تاریخ معماری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تاریخ معماری به زمانی بر می‌گردد که آدمی برای زندگی مجبور به ساخت سرپناه برای خویش بود. معماری از دوره‌های پیش از تاریخ اساسی ترین نیازهای بشری را همچون ساخت سرپناه و خانه برآورده ساخته‌است. در عین حال معماری به دلیل قابلیت خلق طرح‌هایی در ابعاد بزرگ و با شکوه امکان یافته تا به عنوان واسط خود بزرگنمایی و نمایشی در خدمت افراد٬گروها و یا کل جامعه قرار بگیرد.[۱]

به علاوه معماری بر خلاف ساخت ابزار مانند یک تبر سنگی یا یک جام سفالی تقریبا همیشه با کمک و تلاش جمعی صورت می‌گیرد و نه همت فردی٬در واقع نوعی فعالیت هدفمند و خلاق گروهی از افراد است که در درون یک محیط تاریخی خاص عمل می‌کنند. به همین علت معماری در طی زمان به هیچ وجه صرفا یک مقوله مختص تاریخ هنر نبوده‌است. بلکه همیشه به عنوان عاملی مهم٬تاریخ اجتماعی نژادانسانی را نیز تحت تاثیر خود قرار داده‌است.[۱]

معماری نوسنگی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری نوسنگی
Orkney Skara Brae.jpg

معماری نوسنگی، معماری دوران نوسنگی است. در جنوب‌غربی آسیا، فرهنگ نوسنگی درست بعد از ۱۰۰۰۰ سال قبل میلاد در سرزمین شام حضور پیدا کرد. واز آنجا به سمت شرق و غرب گسترش پیدا کرد. در آن‌جا فرهنگ‌های ابتدایی نوسنگی در آناتولی، سوریه و عراق در حدود ۸۰۰۰ ق.م. وجود داشت و اولین جامعه‌ی تولید‌کننده‌ غذا ابتدا در جنوب شرقی اروپا در حدود ۷۰۰۰ ق.م. و در مرکز اروپا در حدود ۵۵۰۰ ق.م. بوجود آمد. البته با چند استثنا کوچک (سرمنشا تیشه‌های مسی و نیزه در منطقه «دریاچه‌های بزرگ» بود). مردم قاره آمریکا تا زمانی که اروپاییان با آن‌هاارتباط پیدا کردند در مرحله نوسنگی در تکنولوژی باقی‌ماندند.

مردم دوران نوسنگی در سرزمین شام، آناتولی، شمال بین‌النهرین و آسیای میانه بناهای بزرگی بودند و از آجر برای ساخت خانه و دهکده‌های خود استفاده‌می‌کردند. در کاتال‌هویوک (مکانی در ترکیه امروزی)، خانه‌ها گچ‌کاری و رنگ شده بودند و با صحنه‌هایی از انسان و حیوان تزیین شده‌بودند. در فرهنگ نوسنگیِ مردم مالت در اطراف دریای مدیترانه، مردم در معابد مگالیتک به پرستش می‌پرداختند.

در اروپا، «خانه‌های بلند» از اندود و ترکه ساخته‌شده‌بود. مقبره‌های دارای تزینات برای مردگان بناشده‌بود. این مقبره‌ها اختصاصا در ایرلند زیاد هستند. جایی که در آن چندین هزار مقبره از این دست در آن هنوز موجوداست. مردم نوسنگی در بریتانیا پشته‌های بلند و تالارِ مقبره برای مردگانشان و اردوگاه‌های کازوید و هنگ‌هایی برای معادن سنگ چخماق و یادمانی‌های کرسیوس می‌ساختند.

