نهادهای اقتصادی در نیروهای مسلح ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در نیروهای مسلح کشور ایران نهادهای اقتصادی خصوصی بوجود آمده‌اند که جزو بخشهای خصوصی شبه دولتی معروف شده‌اند. این شرکتها نسبت به دیگر بخشهای خصوصی مورد اعتماد بیشتر حکومت قرار دارند. این شرکتها از نظر مالکیت متعلق به اشخاص و گروه‌های نظامی یا پلیسی بوده و می‌توان گفت که گروه‌هایی اقتصادی‌اند که از نظر مالکیت یا مدیریت دارای ماهیتی نظامی هستند. این بخش با توجه به قدرت مستقل اقتصادی زیادی که برای خود ایجاد کرده‌اند و باتوجه به اینکه امکانات نظامی و امنیتی و اطلاعاتی ایران را نیز در اختیار دارند قابلیت تشکیل یک قطب مستقل برای دخالت در بسیاری از تصمیمات در مسائل اقتصادی و سیاسی و داخلی را بطور غیر مستقیم دارا می‌باشند؛ و برخی عقیده دارند که یک «دولت پنهان» درحال شکل‌گیری است که در حال خریداری اموال و داراییهای دولت می‌باشد و با وجود تبلیغاتی که در کشور در مورد واگذاری‌ها از بخش دولتی به بخش خصوصی انجام می‌شود، در عمل دارایی‌ها از دولتِ آشکار به دولتِ پنهان منتقل می‌شود. ثروت انبوه، نفوذ و دسترسی به اطلاعات و... اهمیت بررسی شفاف عملکرد آنها را بیشتر می‌کند؛ ولی فضای مبهم و بعضاً عدم دسترسی سازمان بازرسی و سایر دستگاههای نظارتی به اطلاعات عملکرد این بنیادها و مشخص نبودن نسبت این ارگانها با سیاستهای خصوصی سازی دولت در برخی حوزه‌های اقتصاد، راه را برای ورود بخش خصوصی به عرصه اقتصاد تنگ کرده است؛ و باعث شده که این نهادها، تأثیر مثبتی در روند خصوصی سازی در ایران نداشته و نظارتها در این زمینه نیز با مشکل مواجه شوند.[۱][۲][۳][۴]

رابطه نیروهای مسلح و تجارت[ویرایش]

تأثیر بر روی اقتصاد[ویرایش]

با توجه به اینکه این نهادها شبه دولتی می‌باشند و در اینکه بخش شبه دولتی در ایران تأثیر مثبتی بر بخش خصوصی و خصوصی سازی در اقتصاد ایران گذارده باشد تردید جدی وجود دارد. این نهادها حتی در مقایسه با سایر شبه دولتی‌ها مورد اعتماد بیشتر حکومت هستند و چون در ایران نیروهای مسلح، اداره کننده سیستمهای اطلاعاتی کشور می‌باشند، این نهادها از رانتهای اطلاعاتی بسیار قوی برخوردار بوده، عرصه را برای پیشرفت بخش خصوصی تنگ می‌نمایند.

تأثیر بر امنیت ملی[ویرایش]

دکترین نظامی می‌کوشد تا چارچوبی مفهومی برای یک نیروی نظامی ارائه دهد:

  • نیرو چگونه خود را تعریف می‌کند («ما که هستیم؟»)
  • مأموریت آن چیست. («ما چه کار می‌کنیم؟»)
  • پرسشهای دیگر

لذا می‌توان گفت دکترین نظامی، آرا و نظرات افسران نظامی حرفه‌ای را منعکس می‌کند. برخی نهادهای نظامی و امنیتی و... ارگانهایی هستند که به نظر می‌رسد سالهاست از اهداف اولیه خود فاصله گرفته‌اند و به تراستها و غولهای بزرگ اقتصادی تبدیل شده‌اند.[۴]

شرکتهای خصوصی شبه دولتی وابسته به نیروهای مسلح[ویرایش]

در نیروی انتظامی[ویرایش]

بنیاد تعاون ناجا[ویرایش]

بنیاد تعاون ناجا شرکت مادر فعالیت‌های اقتصادی نیروی انتظامی محسوب می‌شود.[۵] این نهاد که بدستور سید علی خامنه‌ای از تاریخ ۲۷/۵/۷۵ شروع به کار نمود؛ و مدعی بود که مجموعه‌ای با اهداف اقتصادی بوده و در رقابت با بخش خصوصی مترصد بهره‌برداری از فرصت‌های اقتصادی بنفع خانواده ناجا می‌باشد.[۶] این نهاد در اوایل دوران شکل گیری خود (یعنی زمان فرماندهی سردار لطفیان و سردار قالیباف در ناجا) بیشتر در راستای اهداف مشخص و تعریف شده خود یعنی «بهبود و ارتقای سطح معیشت و تسهیلات رفاهی کارکنان نیروی انتظامی» گام بر می‌داشت، ولی بعدها با کمک دولت دکتر محمود احمدی نژاد و واگذاری بسیاری از طرح‌های عمرانی و ساختمانی قدرت گرفت، تا جایی که حتی کارکنان ناجا را هم جا گذاشت و به یکی از بزرگ‌ترین هلدینگ‌های اقتصادی کشور ایران تبدیل گردید.[۵]

بانک قوامین
بانک قوامین بانکی در ایران است که به نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران وابسته‌است و در ابتدا فقط به کارکنان نیروی انتظامی خدمات می‌داد و بعد از آن خدمات این بانک به عموم مردم ارائه شد.


