آلدئید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آلدهید)
پرش به: ناوبری، جستجو
تصویر کلی آلدهید.
فرم آلدهید، نمونه‌ای از آلدهید

آلدئید ترکیبی آلی است که یک گروه کربونیل در یک سر خود دارد. این گروه عاملی دارای کربنی است که از یک سو با پیوند دوگانه به اکسیژن و از سوی دیگر یک اتم هیدروژن پیوند دارد. فرمول شیمیایی این بخش از ماده را (-CHO) می‌نویسند.

از آلدئیدهای زبانزد می‌توان اتانال، متانال و بنزآلدهید را نام برد.

ریشه واژه آلدئید[ویرایش]

واژه آلدئید (Aldehyde) از دو واژه الکل (Alcohal) و هیدروژن‌گیری (dehydrogenation) گرفته شده است. هرگاه از الکل نوع اول هیدروژن‌گیری شود، در آن صورت، ماده‌ای تولید می‌گردد که آلدئید نامیده می‌شود.[۱]

نامگذاری آلدئیدها[ویرایش]

در نامگذاری قدیمی، نام آلدئید از نام اسید آلی مربوطه گرفته می‌شد. مثلاً آلدئید فرمیک از اسید فرمیک، آلدئید استیک از اسید استیک و آلدئید پروپیونیک از اسید پروپیونیک. در نامگذاری جدید برای نامگذاری آلدئیدها، ابتدا طولانی‌ترین زنجیر حاوی عامل آلدئیدی را انتخاب کرده و سپس شماره‌گذاری اتم‌های کربن از جهتی که گروه آلدئیدی قرار گرفته‌است، انجام می‌گیرد. برای نامگذاری، ابتدا شماره و نام شاخه‌های فرعی را نوشته، در پایان، اسم هیدروکربن را بطور کامل ذکر و پسوند آل (al) بر آخر آن افزوده می‌شود.

عطر[ویرایش]

آلدئیدها به خصوص آلدئیدهای چرب بوی خوشایندی دارند و برای ساخت عطر، صمغهای مصنوعی، رنگدانه‌ها، طعم دهنده‌های غذایی و سایر ترکیبات شیمیایی استفاده می‌شوند.[۲]

نقش آلدئیدها در بروز سرطان[ویرایش]

خوردن یا استنشاق آلدئیدها، حتی به مقدار کم احتمال بیماری‌های قلبی و سرطان را افزایش می‌دهد.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

گلیسرآلدئید

منابع[ویرایش]

  1. «آلدئید». دانشنامه رشد. بازبینی‌شده در ۵ شهریور ۱۳۹۵. 
  2. http://www.fragrantica.com/notes/Aldehydes-165.html
  3. «بهترین روغن برای پخت و پز چه روغنی است». وبسایت خبری بی‌بی‌سی فارسی، ۱۱ مرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۵ شهریور ۱۳۹۵. 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Aldehyde»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۷ آگوست ۲۰۱۶).