کربن مونوکسید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مونواکسید کربن)
پرش به: ناوبری، جستجو
کربن مونوکسید
Wireframe model of carbon monoxide Spacefill model of carbon monoxide
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس ۶۳۰-۰۸-۰ YesY
پاب‌کم 281 YesY
کم‌اسپایدر 275 YesY
UNII 7U1EE4V452 YesY
شمارهٔ ئی‌سی 211-128-3
شمارهٔ یواِن 1016
KEGG D09706 YesY
MeSH Carbon+monoxide
ChEBI CHEBI:17245 YesY
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس FG3500000
3587264
421
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی CO
جرم مولی 28.010 g/mol
شکل ظاهری colourless gas
بوی odorless
چگالی 789 kg/m3 liquid
1.250 kg/m3 at 0 °C 1 atm
1.145 kg/m3 at 25 °C 1 atm
دمای ذوب −۲۰۵٫۰۲ درجه سلسیوس (−۳۳۷٫۰۴ درجه فارنهایت; ۶۸٫۱۳ کلوین)
دمای جوش
‎−191.5 °C, 82 K, -313 °F
انحلال‌پذیری in water 27.6 mg/1 L (25 °C)
انحلال‌پذیری soluble in کلروفرم، استیک اسید، اتیل استات، اتانول، هیدروکسید آمونیوم، بنزن
ضریب شکست (nD) 1.0003364
لحظهٔ دوقطبی 0.122 D
ترموشیمی
198 J·mol−1·K−1
−110.5 kJ·mol−1
خطرات
MSDS ICSC 0023
شاخص ئی‌یو ۰۰۶-۰۰۱-۰۰-۲
طبقه‌بندی ئی‌یو Highly flammable (F+)
Very toxic (T+)
کدهای ایمنی R۶۱ R۱۲ R۲۶ R48/23
شماره‌های نگهداری S53 S45
لوزی آتش
Special hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
نقطه اشتعال −191 درجه سلسیوس (82.1 کلوین; −311.8 درجه فارنهایت)
دمای خودآتشگیری 609 درجه سلسیوس (882 کلوین; 1128 درجه فارنهایت)
ترکیبات مرتبط
مرتبط با carbon oxides کربن دی‌اکسید
کربن سابوکسید
Oxocarbon
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 YesY (بررسی) (چیست: YesY/N؟)
Infobox references

کربن مونوکسید (به انگلیسی: Carbon monoxide)، (با فرمول شیمیایی CO)، گازی است که بر اثر ناقص سوختن کربن بوجود می‌آید. این گاز بسیار سمی است اما رنگ و بوی خاصی ندارد. به همین دلیل کربن مونوکسید قاتل نامریی نامیده می‌شود. میل ترکیبی کربن مونوکسید با هموگلوبین خون حدود ۳۰۰ برابر بیشتر از میل ترکیب گاز اکسیژن است. جالب است بدانید که در خون همهٔ ما حدود ۵ درصد کربن مونوکسید وجوددارد اما اگر این مقداربه ۲۰ درصد برسد باعث مرگ ما خواهد شد.

تأثیر کربن مونوکسید بر انسان[ویرایش]

۱۱۲/۸ پیکومتر فاصلهٔ میان کربن و اکسیژن است.

وقتی کربن مونوکسید وارد سیستم تنفسی شخصی شود بلافاصله با گلبول‌های قرمز شخص وارد واکنش شده و باعث می‌شود تا اکسیژن کمتری به اعضای بدن برسد که اولین عوارض این مسأله در ابتدا سوزش چشمها و پس از سپری شدن زمانی بین ۱ الی ۲ ساعت بسته به غلظت گاز کربن مونواکسید موجود در مکان فرد احساس خواب آلودگی و احساس خستگی مفرط می‌کند. در این حات اعضای بدن گِزگِز کرده و اگر بدن شخص حساس باشد دچار خونریزی بینی می‌شود. اگر شخص سعی کند سرپا بایستد دچار سرگیجه به همراه حالت تهوع شده و چشمها در این حالت اغلب سیاهی می‌رود. در ادامه ممکن است شخص دچار بیهوشی شود. البته روند حصول تمام این عوامل منوط به شرایط فیزیکی بدن فرد و شرایط محل سکون و البته عواملی از جمله شزایط زندگی فرد مورد نظر از جمله سیگاری بودن محیط کاری و ... که باعث تغییر در عملکرد ریه‌ها و سایر نثاط بدن بستگی دارد اما باز هم نتایج و روند مسمومیت در افراد مختلف با تمام شرایط بالا باز هم متغیر است و حتمی نیست. احتیاط را همیشه به خاطر داشته باشید. بعضاً دیده و شنیده‌هایی حاکی از اقدام عمدی افراد در معرض خطر مسمومیت ثابت کرده که دلایلی از جمله خود کشی با این گاز به ثبت رسیده پس اگر فرزند برادر خواهر یا هر فردی که دلایل یا شرایط نابهنجاری را تجربه کرده‌اند در زمره مسمومیت یا مرگ ناشی از استشمام این گاز قرار دارند. این افراد را تنها رها نکنید و سرکشی و مراقبت را فراموش نکنید.

فرتور شبیه‌سازی شدهٔ سه‌بُعدی.

یکی از نشانه‌های مسمومیت با کربن مونوکسید این است که وقتی شخص محیط خود را تغییر می‌دهد بهبود یافته و در قرار گرفتن مجدد در محیط دچار حالات قبلی می‌گردد. اگر غلظت کربن مونوکسید در خون بیشتر از ۳۰ درصد شود ضربان قلب شخص نیز افزایش می‌یابد. در غلظت‌های بیش از ۴۰ درصد اختلالت حرکتی، سرگیجه، کاهش حافظه و ناتوانی در حرکت اندام‌ها می‌شود.

تمامی وسایل و دستگاه‌هایی که وظیفه سوزاندن چیزی را دارند (مانند یک بخاری گازی یا نفتی، یک آب‌گرم‌کن و یا حتی موتور یک خودرو) تا حدودی مونواکسیدکربن تولید می‌کنند، میزان این تولید به شرایط احتراق (سوختن) بستگی دارد؛ هرچه میزان اکسیژن در هنگام سوختن کمتر باشد بخش بیشتری از کربن‌ها دچار ناقص سوزی می‌شوند و به جای دی‌اکسید کربن (CO۲) مونواکسیدکربن تولید می‌کنند.

افرادی که در یک فضای سربسته در معرض استنشاق این گاز قرار می‌گیرند ابتدا احساس کرختی و خواب آلودگی می‌کنند و در صورتی که هرچه سریعتر مکان را ترک نکنند و یا هوای تازه تنفس نکنند دچار بیهوشی و در نهایت خفگی می‌شوند.

برای دوری از خطرات همین گاز است که مدام توصیه می‌شود برای بخاری‌های گازی منازل حتماً از دودکش‌های کلاهک‌دار استفاده شود.

کربن مونوکسید از هوا سبکتر است و در قسمت‌های فوقانی محل‌های سرپوشیده بیشتر تجمع می‌کند. در کربن مونوکسید یک پیوند سه‌گانه کربن را به اکسیژن متصل می‌نماید که طول آن حدود ۱۱۲/۸ پیکومتر است.


منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Carbon monoxide»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۴).