چندین سال است که علی خامنه‌ای، رهبر حکومت اسلامی بر خصوصی سازی تأکید می‌کند و «خصوصی سازی نیز یعنی واگذاری منابع و صنایع کشور» به سپاه پاسداران و شرکت زیر مجموعه آن است.

بنیاد تعاون سپاه[ویرایش]

یکی از شرکتهای عضو کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین خریدار ۵۰+۱ درصد سهام شرکت مخابرات ایران است. با توجه به عدم اعتماد کامل حکومت به بخش خصوصی و به منظور حذف رقبای بخش خصوصی، سهام شرکت مخابرات ایران بصورت بلوکی عرضه شد. تنها رقیب سپاه برای خرید سهام مذکور شرکت «پیشگامان کویر یزد» بود که توسط مقامات دولتی ساعتی پیش از عرضه سهام، از عرصه رقابت حذف گردید.[۷]

قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا[ویرایش]

از زیرمجموعه‌های سپاه و «بزرگ‌ترین پیمان‌کار پروژه‌های دولتی ایران» است.[۸]

این قرارگاه در وبسایت رسمی خود استراتژی جدیدی برای خود تعریف نموده از قول سردار رستم قاسمی اعلام داشته که: این قرار گاه قصد دارد با صرف نظر از پروژه‌های کوچک و متوسط، عهده دار اجرای پروژه‌های بزرگ عمرانی در کشور شود و با ایجاد فضای رقابت قیمت پروژه‌های بزرگ اقتصادی را واقعی کرده و در پروژه‌های بزرگ همانند فاز ۱۵ و ۱۶ پارس جنوبی جایگزین شرکتهای بزرگ خارجی در عرصه سازندگی شود.[۹]

همچنین وی تصریح نموده:[۹]

قصد این قرارگاه حضور پر رنگ در پروژه‌هایی است که در مناطق مرزی و صعب العبور و محروم واقع شده و بخش خصوصی حاضر به کار در آن مناطق نیست.

ولی ابوالقاسم مظفری یکی دیگر از فرماندهان قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا اظهار داشته که این قرارگاه برای شرکت در مناقصات بخشی از توان نظامی کشور را به کار گرفته بود و پروژه‌ها را انجام می‌داد؛ ولی از چند سال پیش که سند راهبردی سپاه تصویب شد، سازندگی جزو ماموریت‌های سپاه قلمداد می‌شود.[۱۰]

بانک انصار[ویرایش]

در ارتش[ویرایش]

بنیاد تعاون ارتش[ویرایش]

بانک حکمت ایرانیان
قرارگاه سازندگی قائم (عج)
کارخانه‌های گروه صنعتی اسپادانا (اصفهان)
تولید درب و پنجره‌های UPVC1440 , آلومینیومی
تولید شیشه دوجداره
تولید درهای چوبی
تولید نمای آلومینیومی (کامپوزیت)
بنیاد بیمه صبا
صندوق سرمایه‌گذاری و توسعه
موسسه آموزشهای آزاد

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. سرداران با پول سرمایه ملی تجارت می‌کنند وبسایت روزآنلاین
  2. تنها در واپسین سال وبسایت ماهنامه صنعت و توسعه
  3. شبه دولتی‌ها تهدیدی جدی علیه خصوصی سازی نویسنده: بابک اسماعیلی. وبسایت: کیهان نیوز
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ جنبش عدالتخواه دانشجویی: ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی منحل شود. وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ پایش پرس. «پشت پرده بنیاد تعاون ناجا چه خبر است؟». دیدبان اقتصاد و جامعه ایران «پایش»، ۱۳۹۳/۳/۲. 
  6. درباره بنیاد پایگاه اطلاع رسانی بنیاد تعاون ناجا
  7. بررسی ابهامات بزرگترین معامله بورس رد صلاحیت، منع یا انصراف شرکت پیشگامان یزد برای خرید سهام بلوکی مخابرات سایت خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا
  8. سپاه پاسداران اموال دولتی را تصاحب می‌کند؟، بی‌بی‌سی فارسی
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ سردار قاسمی استراتژی جدید قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء را تشریح کرد: پایگاه اطلاع رسانی قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا
  10. [۱]

پیوند به بیرون[ویرایش]