ایل ارکوازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ایل هزاره (ارکوازی و بولی) یکی از ایلات کُرد استان ایلام است.که به زبان کُردی مهکی و کلهری تکلم میکنند[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱] در دانشنامه ایرانیکا ،ایل ارکوازی را به همراه بقیه ایلات استان ایلام در قسمت ایلات کُرد آورده است. زبان مردم ایل ارکوازی، زبان کُردی می باشد.[۱۲][۱۳] عمدتاً در استان ایلام در شهر چوار یکجانشین شده‌اند، بخش دیگری از این ایل در دهستان ارکوازی یکجانشین شدند. ایل ارکوازی یکی از ایلات بزرگ غرب کشور است. تمرکز ایل ارکوازی در ایلام، اسلام آباد کرمانشاه، خانقین، مندلی و مرکز آن چوار می باشد و از تیره های متعددی تشکیل شده است.[۱۴] تیره بی بزرگترین تیره هزاره بعد از بولی می باشد. مردم ایل هزاره بیشتر به دامداری وکشاورزی اشتغال دارند و در آوازهای محلی نظیر هوره صاحب سبک میباشند وسبک آنها به ارکوازی چر مشهور است. برخی معتقدند ایل ارکوازی اصالتا کرد ترکیه و کرمانج هستند و از محدوده جنوب شرقی ترکیه وان دیاربکر به ایلام مهاجرت کرده اند که تلفظ برخی از جملات کرمانجی نظیر: خوازم، منال و برخی دیگر از واژه های کرمانجی گویای این مساله است دسته ای از ارکوازی ها در نورآباد لرستان که به زبان لکی صحبت می کنند و به چواری ها معروفند نیز از همین ایل هستند که در گذشته کوچ کرده اند. از مشخصه بارز مردمان ایل هزاره می توان به صلح طلبی، مهمان نوازی، اهل هنر و شعر و عرفان، اهل هوره و دارای مقام و سبک خاص(ئەرکەوازی چڕ) ، اهل پایکوبی و جشن های باستانی و سنتی و .... اشاره کرد.[نیازمند منبع] از مشاهیر بزرگ این ایل می توان به غلامرضاخان ارکوازی (برجسته ترین شاعر و عارف ایلامی) و شاکه بولی (دومین شاعر بزرگ ایلامی) اشاره کرد که نام و آوازه ی آنها در تمام مناطق کردنشین نام آشناست. مردمان هزاره کرد هستند اما با توجه به اینکه ایل بزرگ هزاره (ایل متحده ارکوازی و بولی) شامل 11 طايفه و 17 تيره با نیای متفاوت است تنوع قومیتی وجود دارد، نژاد های طوایف مختلف این ایل را به کرمانج های دیاربکر کردستان ترکیه، کلهرها، لک ها، خزل ها و یا بومیان کردی (مهکی) و بومی ساکن منطقه ایلام نسبت می دهند.[نیازمند منبع]

منابع

  1. جغرافیای سیاسی کیهان، ص68
  2. http://ilam.irib.ir/news?p_p_auth=KvvZlE23&p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=maximized&p_p_mode=view&p_p_col_id=multitabirib3&p_p_col_count=1&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_assetEntryId=188595940&_101_type=content&_101_urlTitle=پیر-باوه-یال&redirect=http%3A%2F%2Filam.irib.ir%2Farchive%3Fp_p_id%3D3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dmultitabirib3%26p_p_col_count%3D1%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_advancedSearch%3Dfalse%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_entryClassName%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_displayDate%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_modifiedselection%3D0%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_expirationDate%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_keywords%3D...%25D8%25AE%25D8%25B2%25D9%2584%2520%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_displayWebContentArchiveInTheme%3Dfalse%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_delta%3D20%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_searchSort%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_format%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_andOperator%3Dtrue%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_modifiedfrom%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_modifiedto%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_assetCategoryIds%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_resetCur%3Dfalse%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_cur%3D2%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_struts_action%3D%252Fsearch%252Fsearch
  3. Aliakbari, Mohammad; Faraji, Elham. "Conceptualization of Man's Behavioral and Physical Characteristics as Animal Metaphors in the Spoken Discourse of Khezel People". Linguistik online. Archived from the original on 1 June 2014. Retrieved 30 March 2017. Kurd people In Ilam city consist of several main tribes such as, Khezel, Arkawazi, Malekshahi, and Dehbalaie. Khezel
  4. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱ اکتبر ۲۰۱۹.
  5. نگاهی به ایلام، ایرج افشار سیستانی، تهران: نشر هنر، بهار1366
  6. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷.
  7. مرتضی اکبری. تاریخ استان ایلام از آغاز تا سقوط قاجاریه. قم: انتشارات فقه، ۱۳۸۶. ص ۶۰.
  8. نصرالله کسرائیان. کردهای ایران. تهران:انتشارات امیرکبیر 1372، ص84.
  9. سید حسین الحسینی الزرباطی. «الکورد الشیعة فی العراق». سید حسین الحسینی الزرباطی. دریافت‌شده در 18 سپتمامبر 2015. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  10. http://ilam.irib.ir/news?p_p_auth=KvvZlE23&p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=maximized&p_p_mode=view&p_p_col_id=multitabirib3&p_p_col_count=1&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_assetEntryId=197387848&_101_type=content&_101_urlTitle=بانوزه&redirect=http%3A%2F%2Filam.irib.ir%2Farchive%3Fp_p_id%3D3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dmultitabirib3%26p_p_col_count%3D1%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_keywords%3D...%25D8%25A7%25D8%25B1%25DA%25A9%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%25B2%25DB%258C%2520%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_assetCategoryIds%3D%26_3_INSTANCE_hzaPpu7UQ5i5_struts_action%3D%252Fsearch%252Fsearch
  11. https://www.vajehyab.com/dehkhoda/ارگوازی
  12. The principal mixed Kurdish-Lorī tribes are the Arkawāzī, Malekšāhī, Gačī, Šūhān, Ḵezel
  13. http://www.hawzah.net/fa/Article/View/82446/ارکوازی-سراینده-شیعی-کرد-زبان
  14. قربانی پیرعلیدهی, فاطمه; صی محمدی, سمیره; صی محمدی, فرشته (2017-06-22). "بررسی عوامل مؤثر بر ارتقای سرزندگی در بین روستائیان ایل ارکوازی از توابع شهرستان ایلام". مجله مطالعات اجتماعی ایران. 11 (2(ویژه ایلام)): 78–97. ISSN 2008-3653.