زبان اسلونیایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Slovene/Slovenian
slovenski jezik, slovenščina
تلفظ [sloˈʋenski ˈjɛzik], [sloˈʋenʃtʃina]
سخن‌گویان Flag of Slovenia.svg اسلوونی
Flag of Italy.svg ایتالیا (در فروئیلی ونزیا گیلیا)
Flag of Austria.svg اتریش (در کارینتیا و استیریا)
Flag of Hungary.svg مجارستان (در واز)
و گروه‌های مهاجر در کشورهای مختلف
منطقه جنوب مرکزی و جنوب اروپا
کل سخن‌گو 2.5 million[۱]
خانواده‌های زبانی هندواروپایی
گویش‌ها
رسم‌الخط Latin (Slovene alphabet)
وضعیت رسمی
زبان رسمی در Flag of Slovenia.svg اسلوونی
Flag of Europe.svg اتحادیه اروپا
Regional or local official language in:
Flag of Austria.svg اتریش
Flag of Hungary.svg مجارستان
Flag of Italy.svg ایتالیا
تنظیم کننده Slovenian Academy of Sciences and Arts
کدهای زبان
ISO 639-1 sl
ISO 639-2 slv
ISO 639-3 slv
Slovenian language map.png
گستره اسلوونیایی‌زبانان

زبان اسلووِنیایی (به اسلوونیایی:slovenski jezik اسلووِنسکی یِزیک، یا slovenščina اسلووِنش‌چینا) زبانی هندواروپایی از خانواده زبان‌های اسلاوی جنوبی‌است. نزدیک به ۲میلیون تن در گستره جهان به این زبان سخن‌می‌گویند که بیشترشان در کشور اسلوونی می‌زیند.

این زبان یکی از چند زبانی‌است که شمارش دستوری دوگانه را از زبان نیاهندواروپایی در خود نگاه‌داشته‌است. همچنین این زبان در کنار زبان اسلوواک زبان‌هاییند که معنای واژه به واژه نامشان اسلاوی(slověnьskъ در اسلاوونی باستان) است. همچنین این زبان یکی از زبان‌های رسمی اتحادیه اروپاست.

تاریخچه[ویرایش]

مانند همه زبان‌های اسلاوی این زبان هم ریشه در زبان نیااسلاوی دارد که از دل آن زبان کلیسایی اسلاوونیک باستان پدیدآمد. کهن‌ترین دستنوشته به زبان‌های اسلاوی که به الفبای لاتین نوشته‌شده است به میان سال‌های ۹۷۲ تا ۱۰۹۳ (میلادی) برمی‌گردد.

ادبیات اسلوونیایی نخستین‌بار در سده ۱۶ (میلادی) هنگامی که کشور کنونی اسلوونی بخشی از امپراتوری اتریش-مجار و زبان برگزیده آن سرزمین آلمانی بود با کوشش گروهی سربرآورد، در آن هنگام اسلوونیایی زبان توده مردم بود. در آن زمان آلمانی بسیار چیره بود و بسیاری از آلمانی‌گرایان واژگان زبان آلمانی را به کار می‌بردند. همچنین برخی واژگان به ویژه واژگان فنی از آلمانی به اسلوونیایی وارد شدند ولی بیشتر به ریخت دست‌وپاشکسته. تا پیش از دهه ۱۹۲۰ نیز هم برخی از دانشمندان اسلونیایی از زبان آلمانی در جایگاه یک زبان بیگانه سود می‌بردند.

جنبش‌های ایلیری و پان‌اسلاویسم سبب وام گرفتن واژگانی از زبان صرب‌وکروات شد، برای نمونه یوسیپ یورچیچ نویسنده نخستین داستان کوتاه به زبان اسلوونیایی(داستان برادر دهم، نشر در ۱۸۶۶)از زبان یادشده واژگانی را در داستانش به کار برد.

