زبان سواحلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Swahili
Kiswahili
زبان بومی در: تانزانیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، کنیا، موزامبیک (mostly Mwaniبوروندی، رواندا، اوگاندا، اوگاندا،[۱] کومور، مایوت و زامبیا، مالاوی، ماداگاسکار، و سودان جنوبی
تعداد گویشوران
۲ میلیون[۲][۳] تا ۱۵ میلیون  (۲۰۱۲)e18
زبان دوم: ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون[۲]
الفبای لاتین (Roman Swahili alphabet),
خط عربی (Arabic Swahili alphabet)
Swahili Braille
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
Tanzania, Kenya, Democratic Republic of the Congo, Rwanda, Uganda, Comoros, اتحادیه آفریقا، East African Community
تنظیم‌شده توسط Baraza la Kiswahili la Taifa (Tanzania), Chama cha Kiswahili cha Taifa (Kenya)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۱ sw
ایزو ۶۳۹-۲ swa
ایزو ۶۳۹-۳ swainclusive code
Individual codes:
swc – Congo Swahili
swh – Coastal Swahili
ymk – [[Makwe]]
wmw – [[Mwani]]
گلاتولوگ swah1254[۴]
G.42–43;
G.40.A–H (pidgins & creoles)
[۵]
زبان‌شناسی 99-AUS-m
{{{mapalt}}}
     Coastal areas where Swahili or Comorian is the indigenous language,

     official or national language,

     and trade language. As a trade language, Swahili extends some distance further to the northwest.[نیازمند منبع]
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.
گسترهٔ زبان سواحلی در آفریقای شرقی.

زبان سواحِلی (به انگلیسی: Swahili) عضوی از خانوادهٔ زبان‌های بانتو است و در شرق و تا حدودی مرکزِ آفریقا به‌کار می‌رود. سواحلی زبان اول حدود ۵میلیون نفر و زبان دوم حدود ۵۰ میلیون نفر است. علاوه بر عربی، واژه‌های زبان‌های فارسی، آلمانی، هندی و انگلیسی نیز به دلیل ارتباطات با دیگر خانواده‌های زبانی، وارد این زبان شده‌است.[۶]

تأثیر فارسی بر سواحلی[ویرایش]

برخی از واژگان زبان سواحلی از زبانهای دیگر چون عربی و انگلیسی و فارسی اخذ شده است.[نیازمند منبع] این زبان در شرق و تا حدودی مرکز آفریقا به‌کار برده می‌شود.[نیازمند منبع]

در زبان سواحلی، برخی واژه‌ها با گویش بندریِ فارسی بسیار نزدیک و هم‌معنی هستند؛ مانند:

  • کاکا = برادر
  • دادا = خواهر
  • بندری = بندری (بندرگاه)
  • سیفه = سیفه (روغن کوسه)
  • منشوه = منشوه (یک نوع قایق)
  • چنگو = چنگو (یک نوع ماهی خوش‌مزه برای برشتن)
  • رفیقی = رفیق

در اصطلاحات دریانوردی و لنج‌داری و مراسم زار واژه‌های فارسی بیشتری وجود دارد.[نیازمند منبع]

چند واژه و معانی آنها در زبان سواحلی[ویرایش]

  • می‌می = من
  • وی‌وی = تو، شما
  • زیچی = قشنگ، زیبا
  • جمبو = سلام
  • سننه = خوب، عالی
  • کا کا میزی = دانشجو
  • حباری = چطوری؟
  • مزاری سننه = خیلی خوب
  • کواری = خداحافظ
  • بووانا = آقا، جناب
  • اسنتی سننه = خیلی ممنون
  • جمبو بووانا = سلام آقا
  • ح کونا ما تا تا = اشکالی ندارد، مشکلی نیست، خبر بدی نیست.

ادبیات زبان سواحلی[ویرایش]

ادبیات به زبان سواحلی، در قالب اشعار حماسی شکل گرفته است. این اشعار از فرهنگ و ادب اسلامی مایه گرفته‌اند و دربارهٔ زندگانی محمد، پیامبر اسلام، علی بن ابی طالب و حسین بن علی سروده شده‌اند.

ابن حاجب غسّانی نیز اشعاری غیر مذهبی سرود. شیخ امری عابدی و ماتیاس مِنیمپالا از شاعران برجستهٔ سواحلی زبان در قرن بیستم‌اند. نویسندگانی مانند دیوید دیوا و عُمَر شریف، آثاری بر پایهٔ افسانه‌ها و اسطوره‌های سنتی شرق در این زبان آفریدند.

شَبان روبِرت، بزرگترین نویسندهٔ مسلمان و معاصر در زبان سواحلی است که داستان‌های تربیتی نوشت. او آغازگر مقاله نویسی به این زبان است. در دورهٔ معاصر رمان‌ها و داستان‌های پلیسی نیز به زبان سواحلی نوشته شده‌است.

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Thomas J. Hinnebusch, 1992, "Swahili", International Encyclopedia of Linguistics, Oxford, pp. 99–106
    David Dalby, 1999/2000, The Linguasphere Register of the World's Languages and Speech Communities, Linguasphere Press, Volume Two, pg. 733–735
    Benji Wald, 1994, "Sub-Saharan Africa", Atlas of the World's Languages, Routledge, pp. 289–346, maps 80, 81, 85
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "HOME - Home". Swahililanguage.stanford.edu. Retrieved 19 July 2016. After Arabic, Swahili is the most widely used African language but the number of its speakers is another area in which there is little agreement. The most commonly mentioned numbers are 50, 80, and 100 million people. [...] The number of its native speakers has been conservatively placed at just under 2 million. 
  3. Hinnebusch, Thomas J. (2003). "Swahili". In William J. Frawley. International Encyclopedia of Linguistics (2 ed.). Oxford: Oxford University Press. (subscription required (help)). First-language (L1) speakers of Swahili, who probably number no more than two million [...] 
  4. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Swahili (G.40)". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  5. Jouni Filip Maho, 2009. New Updated Guthrie List Online
  6. Prins, A.H.J. 1961. The Swahili-Speaking Peoples of Zanzibar and the East African Coast (Arabs, Shirazi and Swahili). Ethnographic Survey of Africa, edited by Daryll Forde. London: International African Institute.
  • زبان سواحلی، نوشتهٔ جی.اف. سخری، ترجمهٔ پریوش مقیم‌خان، ته‍ران، انتشارات قاضی، ۱۳۸۵.
  • عبادیان، محمود، «یکی از ویژگی‌های زبانیِ فرهنگ مردم سواحلی»، مجلهٔ ادبیات داستانی، پاییز ۱۳۷۳: صص ۴۰–۴۱ (ویژه‌نامه).
  • «تأثیر اسلام بر فرهنگ سواحلی»، عبدالعزیز، نامهٔ فرهنگ، سال ۶، ش ۱، به‍ار ۱۳۷۵، صص ۱۵۰–۱۵۶.