پرش به محتوا

حزب حیات آزاد کردستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
حزب حیات آزاد کردستان

Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê
پارتی ژیانی ئازادی کوردستان
نام کُردیPartiya Jiyana Azad a Kurdistanê
پارتی ژیانی ئازادی کوردستان
نام انگلیسیKurdistan Free Life Party
کوته‌نوشتپژاک (PJAK)
ریاست مشترکامیر کریمی
پیمان ویان
بنیان‌گذاری۴ آوریل ۲۰۰۴؛ ۲۲ سال پیش (۲۰۰۴-04}})
ستادقندیل
روزنامهآلترناتیو
ولاتی آزاد
اندیشکدهمرکز پژوهش‌های استراتژیک حزب حیات آزاد کردستان
شاخه جوانانجمعیت جوانان شرق کردستان (KCR)
سازمان اجتماعیجامعه دموکراتیک و آزاد شرق کردستان (KODAR)
جامعه زنان آزاد شرق کردستان (KJAR)
نیروی دفاعییگان‌های شرق کردستان (YRK)
نیروهای مدافع زن (HPJ)
مرام سیاسیدموکراسی مستقیم
حق تعیین سرنوشت
کنفدرالیسم دموکراتیک
سوسیالیسم لیبرترین
سوسیالیسم دموکراتیک
ضدسرمایه‌داری
کمونالیسم
ژنولوژی
فمینیسم سوسیالیستی
بوم‌شناسی اجتماعی
طیف سیاسیچپ
وابستگی منطقه‌ایکنفدرالیسم جوامع کردستان کنگره ملی کردستان
رنگ رسمی  سرخ   زرد   سبز
تلویزیونآرین تی‌وی
پایگاه خبریآژانس خبری فرات
وبگاه

حزب حیات آزاد کردستان (به کُردی: Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê: پارتی ژیانی ئازادی کوردستان) که با نام کوتاه شدهٔ پژاک (کوته‌نوشت: PJAK) شناخته می‌شود، یک حزب سیاسی چپ‌گرای آپوئیست است که در کردستان ایران فعالیت می‌کند. مرکز این حزب در اقلیم کردستان عراق قرار دارد.[۱][۲]

ایدئولوژی پژاک و پ‌ک‌ک آپوگرایی (Apoism) است.[۳]

این حزب تحت‌تأثیر حزب کارگران کردستان (پ.ک. ک) در نظر گرفته می‌شود.[۴][۵][۶] در سال ۲۰۰۹، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده پژاک را گروه زیرمجموعه پ.ک. ک در نظر گرفت.[۱][۷] این در حالی است که هر دو حزب زیرمجموعهٔ جوامع کنفدرال کردستان (KCK: کردی: Koma Civakên Kurdistan) هستند.[۸][۹]

شاخهٔ نظامی پژاک با نام یگان‌های شرق کردستان (ی.ر. ک) و شاخهٔ نظامی زنان آن با نام نیروهای مدافع زن (ه.پ. ژ) دارای ۳۰۰۰ عضو از کشورهای ایران، ترکیه، عراق، سوریه است.[۱۰][۱۱] فعالیت مسلحانهٔ این حزب بیشتر در مرز بین ایران، عراق و ترکیه و منطقه قلعه‌رش در شهرستان سردشت، از توابع استان آذربایجان غربی و منطقه اورامانات، کرمانشاه، اسلام‌آباد غرب و قصرشیرین از توابع استان کرمانشاه و ایوان‌غرب از توابع ایلام و مریوان و منطقه چهل چشمه از توابع استان کردستان و بخش شرقی کوهستان قندیل در کردستان عراق است.[۱۲] تا سال ۲۰۱۴، پژاک اعلام کرده است که ۵۳۹ نیروی نظامی ایرانی را کشته است که برخی از آنان سربازان مرزی ایران بوده‌اند.[۱۳][۱۴][۱۵]

حکومت جمهوری اسلامی ایران و[۱۶] جمهوری ترکیه و ایالات متحده آمریکا حزب حیات آزاد کردستان را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده‌اند.[۱۷] و در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۰۹، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه داری ایالات متحده آمریکا (OFAC) پژاک را به عنوان یک سازمان تروریستی تحت فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ معرفی کرد. این اقدام به دلیل ارتباطات نزدیک پژاک با حزب کارگران کردستان (PKK) صورت گرفت و منجر به مسدود شدن دارایی‌های احتمالی این گروه در آمریکا و ممنوعیت هرگونه معامله با آن شد.[۱۸][۱۹]

