فرمالدهید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


فرمالدهید
فرمالدهید فرمالدهید
شناسنامه
نام گذاری آیوپاک متانال
نام‌های دیگر فرمالین، فرم آلدهید
متیلن اکسید
متیل آلدهید
فرمول مولکولی CH2O
SMILES C=O
جرم مولی 30.03 g/mol
نما(ظاهر) گاز بی رنگ
CAS number [50-00-0]
ویژگی‌ها
چگالی و فتن(حالت) فیزیکی 1 kg/m3، گاز
حلالیت در آب 100 g/100 ml (20 °C)
در اتانول، استون
DMSO
> 100 g/100 ml
در اتر، بنزن,
حل کننده‌های آلی
محلول
دمای ذوب (زیرصفر)117 °C (156 K)
دمای جوش 19.3 °C (253.9 K)
فشار بخار 3890 mm Hg در 25 °C
ساختار
نمای مولکولی سه گوش بر یک رویه
(سه گوش مسطح)
ترکیب‌های وابسته
هیدرات‌های وابسته هیدروژن پراکسید
آلدهیدهای
وابسته
بنزآلدهید،
اتانال
ترکیب های
وابسته
کتونها،
کربوکسیلیک اسیدها
به جز بجش‌های گفته شده، داده‌های داده شده در باره ی
ماده‌ها در سامه‌های استاندارد (در 25°C, 100 کیلو پاسکال)
بستهٔ داده‌های شیمیایی وسرزدنی ها(مرجع‌ها)ی ویکی‌پدیا

فرمالدهید که نام علمی آن متانال است، گازی با بوی تند و زننده‌است و کوچک‌ترین آلدهید به شمار می‌آید.

فرمالدهید به آسانی از سوخت ناقص ترکیب‌های کربن‌دار به دست می‌آید. آن در دود آتش جنگل‌ها و دود خودروها هم پیدا می‌شود. فرمالدهید همچنین از آمیختهٔ اکسیژن و متان در هوا ساخته می‌شود. مقادیر اندک فرمالدهید در فرآیندهای متابولیک پسمان‌ها در بسیاری از جانوران زنده نیز ساخته می‌شود.

ساختار شیمیایی[ویرایش]

متانال، با فرمول شیمیایی CH2O یک آلدهید محسوب می‌شود که دارای گروه عاملی کربونیل (C=O) می‌باشد. بنابراین اتم کربن دارای سه قلمروی الکترونی است و هیبریداسیون sp2 را اتخاذ کرده است. پس فرمالدهید یک مولکول مسطح و به شکل مثلث است[۱]. الکترونگاتیوی بیش‌تر اکسیژن نسبت به کربن، این مولکول را به یک مولکول قطبی تبدیل کرده است.

خواص فیزیکی[ویرایش]

فرم آلدهید دارای مولکول‌های قطبی است، بنابراین جاذبه‌های دوقطبی-دوقطبی بین این مولکول‌ها و همین‌طور بین مولکول‌های متانال با دیگر مواد می‌تواند برقرار شود. در اثر جاذبه‌های بین مولکولی، فرم‌آلدهید در فاز مایع به شکل سه‌پار (trimer) هم یافت می‌شود. این جاذبه‌های دوقطبی موجب می‌شود تا متانال در حلال‌های قطبی نظیر آب و اتانول حل شود (محلول آبی فرم آلدهید را «فرمالین» هم می‌گویند)[۲].


تهیه[ویرایش]

فرمالدهید را از طریق اکسید احیا تهیه می‌کنند و معمولاً برای این که راندمان تولید بالا رود باید مقداری صبرکنیم که باعث تولید اسید فرمیک HCOOC در کنار فرمالدهید می‌شود پس قبل از اندازه گیری باید فرمیک اسید را خنثی کنیم، در بازار به آن‌ها فرمالین هم گویند.

کاربردها[ویرایش]

استفاده فرمالدهید به عنوان یک ضد عفونی کننده همچون گلوتر الدئید می باشد. یکی از کاربردهای فرمالدهید در صنایع چسب سازی است. این ماده در فاضلابهای صنایع مختلف همچون صنایع چسب سازی و پتروشیمی یافت می‌گردد. یکی دیگر از کاربرد های این ماده استفاده از آن به عنوان فیکساتیو در آماده سازی نمونه های بافتی برای بررسیهای دیگر می باشد . مثل تشریح آناتومیک و یا بررسی بافت شناسی . مورد استفاده دیگر کاربرد آن به عنوان یک ماده استریل کننده و ضد عفونی کننده است .

آسیب‌ها[ویرایش]

فرمالدهید به عنوان نگهدارنده در صنعت رنگ و رزین استفاده می شود. اما به دلیل مقاومت حرارتی پائین در گذشت زمان تبخیر می‌شود لذا ماده رنگ یا رزین عاری از ماده نگهدارنده می‌شود . بخارات سمی دارد. نهاد بین المللی تحقیقات روی سرطان (IARC) فرمالدهید را از مواد شناخته شده به سرطان زایی می داند[۳].

منابع[ویرایش]

  1. Chemistry; Charles E. Mortimer; 6th Edition; Chapter9
  2. Organic Chemistry; Morrison & Boyd; 6th Edition; Chapter18
  3. به نقل از سازمان ملی سرطان ایالات متحده. پیوند به مقاله.