در جنگ جهانی دوم اسلوونی میان کشورهای ایتالیا، آلمان و مجارستان تقسیم شد و پیروزمندان زبان اسلوونیایی را زیر فشار گذاردند. به ویژه آلمان‌ها با تبلیغات قول دادن حقوق برابر به اسلوونیایی‌ها در صورت دانستن زبان آلمانی می‌دادند. پس از پایان جنگ اسلوونی بخشی از یوگسلاوی شد. اگرچه زبان اسلوونیایی یکی از زبان‌های رسمی آن فدراسیون خوانده می‌شد ولی در عمل زبان صرب و کروات زبان رسمی بود و در این زمان دوباره سیل واژگان صرب‌وکروات به اسلوونیایی روان شد. تنها پس از استقلال اسلوونی در ۱۹۹۱ بود که اسلوونیایی به صورت زبان رسمی در سراسر کشور درآمد. از اینروی استقلال اسلوونی جانی دوباره به زبان اسلوونیایی داد. با پیوستن اسلوونی به اتحادیه اروپا زبان اسلوونیایی نیز یکی از زبان‌های رسمی این اتحادیه گردید.

الفبا و آواشناسی[ویرایش]

حرف آوا صداها نخستین حرف واژه آوانگاری واژه
A (a) /a/ [ɑ, (ʌ)] abecéda (="الفبا") [abɛtsed̪a]
B (b) /b/ [b, (p)] beséda (="واژه") [bɛsed̪a]
C (c) /ts/ [ts, (dz)] cvét (="شکوفه") [t̪sʋet̪]
Č (č) /tʃ/ [tʃ, (dʒ)] časopís (="روزنامه") [tʃasɔpis]
D (d) /d/ [d̪, (t̪)] dánes (="امروز") [d̪anəs]
E (e) /e/ [e] sédem (="هفت" یا "من نشستم") [sedəm]
F (f) /f/ [f, (v)] fànt (="پسر") [fan̪t̪]
G (g) /g/ [g, (k)] grad (="دژ") [grad]
H (h) /h/ [x, (ɣ)] híša (="خانه") [xiʃa]
I (i) /i/ [i] iméti (="داشتن") [imeti]
J (j) /j/ [j] jábolko (="سیب") [jabɔlkɔ]
K (k) /k/ [k, (g)] kmèt (="روستایی") [kmɛt̪]
L (l) /l/ [l, u, u̯] ljubézèn (="عشق") [ljubezɛn]
M (m) /m/ [m, ɱ] mísliti (="اندیشیدن") [mislit̪i]
N (n) /n/ [n̪, ŋ] novíce (="خبرها") [nɔʋitsɛ]
O (o) /o/ [ɔ] oblák (="ابر") [ɔblak]
P (p) /p/ [p, (b)] pomóč (="یاری") [pɔmoʧ]
R (r) /r/ [ɾ, ɾ̩, r̩] rokenrol (="rock'n'roll") [rɔkenrɔl]
S (s) /s/ [s, (z)] svét (="جهان") [sʋet]
Š (š) /ʃ/ [ʃ, (ʒ)] šóla (="آموزشگاه") [ʃola]
T (t) /t/ [t̪, (d̪)] tip (="گونه") [t̪ip]
U (u) /u/ [u] ulica (="خیابان") [ulit̪sa]
V (v) /ʋ/ [ʋ, u, ṷ, w, u̥] vôda (="آب") [ʋɔda]
Z (z) /z/ [z, (s)] zrélo (="بالغ") [zrelo]
Ž (ž) /ʒ/ [ʒ, (ʃ)] življènje (="زندگی") [ʒiʋljɛnjɛ]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Slovene language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Slovene_language&oldid=184504514 (accessed January 17, 2008).

پانویس[ویرایش]

  1. "International Mother Language Day 2010". Statistical Office of the Republic of Slovenia. 19 February 2010. Retrieved 29 January 2011.