سیاست‌ها

[ویرایش]

رهبران فعلی پژاک، «امیر کریمی» و «پیمان ویان» هستند. طبق گفته‌های واشینگتن پست، نیمی از اعضای پژاک زن هستند. «گلستان دوگان» به عنوان یک زن از رهبران این گروه است که تحصیلات روان‌شناسی خود را در دانشگاه تهران به پایان برده است.[۲۰] این گروه به‌طور فعال چریک‌های زن را استخدام می‌کند. پژاک از اعضای جوامع کنفدرالسیم کردستان (kck) می‌باشد، تعدادی از گروه و اعضای کردی که زیر سایه (kck) هستند که از طرف کمیته اجرایی انتخاب شده رهبری می‌شود.

پژاک نیز تعدای هسته در داخل خود دارد.[۲][۲۱] یکی از مهم‌ترین شاخه آنها، (HPJ) است، که تلاش می‌کند ارزش زن را درون حزب و در جامعه افزایش دهد.

همانند اهداف پ‌ک‌ک (PKK) در ترکیه، رهبران پژاک می‌گویند که هدف بلند مدت پژاک، تشکیل دادن اقلیم خودمختار کردستان در ایران است. فرق آنها با (PKK) این است که آنها با ترکیه می‌جنگند ولی پژاک با ایران، هر چند ترکیه مواضع پژاک را نیز هدف قرار می‌دهد. پژاک تمرکز زیادی بر روی براندازی نظام دینی در ایران و پی‌ریزی یک حکومت فدرال که در آن هر یک از اقوام ایران، سرزمین خودمختار خود را داشته باشند.[۲][۲۲]

رهبری

[ویرایش]
حاجی‌احمدی(۲۰۰۴–۲۰۱۴)

پژاک در سال ۲۰۰۴ اولین کنگره خود را برگزار نمود. رئیس این حزب (در سال ۲۰۰۴) عبدالرحمان حاجی‌احمدی نام دارد. منابع شمال عراق گزارش می‌کنند که حاجی‌احمدی، تنها اسماً رئیس پژاک بوده و هیچ کاری بدون اجازهٔ پ‌ک‌ک انجام نمی‌دهد.[۲۳]

حاجی‌احمدی، رهبر پیشین پژاک در اسفند ۱۳۸۸ در منزل خود در آلمان توسط مأموران ضدتروریسم پلیس آلمان و با درخواست دولت بلژیک دستگیر و پس از دو روز آزاد شد.[۲۴]

رهبری مشترک

۱- حاجی احمدی و اویندار ریناس (۲۰۱۴–۲۰۱۶): در کنگرهٔ چهارم حزب حیات آزاد کردستان که در ماه مارس ۲۰۱۴ برگزار شد، سیستم رهبری حزب تغییر کرد و بنا شد که حزب مشترکاً توسط یک رهبر مرد و یک رهبر زن اداره شود. در این کنگره عبدالرحمن حاجی احمدی به همراه اویندار ریناس به عنوان ریاست مشترک حزب انتخاب شدند

۲- سیامند معینی و زیلان وژین (۲۰۱۶–۲۰۲۴): در کنگره پنجم رهبری حزب تغییر کرده و سیامند معینی و زیلان وژین جایگزین حاجی احمدی و اویندار ریناس می‌شوند. در دوران ریاست این دو نفر سیاست‌های حزب حیات آزاد کردستان تا حدودی دچار تغیر می‌شود و همچنین به‌طور کامل از حزب کارگران کردستان مستقل می‌شود.

۳- امیر کریمی و پیمان ویان (۲۰۲۴-اکنون):

کنگره‌ها و کنفرانس‌ها

[ویرایش]

کنگره‌های حزبی در کردستان

[ویرایش]

بر اساس اساسنامهٔ حزب حیات آزاد کردستان مصوب کنگرهٔ چهارم، کنگرهٔ حزب می‌بایست هر ۳ سال یک بار برگزار شود، اما در صورت لزوم امکان برگزاری آن ۶ ماه زودتر یا دیرتر از زمان مقرر نیز پیش‌بینی شده است. حزب حیات آزاد کردستان تاکنون ۶ کنگره برگزار کرده است.[۲۵]