معماری خاورمیانه[ویرایش]

معماری ایرانی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری ایرانی

کلیه بررسی‌ها و کاوش‌های باستانشناسی حکایت از آن دارد که سابقه معماری ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد می‌رسد. از آن زمان تا کنون پیوسته این هنر در ارتباط با مسائل گوناگون، بویژه علل مذهبی، توسعه و تکامل یافته‌است. معماری ایران دارای ویژگی‌هایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی ویژه برخوردار است: ویژگی‌هایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوان‌های رفیع، ستون‌های بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هر یک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.

معماری مصر[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری مصر باستان
S F-E-CAMERON EGYPT 2006 FEB 00289.JPG

طی ۱۰ هزار سال تمدن مصر باستان که در دره نیل واقع شده یکی از شاخص‌ترین تمدن‌های زمانه خود است. حتی امروزه آثار معماریی مانند مجسمهٔ ابوالهول و اهرام جزو میراث فرهنگی یونسکو محسوب می‌شوند. از 5500 تا 2800 سال قبل، فرمانروایان قدرتمند مصر بناهای عظیم و شگفت انگیز زیادی از جمله اهرام، آرامگاه ها و معابد زیادی در مصر ساختند که تا امروز پا برجاست. این بناها مانند اهرام جیزه نه تنها ابتدایی نیستند، بلکه معماری بسیار پیچیده و حیرت انگیزی دارند که هنر معماری و علم مهندسی سازندگان آن را اثبات می کنند. مصالح ساختمانی که مصری ها از آن استفاده می کردند عمدتا انواع سنگ معدن و سنگ گرانیت بوده است که با قایق های عظیم از طریق رود نیل به مصر آورده می شده است. از جمله بناهایی که از معماری شگفت انگیزی برخوردارند می توان به دره شاهان و معبد حتشپسوت اشاره کرد. [۲] معماری مصر باستان را منتقدان معماری به چندین روش دسته‌بندی کرده‌اند.

  • دسته‌بندی بر پایه مصالح
  • دسته‌بندی بر پایه دوره تاریخی

معماری بین النهرین[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری بین النهرین


معماری بین النهرین دوره‌ای در تاریخ هنر است که در آن اهمیت نقش برجسته‌ها بیشتر شد، یکی از دلایل این امر آن بود که آشوریان قومی شمالی بودند و سنگ آنجا بیشتر یافت می‌شد. با این حال از آشور اغلب نقش برجسته باقی مانده‌است و تنها یک مجسمه. آثار دورهٔ آشور هم حالتی اسطوره‌ای دارند و هم حالتی زمینی و به قدرت پادشاهان می‌پردازند. صحنه‌های نبرد و جنگ در این دوره مشاهده می‌شود و نقش برجسته‌ها بسیار شلوغ هستند. [۳]

معماری مدیترانه[ویرایش]

معماری آسیایی شرقی[ویرایش]

Himeji Castle The Keep Towers.jpg

معماری چین[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری چینی

معماری چین نیز همانند سایر هنرهای آن از گستردگی و تنـوع فراوان برخوردار است، هر چند آثار معماری آنان گاه به علت استفاده از مصالح کم دوام از بین رفته‌اند، ولیکن آنچه از این آثار باقیمانده، گویای این حقیقت است که آثار چین در حد معماری‌های مصر و بین النهرین و ایران باستان است. به طور کلی معماری چین شامل معابد (کنفوسیوسی، لائوتسه، بودایی) پاگودا، قصر، دیوار بزرگ چین، خانه و دیرها، آرامگاه‌ها و معابد صخره‌ای (‌غارها) است. معماری چین یگانه سیستم معماری در جهان است که ترکیب بندی چوبی عمده ان می‌باشد که تجلی بخش عمیق اصول اخلاقی چینی‌ها و دیدگاه‌های زیبائی، ارزش و طبیعت است.

