کاخ مروارید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۵°۴۷′۱۵٫۹۹″ شمالی ۵۰°۵۳′۱۱٫۰۷″ شرقی / ۳۵٫۷۸۷۷۷۵۰°شمالی ۵۰٫۸۸۶۴۰۸۳°شرقی / 35.7877750; 50.8864083

کاخ مروارید
Pearl Palace -Kakh e Morvarid- Karaj Iran.jpg
نام کاخ مروارید
کشور  ایران
شهرستان کرج
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر کاخ شمس
نوع بنا کاخ
کاربری کنونی اداره توسط میراث فرهنگی
دیرینگی پهلوی
دورهٔ ساخت اثر پهلوی
بانی اثر بنیاد فرانک لوید رایت
معمار: وسلی پیترز
مالک اثر سازمان میراث فرهنگی
مالک فعلی اثر نامعلوم
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۷۰۶۷
تاریخ ثبت ملی ۱۲ بهمن ۱۳۸۱[۱]
اطلاعات بازدید
امکان بازدید وجود دارد

کاخ مروارید یا کاخ شمس، کاخی در مهرشهر کرج، واقع در استان البرز است که در سال‌های ۱۳۴۵ (خورشیدی) تا ۱۳۴۷ (خورشیدی) با زیربنای ۲۵۰۰ متر برای زندگی شمس پهلوی ساخته شد. سازه اصلی و طرح کاخ به شکل یک سفره‌ماهی است که صدفی آن را دربرگرفته‌است. این ساختمان بدست وسلی پیترز طراحی و بنیاد فرانک لوید رایت به مبلغ یک میلیون دلار آمریکا و ساخته شد.[۲][۳] این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ به شماره ثبت ۷۰۶۷ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.[۱]

این کاخ اکنون در وضعیت بسیار نامناسبی قرار دارد.[۴]

پیشینه[ویرایش]

پیش از دهه ۱۳۴۰ (خورشیدی) این منطقه از چند روستا از جمله حسین‌آباد افشار تشکیل شده بود. شمس پهلوی خواهر محمدرضا پهلوی به دلیل بیماری آسم این منطقه را برای زندگی انتخاب کرد.[۵]

مشخصات[ویرایش]

این کاخ در زمینی به گستردگی ۱۱۱ هکتار با ۲۵۰۰ متر زیربنا بین سال‌های ۱۳۴۵ (خورشیدی) تا ۱۳۴۷ (خورشیدی) در مهرشهر کرج، ارم برای اقامت شمس پهلوی ساخته شد. سازهٔ اصلی و طرح کاخ به ریخت یک سفره‌ماهی است که صدفی را دربرگرفته‌است. همه فضاهای معماری در زیر سقفی با فرم حلزونی (مارپیچ) و با نورگیرهای گوناگون و به‌شکل دانه‌های مروارید ساخته شده‌است. در گوشه شمالی کاخ و در محوطه بیرونی دریاچه نیز به‌شکل باله‌های سفره‌ماهی طراحی و ساخته شده‌است.[۶]

این بنا دربردارنده فضاهای گوناگونی از جمله تالار طلایی بار، دفتر مخصوص شمس، تالار پذیرایی، سالن سینما، سالن بیلیارد، استخر، آب‌نما، محل نگهداری پرندگان کمیاب، اتاق‌های خواب و غیره می‌باشد. یکی از مهمترین بخش‌های این کاخ اتاق صدف است که دارای تزئینات مختلفی بوده، بخصوص نمای بیرونی آن که بصورت حلزونی شکل ساخته شده‌است. در طراحی فضای بیرونی دریاچه کوچکی از سه طرف کاخ را احاطه کرده و به زیبایی آن افزوده‌است.

معماری این اثر که بخشی از تاریخ معماری مدرن است، با تأثیر از شیوه فرانک لوید رایت از پرآوازه‌ترین معماران آمریکایی است که از سوی یکی از شاگردان ایرانی‌اش به نام «عامری» شکل گرفته‌است.[۶]

مصادره[ویرایش]

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران این ساختمان به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی و بعد از آن به بنیاد تعاون داده شد.[۷]

این مجموعه تا چندی پیش به عنوان موزه و با نام «مجتمع اردویی تفریحی شهید فهمیده» استفاده می‌شد. در سال ۱۳۸۶ (خورشیدی) بنیاد مستضعفان و جانبازان در اقدام غیرقانونی در یکی از دفاتر اسناد رسمی بر پایه سند انتقال قطعی شماره ۳۰۸۳۸ مورخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۶ به شهرداری کرج[۸] به بهای ۷۰ میلیارد ریال فروخته و تسلیم کرد.[۹] اما چند ماه بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و در ۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ (خورشیدی) حکم واگذاری این کاخ به اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان البرز، با حکم دادستانی عمومی و انقلاب کرج، صادر شد.[۱۰]

بازسازی و بازگشایی[ویرایش]

با تملک مجدد سازمان میراث فرهنگی بر ۳۰ هکتار از مساحت این مجموعه که شامل کاخ اصلی نیز می‌باشد، مسئولان فرهنگی استان البرز، خبر از برنامه‌ریزی برای بازسازی این اثر دادند که در طی سال‌های بی‌توجهی به آن، تا حد زیادی، تخریب شده‌است. وعده بازدید عمومی این بنای منحصربفرد، بعد از بازسازی‌های اضطراری نیز از جانب مسئولان سازمان میراث فرهنگی، داده شده‌است.[۱۱]

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان البرز، وعده داده بود که این کاخ در نوروز ۱۳۹۴ (خورشیدی) برای بازدید عمومی آماده شده و روزانه، برنامه‌های فرهنگی مختلفی در آن برای بازدیدکنندگان به اجرا درآیند.[۱۲]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]