  • کنگرهٔ اول (کنگرهٔ مؤسس)، ۶ تا ۱۴ فروردین ۱۳۸۳
  • کنگرهٔ دوم، ۱۸ تا ۲۸ آبان ۱۳۸۵[۲۶]
  • کنگرهٔ سوم، ۶ تا ۱۳ اسفند ۱۳۸۶
  • کنگرهٔ چهارم، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۳
  • کنگرهٔ پنجم، ۲۴ مهر ۱۳۹۵، با شعار «با تکوین حزبی و پیشاهنگی خلق به‌سوی انقلاب دمکراتیک شرق کردستان و ایران»
  • کنگرهٔ ششم، ۲۰ و ۲۱ اسفند ۱۳۹۸، با شعار «با تکوین ملت دمکراتیک به سوی اتحاد دمکراتیک خلق‌های ایران»[۲۷]

کنگره‌های حزبی در اروپا

[ویرایش]
  • اولین کنگرهٔ اروپایی حزب حیات آزاد کردستان، ۱۳ تا ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ در سوئد، با شعار «با سازماندهی خود، ملت دمکراتیک را بنیان می‌نهیم، رهبر آپو را آزاد نموده و کردستان را نجات می‌دهیم»[۲۸]
  • دومین کنگرهٔ اروپایی حزب حیات آزاد کردستان، ۳ و ۴ تیر ۱۴۰۲ در سوئد، با شعار «با فلسفهٔ زن، زندگی، آزادی تشکیلات را توسعه می‌دهیم و در کردستان و ایران انقلاب خلق‌ها را به‌پیروزی می‌رسانیم»[۲۹]

کنفرانس‌ها

[ویرایش]
  • کنفرانس اول، ۲۳ فروردین ۱۳۸۹

شیوه نبرد و درگیری‌ها

[ویرایش]

به گفته مقامات، حزب حیات آزاد کردستان در حملات مختلف به نیروهای امنیتی در خاک جمهوری اسلامی ایران دست داشته است. یکی از این حملات در شهرستان مریوان صورت گرفته است پژاک می‌گوید که بیست نفر پاسدار کشته شده است.[۳۰]

ادعای همکاری با آمریکا

[ویرایش]

فرماندهان حزب‌های ایرانی کرد ادعا کرده‌اند که پژاک مذاکرات مستقیم و غیر مستقیمی با مسئولان آمریکایی داشته است.[۳۱] دولت ایران نیز ادعا می‌کند که این گروه تحت حمایت آمریکا است.[۳۲] این در حالی است که آمریکا این حزب را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده و تحریم کرده است.[۱][۷]

مخالفت با براندازی جمهوری اسلامی

[ویرایش]

پژاک، چند روز پس از سالگرد اعتراضات ۱۴۰۱ در ایران، در سایت فرات نیوز اعلام کرد که به دنبال براندازی جمهوری اسلامی نیست. در این بیانیه آمده بود: «پژاک براندازی رژیم موجود و تأسیس یک رژیم تازه را راه حل مسائل و بحران‌های داخلی ایران نمی‌بیند. براندازی، پروژهٔ آمریکا، غرب و دول مخالف با رژیم ایران است. به همین جهت پژاک فرمول ایران کنفدرال دمکراتیک و خودگردانی دمکراتیک کُردستان را به عنوان هدف نهایی خود در ایران و کُردستان تعریف می‌نماید؛ البته بدون دستکاری مرزهای موجود سرزمین و حفظ تمامیت ارضی ایران! تمامیت ارضی ایران همچنان حفظ خواهد شد، لذا ساختارهای سیاسی بومی زیر سقف ایران کنفدرال جهت ابراز موجودیت تمام هویت‌های ملیتی و مذهبی، شکل خواهند گرفت. این رهیافت کاملاً به معنی حذف دولت نیست، دولت همچنان می‌تواند وجود داشته باشد؛ اما مشروط بر به رسمیت شناختن ارادهٔ اجتماعی.»[۳۳] اما بعد از یک روز، زیر فشار منتقدان، این بیانیه را از وب سایت فرات نیوز حذف کرد، هر چند که رهبری این جریان در اطلاعیه ای، به صورت تلویحی، بیانیهٔ قبلی حزب را به صورت کامل رد نکرد.[۳۴][۳۵]

اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران

[ویرایش]