معماری هندوستان[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری هندی
Somanathapura Keshava temple.jpeg

معماری ژاپنی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری ژاپنی


معماری کره‌ای[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری کره‌ای


معماری آفریقا[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری آفریقا


معماری اروپا[ویرایش]

Concordiatempelagrigent2 retouched.jpg

معماری یونان باستان[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری یونان باستان


معماری روم[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری روم

در ابتدا رو میان در آلونک های چوبی به شکل بدوی زندگی می کردند.رومیان را می توان اولین شهرنشین هایی که از آپارتمان استفاده می کردند نامید.در روم ساختن ساختمان هایی با ارتفاع بیش از 20 متر ممنوع بود.دلیل آن، جلوگیری از فروریختن ساختمان ها بود.معماران رومی بیشتر نیروی خویش را بر ساختن بناهای ضروری و عظیم و نقشه های کارآمد متمرکز کرده بودند.البته اینان نیز معبدهایی به تقلید از نقشه هایی که در آن ها عناصری از معماری یونانی و آتروسک به شیوه ای بی مانند ترکیب شده بودند ساختند.رومی ها برای اولین بار طاق های قوسی که با طاق ضربی بودند، را مورد استفاده و بهره برداری قرار دادند. به نظر می رسد استفاده از قوس را از ایرانیان آموخته باشند.کشف بتن معماری رومی را به شدت تحت تاثیر قرار داد.رومی از سنگ «مرمر» برای تزیین بنا استفاده می کرده اند.ضخامت سنگ را به قدری نازک انتخاب می کردند و بسیار شبیه کاغذ دیواری بود.[۴]

معماری رومی‌وار[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری رومی‌وار

معماری رومانسک اصطلاحی است که جهت تشریح موضوعی از اروپا که معماری را در اواخر قرن ۱۰ تحت تأثیر قرار داد و در روش گوتیک دخالت خود در طول قرن ۱۲. روش رومانسیک در انگلستان بصورت سنتی‌تری به نام معماری نورمان خوانده شد. معماری رومانسیک با کیفیت توده‌ای آن، دیوارهای ضخیمش، طاقهای گردش، پایه‌ها محکم، تاقهای فنری برجهای بزرگ و دالانهای تزئین شده‌اش شناخته شده‌است. هر ساختمانی شکل واضحی را نشان می‌دهد و به ندرت دارای نقشه‌های معمولی متقارن هستند بنابراین نمای کلّی آنها نسبت به ساختمانهای گوتیک که دنبالروش است ساده‌تر به نظر می‌رسد.

معماری گوتیک[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری گوتیک

معماری گوتیک یکی از سبک‌ها و دوره‌های تاریخی معماری است. این سبک یک سبک مذهبی بوده که همواره در خدمت کلیسا بوده‌است. آغاز پیدایش هیچ یک از شیوه‌های معماری را به دقت شیوهٔ گوتیک نمی‌توان تعیین کرد. هنر معماری گوتیک در میان سالهای ۱۱۳۷ و ۱۱۴۴ (میلادی) در جریان بازسازی کلیسای سنت دنیس فرانسه پا به عرصه وجود گذاشت و تا اواسط قرن شانزدهم میلادی در اروپا معمول بود. هنر گوتیک در میان دو دوره رمانسک و رنسانس واقع شده‌است و تا قبل از دوره مدرن گوتیک به عنوان یک صفت منفی به کار می‌رفت فیلاریته از آن به عنوان هنر فلاکت زده یاد می‌کند.

