زبان باشقیری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از باشقیری)
باشقیری
Башҡорт теле, Başqort tele, باشقۇرت تئلئ
زبان بومی درروسیه
منطقهبیشتر در باشقیرستان
قومیتباشقیرها
شمار گویشوران
۱٫۲ million  (2010 census)e18
سیریلیک (رسمی), لاتین (غیررسمی); عربی (در تاریخ), اورخون (در تاریخ)
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
 روسیه
کدهای زبان
ایزو ۱–۶۳۹ba
ایزو ۲–۶۳۹bak
ایزو ۳–۶۳۹bak
گلاتولوگbash1264[۱]
{{{mapalt}}}
Geographic distribution of Bashkir language in the Russian Empire according to 1897 census
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.

زبان باشقیری (سیریلیک: Башҡорт теле؛ لاتین: Bašqort tele) یکی از زبان‌های خانواده زبان‌های ترکی، شاخه زبان‌های قپچاق است که بیشتر توسط مردمان باشقیر صحبت می‌شود. این زبان به شدت در معرض خطر آسیب پذیری Vulnerable قرار دارد.[۲][۳][۴][۵]

گویشوران[ویرایش]

زبان باشقیری ترکیبی از واژه‌های مغولی، عربی، فارسی و روسی است که در بین آنها وجود ۴ هزار واژه فارسی جلوه ویژه‌ای دارد و امروزه آموزش زبان فارسی با استقبال گسترده‌ای مواجه شده‌است. از قدیم‌ترین دوران تا آخر اولین هزاره میلادی، سرزمینی که امروز با نام جمهوری باشقیرستان شناخته می‌شود، صحنه تماس‌های دایمی بین گروه‌های نژادی چند زبانی ایرانی، عربی و سپس ترکی بوده‌است.[۶]

براساس سرشماری سال ۲۰۰۲ در فدراسیون روسیه حدود ۱٬۳۷۹٬۰۰۰ باشقیر زبان در این کشور وجود دارند که بیشتر آن‌ها در جمهوری خود مختار باشقیرستان و تعداد قابل توجهی نیز در جمهوری تاتارستان زندگی می‌کنند.

باشقیر زبان‌های ازبکستان و قزاقستان نیز جامعه بزرگی را تشکیل می‌دهند.

زبان باشقیری در دوران پس از حمله مغولان با استحاله زبان قبچاق به وجود آمد. باشقیری لهجه‌های مختلفی دارد که همه آن‌ها شباهت بسیار زیادی با زبان تاتاری دارند و حتی در گذشته باشقیرها برای نوشتن از زبان تاتار استفاده می‌کردند. البته در قرن پانزدهم میلادی زبان جغتای (یا گونه‌قدیمی تاتاری زبان جغتای) جای آن را گرفت، تا اینکه در ۱۹۲۳ میلادی یک نظام نوشتاری ویژه زبان باشقیری ایجاد شد، این زبان در ابتدا با الفبای عربی نوشته می‌شد، تا اینکه در ۱۹۳۰ الفبای لاتین و در زمستان ۱۹۳۸ الفبای سریلیک جای آن را گرفتند.

حروفی که در باشقیری به الفبای سریلیک افزوده شده‌است:

Ә ә [æ]، Ө ө [œ]، Ү ү [y]، Ғ ғ [ɣ]، Ҡ ҡ [q]، Ң ң [ŋ]، Ҙ ҙ [ð]، Ҫ ҫ [θ]، Һ һ [h].

پیوند به بیرون[ویرایش]

  1. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Bashkir". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
  2. http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php?hl=en&page=atlasmap#
  3. http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages/atlas-of-languages-in-danger/
  4. https://www.ethnologue.com/country/RU/languages
  5. https://www.britannica.com/place/Russia/Mixed-and-deciduous-forest#ref422354
  6. https://www.farsnews.ir/news/9001190560%20%20%20%20/گزارشي-از-نفوذ-ديرينه-زبان-و-خط-فارسي-در-جمهوري-باشقيرستان-