حزب حیات آزاد کردستان بیانیه‌ای عمومی صادر کرد و در آن از اعتصابات و اعتراض‌های بازاریان و شهروندان حمایت کرد. در این بیانیه، این سازمان بحران‌های اجتماعی و اقتصادی جاری ایران را ناشی از «سیاست‌های سرکوبگرانه، سوءمدیریت اقتصادی و محروم‌سازی سیاسی بلندمدت دولت» دانست. پژاک «فساد سیستماتیک، تمرکز قدرت اقتصادی در نهادهای امنیتی و مداخله‌های نظامی در منطقه» را از علل اصلی افول اقتصادی دانست و تأکید کرد که «همبستگی اجتماعی برای غلبه بر آنچه که بحران‌های ساختاری در نظام سیاسی ایران توصیف کرد، ضروری است».[۳۶]

سربازگیری کودکان

[ویرایش]

بر اساس گزارش دیدبان حقوق بشر کردستان ایران در سال ۱۴۰۳، گروه پژاک به‌طور سیستماتیک اقدام به سربازگیری کودکان در مناطق کردنشین ایران کرده است. این گزارش به نقل از شاهدان عینی و خانواده‌های قربانیان، از فریب و تهدید کودکان برای پیوستن به این گروه خبر می‌دهد. بسیاری از این کودکان پس از پیوستن به پژاک، از تحصیل محروم شده و در شرایط سخت آموزشی و نظامی قرار گرفته‌اند. این اقدامات نقض آشکار حقوق کودکان و مغایر با کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد است.[۳۷][۳۸]

جستارهای وابسته

[ویرایش]
  • A person wearing PJAK uniform in Kurdistan. Photo taken by Kurdpin, freely licensed under CC BY-SA 4.0.