معماری رنسانس[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری رنسانس

معماری رنسانس به معماری اروپا در سده‌های ۱۵ و ۱۶ میلادی (دورهٔ رنسانس) اطلاق می‌شود که از مشخصه‌های آن، نوزایی عناصر فرهنگی روم و یونان باستان بود. رنسانس (به انگلیسی: Renaissance) یا نوزایی، جنبش فرهنگی مهمی بود که آغازگر دورانی از انقلاب علمی و اصلاحات مذهبی و پیشرفت هنری در اروپا شد. عصر نوزایش، دوران گذار بین سده‌های میانه و دوران جدید است. در میان موافقان با آن در دوره رنسانس، به معنای بازگشت به سوی سنت‌های کلاسیک هنر روم و یونان بود. در واقع، مخالفان سبک گوتیک معتقد بودند که می‌خواهند بار دیگر به سوی مولفه‌های هنری روم و یونان بازگردند و آن عناصر را احیا کنند. اولین بار، واژه لفظ رنسانس را فرانسویها در قرن ۱۶ میلادی، به کاربردند. معمولاً شروع دوره نوزایش را در سده چهاردهم در شمال ایتالیا می‌دانند. خاستگاه رنسانس شهر فلورانس است. این جنبش در سده پانزدهم میلادی، شمال اروپا را نیز فراگرفت. رنسانس، یک تحول ۳۰۰ ساله‌است که در سال‌های ۱۳۰۰ از فلورانس ایتالیا شروع شد و در عرض سه قرن در سراسر اروپا انتشار و در انگلستان پایان یافت.

معماری باروک[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری باروک
نمای کلیسا گواسو، اولین نمای باروک.[۵]

معماری باروک از ایتالیا شروع شد و قسمت اعظم اروپا را هم به زیر پوشش خود درآورد. تقریبا از اوایل قرن ۱۷ تا اواسط قرن ۱۸ در بیشتر کشورهای لاتین گسترش یافت. از نظر منتقدین قرن نوزدهم معماری باروک عبارت است از معماری کلاسیک منحط بی‌ساختار و دارای تزئینات نمایشی زیاد و عجیب و غریب است. در فرانسه سبک باروک با سبک کلاسیک تلفیق شد و پدیده معماری جدیدی به نام کاخ ورسای بوجود آمد. اشراف روسیه تحت تاثیر کاخ ورسای، کاخ سن پیترزبورگ را با معماری باروک ساختند. این سبک معماری در همه جای اروپا وجود دارد. [۶]

===معماری روکوکو===

در بین سال های 1650 تا 1790 میلادی که آخرین دوره معماری باروک به حساب می آید، معماران ساختمان های زیبای سفید رنگی با منحنی های زیبا ساختند. این بناها با کتیبه ها و اشکال هندسی و انگوری شکل تزیین داده شده است. [۷]

معماری نئوکلاسیک[ویرایش]

در بین سال های 1730 و 1914 میلادی، معماران با الهام از سبک معماری دوره رونسانس و معماری کلاسیک بناهای جدیدی در بریتانیا، ایالات متحده آمریکا و اروپا خلق کردند که جزئیات زیادی از معماری یونان و رم باستان به عاریه گرفته بود. [۸]

معماری آرت نوو (هنر نو)[ویرایش]

در دوره کوتاه سال های بین 1890 و 1914 میلادی، سبک هنری جدیدی در گرافیک و طراحی پارچه شکل گرفت که به سبک هنر نو مشهور است. این سبک هنری به معماری و طراحی داخلی هم راه پید کرد. بناها در این سبک از خطوط منحنی و کروی شکل، زیاد استفاده کرده اند. [۹] [۱۰]

معماری آرت دکو (هنر تزئینی)[ویرایش]

در بین سال های 1925 و 1937، طراحی های زیگزاگ و خطوط عمودی تاثیری زیادی در هنر معماری داشت. بسیاری از طرح های زمینه ای که در سبک آرت دکو استفاده شده است، از مصر باستان الهام گرفته شده است. [۱۱] [۱۲]

معماری روزگار ویکتوریا[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری روزگار ویکتوریا

معماری روزگار ویکتوریا یا عصر ویکتوریا یکی از گونه‌های سبک معماری است که در عصر ویکتوریا رواج داشته‌است.

