تاریخ هنر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

برای اطلاعات بیشتر به تاریخ هنر (ابهام‌زدایی) مراجعه فرمایید

خلقت آدم (۱۵۰۸-۱۵۱۲)، توسط میکل آنژ

تاریخ هنر به سرگذشت هنرهای زیبا، متشکل از هنرهای تجسمی، نمایشی، شنیداری و کلامی اشاره دارد و به سیر تحول آن در گذر تاریخ می‌پردازد. نقطهٔ آغاز تاریخ هنر در جهان، هنر ماقبل تاریخ و آثار هنری غارنشینان —اغلب نقاشی‌ها و مجسمه‌های بدوی (به انگلیسی: primitive) و ابتدایی از حیوانات و انسان‌ها— است. علاوه بر هنر ابتدایی، تاریخ هنر را می‌توان بر اساس منطقه به چند عرصه تقسیم کرد. هنر خاور باستان در سرزمین‌های خاورمیانه و هندوستان، هنر یونان باستان و روم باستان، هنر بیزانس، هنر اسلامی، هنر خاور دور، هنر قرون وسطا در دوران استیلای کلیسا بر اروپا، هنر دورهٔ رنسانس، هنر نوین غربی و در نهایت هنر نوگرای دوران جدید در قرن بیستم از آن جمله‌اند. هنر ابتدایی می‌تواند هنر انسان‌های معاصر را که سبک زندگی و فرهنگی بدوی دارند، در کنار هنر انسان‌های ماقبل تاریخ در برگیرد.

دوران ماقبل تاریخ[ویرایش]

نوشتار اصلی: هنر ماقبل تاریخ

هنر در دوران ماقبل تاریخ، هنری ابتدایی و بَدَوی بود که توسط انسان‌های غارنشین قبل از ورود به تمدن خلق شده‌است. این دوران می‌تواند از ده‌ها هزار سال قبل از میلاد مسیح شروع شده و تا دوران ظهور تمدن‌های بین‌النهرین ادامه داشته‌باشد. از نظر تاریخی این دوران به چند بخش تقسیم می‌شود:

دوران دیرینه‌سنگی[ویرایش]

گرچه قدمت دوران دیرینه‌سنگی یا پارینه‌سنگی آغازین به ۲ میلیون سال قبل از میلاد نیز می‌رسد، قدیمی‌ترین آثار هنری یا شبه هنری را می‌توان مربوط به ۳۰ هزار پیش از میلاد دانست. بیشتر اینگونه آثار، جنبهٔ زیبایی‌شناختی هنری —بدانگونه که در هنر امروزی شاهد آن هستیم— ندارند و همچنین به علت دور از دسترس بودن، فاقد جنبهٔ نمایشی هنر هستند. مانند نقاشی‌هایی از حیوانات در دیوارهٔ غارهای باستانی فرانسه و اسپانیا؛ بیشتر از گاو، گوزن و اسب که گاهی حاوی نقش انسان هستند که موضع «شکار» را در نقاشی پدیدار می‌کند. در این دوران، تقدس ابزارهای هنری و وسایل نقاشی نیز دارای اهمیت است؛ گویا انسان غارنشین از نقاشی حیوان‌ها برای تسلط بیشتر بر شرایط شکار سود می‌برده‌است و به همین دلیل نقاشی و ابزارش موهبتی مهم و حیاتی تلقی می‌شد.

با اینکه اصلی‌ترین قالب هنری دوران دیرینه‌سنگی نقاشی در دیوارهٔ غارهاست، نمی‌توان هنر ساخت اشیای زینتی و پیکره‌های کوچک را که «هنر خاکی» نام دارند نادیده انگاشت. بارزترین و شناخته شده‌ترین آثار باقیمانده از این دوران، مجسمه ۱۰ سانتیمتری از ونوس مربوط به ۲۶ هزار قبل از میلاد (یافت شده در اتریش) و نمادهای فرج کنده‌کاری شده روی سنگ آهک مربوط به ۳۳ هزار سال پیش از میلاد در فرانسه هستند.[۱]

هنر خاور باستان[ویرایش]

در بین‌النهرین و تمدن‌های سومر، اکد، بابل و آشور اولین حضور هنر در کنار تمدن مشاهده می‌شود. همزمان، هنر مصر باستان و هنر هند باستان، و همچنین تمدن‌های باستانی ایران نیز در کنار هنر بین‌النهرین، تاریخ هنر خاورزمین را در دوران باستان شکل می‌دهند.

اصلی‌ترین نمود هنر در میان تمدن‌های بین‌النهرین، ظروف سفالی است. آغاز هنر سفالگری را می‌توان در ظروف گلی یافت شده از ایران و سوریه جُست که قدمت بسیاری از آنها به هزارهٔ هشتم پیش از میلاد می‌رسد. این ظروف گلی، با دست ساخته شده‌اند و با گرمای طبیعی آفتاب خشک شده‌اند و هیچ‌کدام دارای لعاب و رنگ نیستند. این در حالی است که در بین سال‌های ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ پیش از میلاد، آثاری هنری یافت شده‌است که با چرخ سفالگری و به صورت حرفه‌ای طراحی و ساخته شده‌اند.

هنر آشور[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]