هموگلوبین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هموگلوبین

هموگلوبین پروتئینی است که در گلبول‌های قرمز خون وجود دارد و نقش آن حمل نقل اکسیژن و دی اکسیدکربن در خون است. این پروتئین دارای گروه هم که یک گروه پروستتیک است می‌باشد.

ساختار[ویرایش]

این پروتئین دارای ساختمان چهارم می‌باشد و یک ساختار تترامر داشته. هموگلوبین شامل دو نوع زیرواحد مختلف به نام آلفا و بتا می‌باشد.این پروتئین از ۴ زنجیره پلی پپتیدی تشکیل شده‌است که ۲ تای آنها شامل آلفا و ۲ تای دیگر آن شامل بتا می‌باشد. بین زنجیره‌های آلفا وبتا پیوندهایی وجود دارد که این پیوندها بین ۲ زنجیره آلفا با یکدیگر و ۲ زنجیره بتا نیز با یکدیگر قویتر است. هر زنجیره آلفا دارای 141 اسید آمینه و زنجیره بتا دارای 146 اسید آمینه تشکیل شده است.تمام این چهار زنجیره توسط پیوندهای آب گریز-هیدروژنی-یونی در کنار هم قرار گرفته اند.دارای چهار گروه((هم))میباشند.هموگلبین دارای دو صورت RوTمیباشد که اکسیژن به هر دو صورت متصل میشود اما بیشتر مایل است به حالت R متصل شود. گلبولهای جنین به جای زیر واحد های بتا دارای زیر واحدهای گاما بوده که تمایل بیشتری برای دریافت اکسیژن میباشند[۱]

عملکرد[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هموگلوبین موجود است.

هموگلوبین یک پروتئین دگرریختار (آلوستریک) است.

میل ترکیبی هموگلوبین با مونوکسید کربن از اکسیژن بیشتر است و به همین دلیل، اگر شخصی مونوکسید کربن استنشاق کند، هموگلوبین به جای اکسیژن با مونوکسید کربن ترکیب می‌شود در نتیجه اکسیژن به بدن نمی‌رسد و فرد می‌میرد. در هنگامی که غلظت اکسیژن بالا باشد(در ریه ها)هموگلوبین به اکسیژن متصل شده و پروتون آزاد میکند.در صورت پایین بودن غلظت اکسیژن(در بافتهای محیطی)هیدروژن به هموگلوبین متصل شده و اکسیژن آزاد میکند.اکسیژن و هیدروژن به یک جایگاه فعال متصل نمی‌شوند.اکسیژن به اتم های آهن و هیدروژن به اتم های نیتروژن موجود در حلقه ایمیدازول یکی از ریشه های هیستیدین موجود در زنجیره های بتا شده ونقش عمده ای در ایجاد اثر بوهر دارد. اگر در موقعیت 6 هر دو زنجیره بتا اسید آمینه val جانشین Glu شود فرد دچار کم خونی داسی شکل میشود.[۲]

از بین رفتن هموگلوبین[ویرایش]

تحت شرایط ویژه‌ای نظیر قرار گیری در محلولهای هیپوتونیک و یا تحت تاثیر موادی مانند سم مار ، هموگلوبین از درون گویچه‌های قرمز خارج می‌گردد که این حالت را همولیز (hemolysis) می‌نامند. هموگلوبین ، پس از همولیز ، سرنوشتی مانند هموگلوبین گویچه‌های قرمز فاگوسیته شده پیدا می‌کند. به همین دلیل ، درصورتی که همولیز به حدی باشد که کبد قادر به دفع همه بیلی‌روبین تشکیل شده نباشد، یرقان پدید می‌آید که با توجه به علت پیدایش آن ، یرقان همولیتیک نامیده می‌شود.

نقش هموگلوبین در خون[ویرایش]

بیشتر یاخته‌های خون به شکل ذره‌های قرمز رنگی هستند و میلیون‌ها میلیون یاخته قرمز زنگ در رگ‌های بدن انسان در حال گردش و چرخش می باشند.این ذره‌های قرمز رنگ دارای پروتئینی بنام هموگلوبین میباشند.

هموگلوبین یک رنگدانه است که در خودش دارای عنصر آهن یا hem است .رنگ خون ما به علت ترکیب هموگلوبین و اکسیژن است که قرمز است. هموگلوبین می تواند با اکسیژن ترکیب شود و همین خاصیت است که به گلبولهای قرمز قدرت می دهد که اکسیژن در اختیار یاخته‌های بدن ما بگذارند.گلبولهای قرمز ابتدا در ریه با اکسیژن هوا پیوند شده سپس ضمن اینکه در مسیر گردش خون از مویرگها عبور می کنند، اکسیژن را در اختیار یاخته‌های بدن ما قرار می دهند.

هنگامی که اکسیژن آزاد می شود، هموگلوبین مزبور گازکربنیک را که در یاخته‌های بدن وجود دارد جذب می کند.گاز کربنیک جزو مواد زایدی است که به هنگام سوخت و ساز غذا به وسیله یاخته‌ها تشکیل می شود.گلبولهای قرمز بعد از اینکه سرشار از گازکربنیک شدند مجدداً به شش‌ها مراجعت می کنند. در این مرحله و در همین شش‌ها یک عمل مبادله صورت می گیرد.

به این شکل که گاز کربنیک رها می شود(و سپس از طریق عمل بازدم به خارج از بدن فرستاده می شود)و اکسیژن تازه جذب می گردد.آنگاه گلبولهای قرمز به راه خویش ادامه می دهند و اکسیژن را به یاخته‌های سراسر بدن می رسانند.

منابع[ویرایش]

  1. حمید بهایندری
  2. حمید بهایندری

هموگلوبین،مرجع ازمایشگاه پزشکی هماتولوژی هنری دیویدسون