معماری آمریکا[ویرایش]

Palenque ruins web.jpg

معماری مایا[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری مایا

معماری مایاها که تا به امروز بجای مانده عمدتا مبتنی بر ساخت منازل شهری و روستایی، کاخ‌های شاهی و معابد و هرم‌های مذهبی- عبادی و سامانه‌های شهری مانند کانال هاو مخازن آب، راه‌های شهری و بین شهری می‌شد. خیابان‌ها عمدتا بصورت سنگفرش بودند و برای طراحی شهر مهندسان امر ابتدا نقشه شهر را طراحی کرده و سپس نظر مساعد شاه را می‌گرفتند.[۱۳] معمولا ساختمان‌های مذهبی مایاها که بصورت هرم بود با مذهب و ایدئولوژی و نیز با گاهشماری مایایی در ارتباط بود.[۱۴] پلکان در معماری جایگاه ویژه‌ای داشت و در همه آثار بگونه‌ای بچشم می‌آید. در نمای ساختمان از موزاییک و انواع رنگ استفاده می‌شد[۱۵] و بکارگیری نقوش و تصویرهای مختلف در درون اتاق‌ها یا راهروها و نمای خارجی ساختمان‌های فاخر ویژگی دیگر معماری آمریکای مرکزی در عصر طلایی مایاها بود.[۱۶]

معماری مذهبی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری مذهبی

معماری مذهبی' به معماری ساختمانهایی گفته می‌شود که بر اساس نگرش مذهبی و ایدئولوژی مذهبی طراحی می‌گردد که معمولا این معماری در ساختمانهایی که کاربری مذهبی دارند مانند: آتشکدهها، مسجدها، کلیساها، معبدها، خانقاهها و زیارتگاهها دیده می‌شود. معماری مذهبی از میان سبک‌های معماری ایران از جایگاه خاصی برخوردار است. سابقه این نوع معماری به دوران قبل از اسلام به ویژه دوران ساسانیان می‌رسد.

معماری بودایی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری بودایی


معماری اسلامی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری اسلامی
Sultan Ahmed Mosque Istanbul Turkey retouched.jpg

معماری اسلامی، شیوه‌ای از معماری است که تحت تأثیر فرهنگ اسلامی بوجود آمده و دارای چند ویژگی است: همان گونه که از نام بر می‌آید این گونه از معماری شامل معماری گستره‌ای از جهان می‌شود که ما با عنوان جهان اسلام می‌شناسیم. معماری این کشورها تحت تأثیر ایدئولوژی اسلام در طول زمانی مشخص قرار گرفته و به همین خاطر دارای برخی ویژگی‌های مشترک شدند. در گستره مکانی جهان اسلام شامل:هند، افغانستان، کشورهای آسیای میانه و قفقاز، ایران، عراق، ترکیه، سوریه، فلسطین، مصر، تونس، الجزایر، مراکش (مغرب) رواج داشته‌است. گستره زمانی معماری جهان اسلام را می‌توان از سالهای اولیه ظهور اسلام تا پیش از گستردگی عام معماری مدرن دانست. با این حال نمی‌توان این گسترگی و نقش اثر گذار در معماری را در همه مناطق یکسان دانست. به عنوان نمونه «چنین نقشی در مصر» از سال ۹۲۴ (قمری) به وجود آمد[۱۷].

معماری معاصر[ویرایش]

Sydney Opera House Sails.jpg

معماری مدرن[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری مدرن

معماری مدرن یا معماری نوگرا نام جنبشی در معماری است. در معماری مدرن، کارکرد با ایده‌هایی ترکیب می‌شود که مفاهیم و فرم‌های تاریخی از آن حذف شده‌اند. از شیوه‌های این نوع معماری می‌توان سبک بین‌المللی، آرت دکو، معماری آلی، و سبک چمنزار را نام برد.

معماری هیجان‌نمایی[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری هیجان‌نمایی

معماری اکسپرسیونیست یک حرکت معمارانه بود که در شمال اروپا در دهه اول قرن بیستم به موازات هنر بصری و عملی اکپرسیونیست پیشرفت کرد. عبارت "معماری اکسپرسیونیست برای اولین بار فعالیت‌های پیشرو(اوان گارد) هلندی و اتریشی وچکسلاواکی و دانمارکی را از سال ۱۹۱۰ تا ۱۹۲۴توصیف می‌کند.

