سدیم هیدروکسید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سدیم هیدروکسید
نام‌های دیگر Caustic soda[نیازمند منبع]

Lye[نیازمند منبع]

شناساگرها
CAS 1310-73-2 YesY
پاب‌کم 14798
کم‌اسپایدر 14114 YesY
UNII 55X04QC32I YesY
شماره EINECS 215-185-5
شماره UN 1823
KEGG D01169 YesY
MeSH Sodium+Hydroxide
ChEBI CHEBI:32145 YesY
شماره RTECS
WB4900000
Gmelin Reference 68430
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول شیمیایی
NaHO
جرم مولی
‎ 39.9971 g mol-1
Exact mass 39.992509329 g mol−1
شکل ظاهری White, waxy, opaque crystals
چگالی 2.13 g cm−3
دمای ذوب
‎318 °C, 591 K, 604 °F
دمای جوش
‎1388 °C, 1661 K, 2530 °F
محلول در آب 1110 g dm-3 (at 20 °C)
محلول در methanol 238 g dm-3
محلول در ethanol <<139 g dm-3
فشار بخار <2.4 kPa (at 20 °C)
اسیدی (pKa) 13
ضریب شکست (nD) 1.412
ترموشیمی
آنتالپی استاندارد
تشکیل
ΔfHo298
-425.93 kJ mol-1
آنتروپی مولار
استاندارد
So298
64.46 J K-1 mol-1
خطرات
برگه داده‌های ایمنی ماده External MSDS
GHS pictograms The corrosion pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)
EU Index 011-002-00-6
طبقه‌بندی EU خورنده C
شماره ایمنی R۳۵
شماره نگهداری (S1/2), S26, S37/39, S45
لوزی آتش
NFPA 704.svg
0
3
1
COR
ترکیبات مرتبط
آنیون‌های دیگر سدیم هیدروسولفید
کاتیون‌های دیگر سزیم هیدروکسید
Lithium hydroxide
پتاسیم هیدروکسید
روبیدیم هیدروکسید
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

سدیم هیدروکسید(به انگلیسی: Sodium hydroxide) یا کاستیک سودا (به انگلیسی: Caustic Soda) یا سود سوزآور با فرمول شیمیایی NaOH که ماده‌ای جامد و سفیدرنگ با دمای ذوب ۱۳۹۰درجه سانتی‌گراد و چگالی ۲٬۱۳ می‌باشد. این ماده، به سهولت می‌تواند رطوبت هوا را جذب نماید و به همین دلیل، باید هنگام حمل و نقل، تحت پوشش‌های حفاظتی لازم قرار گیرد. این ترکیب، در تماس با پوست، دارای اثر خورندگی است و برای جلوگیری از اثرات سوزانندگی آن، هنگام استفاده باید مورد توجه قرار گیرد.

آبپوشهای آن شناخته شده‌اند و محلول قلیایی قوی در آب پدید می‌آورد، یعنی در آب بطور کامل به یون‌های تشکیل دهنده‌اش (+Na و -OH) تفکیک می‌شود.

روشهای تهیه[ویرایش]

الکترولیز محلول سدیم کلرید[ویرایش]

بیشترین مقدار هیدروکسید سدیم تولیدی، از طریق فرایند الکترولیز محلولهای سدیم کلرید در یکی از انواع ظروف الکترولیتی بدست می‌آید. بعنوان نمونه، در فرایند پیل جیوه (کاستنر-کلنر Castner-Kellner)، از جریانی از جیوه بعنوان کاتد استفاده می‌شود و ملغمه سدیم حاصل با آب ترکیب می‌شود و تولید سدیم هیدروکسید می‌نماید و در فرایند دیگر به نام پیل دیافراگم، الکترولیت از آند به کاتد حرکت می‌کند و دیافراگم (از جنس پنبه کوهی یا سایر مواد غشایی)، فراورده‌های آند و کاتد را از هم جدا می‌سازد. در هر دو فرایند، علاوه بر سدیم، گاز کلر نیز تولید می‌شود.

فرایند سودا-آهک[ویرایش]

یک فرایند قدیمی‌تر برای تولید سود سوزآور، عبارت از فرایند سودا - آهک می‌باشد که در آن سودا اَش (کلسیم هیدروکسید)، در واکنش با سدیم کربنات به کاستیک سودا تبدیل می‌شود.

Ca(OH)۲ + Na۲CO۳ → CaCO۳ + ۲ NaOH

کاربردها[ویرایش]

سدیم هیدروکسید، بعنوان یک باز قوی، یکی از مواد شیمیایی صنعتی بسیار مهم بشمار می‌رود. برای نمونه، تولید سود در سال ۱۹۸۰ در آمریکا، ۱۲ میلیون تن بوده‌است. در زمینه‌های مختلفی کاربرد دارد، از جمله در تولید مواد شیمیایی، ابریشم مصنوعی، خمیر کاغذ و کاغذ، در تولید رنگ، آلومینیوم، مواد پتروشیمی و پارچه، صابون و مواد شوینده بکار می‌رود.

همچنین در آزمایشگاهها برای تعیین غلظت اسیدهای مجهول درتیتراسیون اسید- باز از محلول قلیایی سدیم هیدروکسید استاندارد استفاده می‌شود.

آزمایش های آن[ویرایش]

اگر سدیم هیدروکسید را کنار کلریدریک اسید قرار دهیم ماده ای به نام سدیم کلرید بوجود می آید. در طی این واکنش گاز هیدروژن نیز آزاد می شود. علاوه بر این واکنش واکنشی نیز بین سدیم هیدروکسید و نیتریک اسید نیز وجود دارد که در طی این واکنش سدیم نیترات بوجود می آید. نحوه ساخت سدیم هیدروکسید نیز روش جالب و بسیار بسیار ساده ای است. این واکنش این چنین است که سدیم را درون آب می ریزیم در صورتی که مقدار سدیم زیاد باشد خطر آتش سوزی و انفجار نیز وجود دارد.

منابع[ویرایش]