همانندسازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اصطلاح همانندسازی در فارسی گاه هم‌معنی با تاگ‌سازی نیز به‌کار رفته‌است.
همتاسازی

همتاسازی به فرایند رونوشت‌برداری از یک مولکول دنا گویند.

در همانندسازی دنا، دو مولکول دنا تولید می‌شود که هر یک، دارای یک رشتهٔ جدید و یک رشتهٔ قدیمی هستند (ردیف نوکلئوتیدها در هر یک از مولکول‌های دنای حاصل، یکسان است) که باعث می‌شود دناهای دختر دقیقاً مشابه دی‌ان‌ای مادر باشند. به این روش تکثیر که هر دنای دختر از یک رشته از دنای مادر و یک رشتهٔ نو ساخته شده است طریقهٔ نیمه‌حفظ شده می‌گویند.

چگونگی همانندسازی[ویرایش]

دی‌ان‌ای پلی‌مراز در حال حرکت بر روی یک رشته دنا

دو رشتهٔ پلی‌نوکلئوتیدی دنا به کمک آنزیم هلیکاز مانند زیپ از یکدیگر جدا می‌شوند و سپس از روی هر رشته، رشتهٔ جدیدی ساخته می‌شود؛ به این ترتیب که آنزیمی به نام دی‌ان‌ای پلی‌مراز بر روی دی‌ان‌ای حرکت می‌کند و با استفاده از نوکلئوتیدهای آزاد که در سیتوپلاسم وجود دارند هر نوکلئوتید را در مقابل نوکلئوتید مکمل خود قرار می‌دهد.

آنزیم دی‌ان‌ای پلی‌مراز توانایی دیگری نیز دارد و آن ویرایش است: در صورتی که نوکلئوتید اشتباهی به دی‌ان‌ای‌های دختر اضافه‌شود، یعنی مکمل نباشد، این آنزیم برمی‌گردد و نوکلئتید غلط را جدا و آن را با نکلئوتید صحیح تعویض می‌کند. اگر این اشتباهات تصحیح نشوند در دی‌ان‌ای‌های دختر باقی می‌ماند و به نسل بعد منتقل می‌شود. به این اشتباهات تصحیح نشده جهش می‌گویند.

دوراهی همتاسازی[ویرایش]

در باکتری‌ها که دی‌ان‌ای حلقوی دارند همانندسازی از دوراهی همتاسازی شروع می‌شود. این دوراهی‌ها در یک نقطهٔ خاص به‌وجود می‌آیند. دوراهی‌های همتاسازی به تدریج از هم دور می‌شوند، تا این که در نقطهٔ مقابل حلقهٔ دی‌ان‌ای به هم برسند.

دوراهی همانندسازی

در سلول‌های یوکاریوتی (هوهسته ای)، هر کروموزوم از یک مولکول دی‌ان‌ای طویل تشکیل شده است. اما طول دنا آن‌قدر زیاد است که اگر قرار باشد یک کروموزوم انسان، مانند باکتری همتاسازی را از یک نقطه آغاز کند، همتا هر کروموزوم ۳۳ روز طول می‌کشید! از این رو همتا در سلول‌های یوکاریوتی و انسان در نقاط مختلف انجام می‌شود(در چند نقطه). دوراهی‌های همتاسازی مختلف، سبب می‌شوند تا یک کروموزوم انسان در حدود ۸ ساعت به طور کامل همتاسازی کند.

منابع[ویرایش]

  • زیست‌شناسی و آزمایشگاه ۲، سال سوم آموزش متوسطه. ۱۳۸۶.