سبک بین‌المللی[ویرایش]

نوشتار اصلی: سبک بین‌المللی

سبک بین‌المللی یا شیوه بین‌المللی نام شیوه‌ای در معماری مدرن است که در بین سالیان ۱۹۲۰-۱۹۳۰ در اروپا و آمریکا پایه گذاری گردید این اصطلاح منشا خود را از عنوان یکی از کتابهای راسل هیچکاک و فیلیپ جانسون گرفته بود کتبی که برای ثبت اطلاعات برگزاری نمایشگاه هنر معماری مدرن که در موزه هنرهای مدرن شهر نیویورک در سال ۱۹۳۲ نوشته شده بود. ویژگی‌های مدرنیسم را در سرتاسر جهان بر اساس ویژگی‌های مشترک شناسایی و تعریف و طبقه بندی می‌کرد. که نتیجه آن تمرکز بیشتر بر ویژگی‌های سبک شناسی هنر مدرن بود
اهداف هیچکاک و جانسون برای توصیف یک سبک از آن زمان بود که معماری مدرن را مختصر و مفید کرد.

معماری پست‌مدرن[ویرایش]

نوشتار اصلی: معماری پست‌مدرن

معماری پست‌مدرن یا پسانوگرا واکنشی است به سبک بین‌المللی و معماری مدرن و از دهه ۱۹۸۰ به بعد دور گرفت.[۱۸] این نوع معماری همچنین مولفه‌ایست از جنبش پسانوگرایی. این نوع معماری پیرایش و تزیین را باز به میان می‌آورد، و از رنگ‌های زرق و برق‌دار و آرایه‌های نامتجانس اغلب بهره می‌برد.[۱۹] در این شیوه، بجای استفاده از مفاهیم فاضلانه، سعی در استفاده از جزئیات و نمادهای صرفا زیبا، مقیاس‌های متناقض، روابط هندسی دلبخواه، و طعنه و ابهام در فُرم‌ها می‌شود.[۲۰] سبک پست مدرن در واقع جدیدترین سبک معماری است است که از ترکیب مدرنیسم و کلاسیک به وجود آمد. یک نگاه دقیق به سبک های مختلف معماری که تا به امروز آمده است، تاثیر معماری دوره باستان را نشان می دهد. [۲۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ هوکر، کریستف. تاریخ معماری. انتشارات لوتوس، ۲۰۰۰. شابک ‎۹۶۴-۹۳۳۰۲-۲-۴. 
  2. [۱]
  3. مرزبان، صص ۱۴-۱۶
  4. مهدوی نژاد، محمد جواد. سیر اندیشه های معماری. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تهران، 1390. شابک ‎۸-۱۲-۲۷۲۹-۹۶۴-۹۷۸. 
  5. Wölfflin, Heinrich (1971). Renaissance and Baroque. London: Collins. p. 96. 
  6. [۲]
  7. [۳]
  8. [۴]
  9. [۵]
  10. [۶]
  11. [۷]
  12. [۸]
  13. تمدن مایا. ص۷۲
  14. Maya Architecture «Maya Architecture»(انگلیسی). بازبینی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۱. 
  15. تمدن مایا. ص ۷۳-۷۵
  16. «III. Classic Period - A. Society and Economy»(انگلیسی). بازبینی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۱. 
  17. هیلن براند، ۱۳۷۷
  18. Illustrated Dictionary of Architecture. 2nd Ed. Ernest Burdern. 2002. pp.257
  19. Illustrated Dictionary of Architecture. 2nd Ed. Ernest Burdern. 2002. pp.257
  20. Illustrated Dictionary of Architecture. 2nd Ed. Ernest Burdern. 2002. pp.257
  21. [۹]

پیوند به بیرون[ویرایش]