منابع

[ویرایش]
  1. 1 2 3 "U.S. brands anti-Iran Kurdish group terrorist". Reuters. February 4, 2009. Archived from the original on January 28, 2018.
  2. 1 2 3 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «پارتی ژیانی آزادی کوردستان». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
  3. ↑ PEJAK: PKK’s “Search For A New Mission In The Region بایگانی‌شده در ۹ فوریه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine, January 2008 Global Terrorism
  4. ↑ Iran says killed dozens in push on Kurdish rebels, Reuters (August 17, 2011).
  5. ↑ Jane's intelligence digest: the global early-warning service, P1, Jane's Information Group, 2009
  6. ↑ Freedman, Benjamin; Levitt, Matthew (December 8, 2009). "Contending with the PKK's Narco-Terrorism". The Washington Institute for Near East Policy. Retrieved 2016-02-26. the Treasury Department also listed the Free Life Party of Kurdistan (PJAK), which is under the control of the Kongra-Gel
  7. 1 2 Treasury Designates Free Life Party of Kurdistan a Terrorist Organization (press release), U.S. Department of the Treasury, (February 4, 2009).
  8. ↑ "Kurdish Info - The PKK and PJAK fighters of Qendil". Archived from the original on 11 October 2008. Retrieved 23 April 2017.
  9. ↑ "Kurdish rebels kill Turkey troops". BBC News. April 8, 2007. Retrieved May 22, 2010.
  10. ↑ The Washington Institute
  11. ↑ James Calderwood. "Dreaming and fighting, the Kurdish guerillas who say 'to be free you must accept suffering'". Retrieved 24 March 2015.
  12. ↑ Behnegarsoft.com (۲۰۱۱-۰۹-۰۴). «دور تازه عملیات سپاه برای انهدام کامل گروهک پژاک آغاز شد». جهان نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۸-۲۲.
  13. ↑ "Kurd rebels claim to kill seven Iranian soldiers". gulfnews.com (به انگلیسی). 2013-08-26. Retrieved 2023-09-13.
  14. ↑ "Iran's Kurdish Threat: PJAK". The Jamestown Foundation. Archived from the original on 13 January 2013. Retrieved 11 November 2014.
  15. ↑ «"پژاک مسئولیت حمله در مرزهای مریوان را به عهده گرفت" – DW – ۱۳۹۷/۴/۳۱». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۳.
  16. ↑ Narina, E (2010-01-30). "Kurdish prisoner executed in Iran". WashingtonTV. Archived from the original on 25 December 2013. Retrieved 2013-12-25.
  17. ↑ "Turkey, Iran step up fights on PKK, PJAK". Hürriyet Daily News. 26 July 2011. Retrieved 18 March 2014.
  18. ↑ https://ofac.treasury.gov/recent-actions/20090204
  19. ↑ "U.S. brands anti-Iran Kurdish group terrorist". Reuters. February 4, 2009. Retrieved February 9, 2009.
  20. ↑ https://www.washingtontimes.com، The Washington Times. «Tehran faces growing Kurdish opposition». The Washington Times (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۸-۲۲.
  21. ↑ «YRK,HPJ,HRK». web.archive.org. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۸-۲۲.
  22. ↑ «فواد بریتان: پروژه کودار تنها سیستم دموکراتیزاسیون برای ایران است». ANF News. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۸-۲۲.
  23. ↑ رادیو زمانه، دسامبر ۲۰۰۸.
  24. ↑ «دست‌گیری عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر پژاک». وب‌سایت خبری-تحلیل فرارو. ۱۶ اسفند ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ مارس ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۹ مارس ۲۰۱۰.
  25. ↑ آژانس خبری فرات: گفتگوی مجلۀ آلترناتیو با زیلان وژین رئیس مشترک پژاک، نوشته‌شده در ۹ بهمن ۱۳۹۵؛ بازدید در ۶ خرداد ۱۴۰۱.
  26. ↑ مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی: تغییر نام پ.ک.ک به «کادک» و تشکیل «پژاک»، نوشته‌شده در ۵ فروردین ۱۳۹۳؛ بازدید در ۶ خرداد ۱۴۰۱.
  27. ↑ آژانس خبری فرات: قطعنامۀ پایانی ششمین کنگرۀ پژاک منتشر شد، نوشته‌شده در ۱۳ خرداد ۱۳۹۹؛ بازدید در ۶ خرداد ۱۴۰۱.
  28. ↑ آژانس خبری فرات: اولین کنگرۀ پژاک در اروپا برگزار شد، نوشته‌شده در ۱۸ خرداد ۱۴۰۱؛ بازدید در ۶ خرداد ۱۴۰۱.
  29. ↑ آژانس خبری فرات: نتایج دومین کنفرانس پژاک در اروپا اعلام شد، نوشته‌شده در ۵ تیر ۱۴۰۲؛ بازدید در ۶ تیر ۱۴۰۲.
  30. ↑ bbc. «حمله پژاک به پاسگاه مرزی مریوان».
  31. ↑ رادیو فردا، بازدید: دسامبر ۲۰۰۸.
  32. ↑ رادیو فردا، دسامبر ۲۰۰۸.
  33. ↑ پژاک براندازی رژیم موجود و تأسیس یک رژیم تازه را راه حل مسائل و بحران‌های داخلی ایران نمی‌بیند، کُردانه
  34. ↑ فشار سوشیال میدیا روژهلات به پژاک: پژاک در اطلاعیه خود، جوابی به سؤال مخالفان، چرا پژاک، مخالف براندازی رژیم جمهوری اسلامی است نداد، کُردانه
  35. ↑ پژاک در خصوص انتقادات وارده‌ی اخیر، ANF NEWS
  36. ↑ «اعتراضات در ایران وارد پنجمین روز شد؛ ادامه اعتصاب و تجمع – DW – ۱۴۰۴/۱۰/۱۱». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۴.
  37. ↑ https://www.ikhrw.com/headline/روز-جهانی-منع-کار-کودک؛-از-فقر-تا-سربازگ/
  38. ↑ https://snn.ir/fa/news/1215320/کودک‌سربازی-نقض-آشکار-حقوق-کودکان-توسط-گروه‌های-مسلح-کُرد

[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸]

Categories

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ "S. brands anti-Iran Kurdish group terrorist". Reuters. 2009-02-04. Archived from the original on 2018-01-28.
  2. ↑ "پارتی ژیانی آزادی کوردستان". Wikipedia. Retrieved 2025-11-03.
  3. ↑ "PEJAK: PKK's "Search For A New Mission In The Region". Retrieved 2025-11-03.
  4. ↑ "Iran says killed dozens in push on Kurdish rebels". Reuters. 2011-08-17.
  5. ↑ Jane's intelligence digest: the global early-warning service. Jane's Information Group. 2009. p. 1.
  6. ↑ Freedman, Benjamin; Levitt, Matthew (2009-12-08). "Contending with the PKK's Narco-Terrorism". The Washington Institute for Near East Policy. Retrieved 2025-11-03.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)
  7. ↑ "Treasury Designates Free Life Party of Kurdistan a Terrorist Organization". U.S. Department of the Treasury. 2009-02-04.
  8. ↑ "PJAK coverage on Rudaw". Rudaw. Retrieved 2025-11-03.

پیوند به بیرون

[ویرایش]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=حزب_حیات_آزاد_کردستان&oldid=43570051»