‌دهد و پس از ادامهٔ مسیر وارد سرخس می‌گردد و در شمال این شهر در پاسگاه جهانبانی از مرز ایران خارج می‌شود و وارد خاک جمهوری ترکمنستان می‌گردد و سرانجام در نزدیکی شهر تجن در ریگزارهای قره‌قوم فرومی‌رود.

این رودخانه مانند دیگر رودهای منطقه دائمی نیست و در فصول سال با تغییرات میزان ریزش باران، دارای نوسانات زیادی می‌باشد. در سال‌های مختلف بین ۰٫۷۵ تا ۷٫۴ متر مکعب در ثانیه متفاوت است. رودخانه تجن بزرگ‌ترین منبع آب سطحی دشت سرخس می‌باشد.

واژه تجن در فارسی به معنی نهری است که از رود بزرگ جدا کنند، همان‌گونه که در تاریخ سیستان (۱۳/۴۰۴) آمده‌است: «و از هیرمند تجنی نو نهادن». ریشه این واژه از ریشه ایرانی باستان tač و tak به معنی تاختن و جاری شدن گرفته شده است.[۱]

کانالهای تجن[ویرایش]

آب این رودخانه توسط پنج کانال به مصرف کشاورزی می‌رسد:

  • کانال سنگر
  • کانال نوروز آباد
  • کانال دولت‌آباد
  • کانال مظفری
  • کانال جنگل

منابع[ویرایش]

  1. حسن‌دوست، محمد (۱۳۹۵فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ص. ۸۳۸، مدخل ۱۴۳۵٫، شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۲۸-۱
  • دکتر عباس سعیدی (۱۳۵۴سرخس دیروز و امروز، ناشر توس