تیشه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیشهٔ نجاری
صاف کردن پهلوی تنه درخت با تیشه

تیشه ابزاری تک‌دسته با تیغهٔ تیز فلزی است که برای تراشیدن و قطع و شکافتن موادی مانند سنگ و چوب و آجر و خاک استفاده می‌شود. تیشه از گذشته های دور در صنایع دستی کاربرد داشته و با رواج ابزارهای ماشینی کاربرد تیشه کم‌تر شده است.

تیشه بسته به موادی که با آن کار می‌شود چند گونه است:

  • تیشه نجاری: این تیشه برای صاف کردن سطوح ناهموار چوب و شکل دادن به قطعه چوب به کار می‌رود. تبدیل کردن تنه درخت به تیر یکی از کاربردهای تیشه بوده است. در گذشته در صنعت کشتی‌سازی چوبی تیشه از ابزارهای بسیار رایج بوده است.
  • تیشه بنایی: تیشه بنایی بیشتر برای شکستن و شکل دادن به آجر به کار می‌رفته است.
  • تیشه حجاری: از این تیشه برای کندن سنگ و شکل دادن به قطعات سنگ و درآوردن نقش در کتیبه‌ها و حجاری استفاده می‌شده است.
  • تیشه چاه‌کنی: این تیشه فلزی را که معمولا نوک تیز است و گاه دسته چوبی ندارد مقنی‌ها برای کندن زمین و حفر چاه به کار می‌برند.

نام[ویرایش]

به گفته علی‌اکبر دهخدا ریشه واژه «تیشه» از زبان پهلوی است.[۱]

پانویس[ویرایش]

  1. لغت‌نامه دهخدا - تیشه: تیشه.(ش/ش)(اِ)از ریشه تش به معنی...تبر...پهلوی تیشک - افزار آهنی نجاران

منابع[ویرایش]